Tại cuộc họp báo thông tin về công tác tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026,  chiều 12/6, trước câu hỏi của phóng viên  Đài Tiếng nói Việt Nam về mức độ phù hợp của đề thi đối với học sinh vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định yếu tố vùng miền đã được tính toán trong quá trình xây dựng đề thi, tổ chức kỳ thi nhằm bảo đảm sự công bằng cho tất cả thí sinh.

Theo Giáo sư Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, khi xây dựng đề thi tốt nghiệp THPT năm 2026, Hội đồng ra đề luôn đặt yêu cầu bảo đảm tính phù hợp với nhiều nhóm đối tượng học sinh trên cả nước, trong đó có học sinh ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Liên quan đến những tranh luận xung quanh câu hỏi nghị luận xã hội trong đề thi Ngữ văn với hình ảnh “Steve Jobs Việt Nam”, ông Nguyễn Ngọc Hà cho biết đây là nội dung được hội đồng xây dựng đề cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đưa vào đề thi. Theo ông, mục tiêu của câu hỏi không phải yêu cầu học sinh phải ghi nhớ các thông tin cụ thể về nhân vật Steve Jobs hay các nhân vật công nghệ nổi tiếng trên thế giới, mà hướng tới đánh giá khả năng hiểu vấn đề, tư duy, lập luận và khả năng liên hệ thực tiễn của học sinh.

“Yếu tố vùng miền đã được tính đến. Câu lệnh hỏi được xây dựng rất rõ ràng, đầy đủ, để học sinh có thể tiếp cận vấn đề từ hiểu biết và trải nghiệm của mình, không phụ thuộc vào việc các em có biết chi tiết về nhân vật được nhắc đến hay không”, ông Nguyễn Ngọc Hà cho biết.

Theo lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong môn Ngữ văn, đặc biệt theo định hướng của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đề thi không chỉ đánh giá khả năng ghi nhớ kiến thức mà còn chú trọng năng lực tư duy, khả năng diễn đạt, phân tích và vận dụng. Vì vậy, những ngữ liệu mới, những vấn đề gắn với đời sống hiện đại được đưa vào đề thi nhằm khuyến khích học sinh thể hiện góc nhìn cá nhân.

Đối với học sinh ở vùng khó khăn, nơi điều kiện tiếp cận thông tin, công nghệ, học liệu và môi trường học tập còn có sự khác biệt so với khu vực đô thị, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng việc đổi mới kiểm tra, đánh giá cần hướng tới việc tạo ra cơ hội để các em thể hiện năng lực thực chất, thay vì phụ thuộc vào việc học thuộc hoặc ghi nhớ máy móc.

Ông Nguyễn Ngọc Hà nhấn mạnh, chương trình giáo dục phổ thông mới hướng tới khắc phục tình trạng học sinh chỉ học theo văn mẫu, chỉ tập trung vào một số tác phẩm quen thuộc. Việc sử dụng các ngữ liệu mới trong đề thi nhằm đánh giá khả năng đọc hiểu, tư duy độc lập và năng lực phản hồi trước những vấn đề xã hội.

Cũng tại buổi họp báo, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng cho biết, đánh giá một đề thi khó hay dễ cần căn cứ trên kết quả chấm thi và phổ điểm sau khi hoàn tất toàn bộ quá trình chấm. Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức kỳ thi, Bộ luôn lắng nghe ý kiến từ giáo viên, học sinh, phụ huynh và xã hội với tinh thần cầu thị, khách quan.

Theo Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng, quan điểm của Bộ về công bằng trong giáo dục không chỉ nằm ở việc xây dựng một đề thi chung cho tất cả thí sinh mà còn là tạo ra cơ hội học tập, cơ hội tiếp cận giáo dục cho học sinh ở mọi vùng miền.

“Công bằng không có nghĩa là mọi học sinh có điều kiện giống nhau, mà là có những chính sách để hỗ trợ, tạo điều kiện để các em được tiếp cận giáo dục, được đánh giá đúng năng lực của mình”, lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết.

Năm 2026 là năm thứ hai tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Đây cũng là kỳ thi đầu tiên sau khi nhiều địa phương thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong quá trình triển khai, các địa phương đã chủ động chuẩn bị điều kiện tổ chức thi, trong đó chú trọng hỗ trợ thí sinh tại các địa bàn khó khăn.

Một trong những điểm được đánh giá có tác động tích cực đến học sinh vùng sâu, vùng xa là việc các điểm thi được bố trí tại địa phương nơi thí sinh theo học. Điều này giúp giảm áp lực di chuyển, giảm chi phí ăn ở, sinh hoạt và tạo tâm lý ổn định hơn cho thí sinh trước kỳ thi.

Theo thông tin từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 có hơn 1,2 triệu thí sinh đăng ký dự thi, tổ chức tại gần 2.500 điểm thi trên toàn quốc. Bộ đánh giá công tác tổ chức cơ bản diễn ra an toàn, nghiêm túc, đúng quy chế; các địa phương, lực lượng chức năng và cộng đồng xã hội đã có nhiều hoạt động hỗ trợ thí sinh, đặc biệt tại những địa bàn còn khó khăn.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT không chỉ là một kỳ kiểm tra kiến thức mà còn là phép đánh giá mức độ đáp ứng của quá trình dạy và học ở các địa phương. Với học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng biên giới, việc tiếp tục thu hẹp khoảng cách về điều kiện học tập, đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất và khả năng tiếp cận học liệu vẫn là yếu tố quan trọng để bảo đảm công bằng thực chất trong giáo dục./.