Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có Báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ về cơ chế chỉ đạo, điều phối, phân công trách nhiệm và tổ chức thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035.  

Theo đề xuất của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc tổ chức thực hiện Chương trình cần bảo đảm chỉ đạo, điều phối thống nhất, phân định rõ trách nhiệm giữa cơ quan điều phối chung, cơ quan quản lý ngành, cơ quan quản lý nguồn lực và chính quyền địa phương. Mỗi mục tiêu, chỉ tiêu, nội dung, nhiệm vụ phải có một cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm chính; các cơ quan liên quan phối hợp theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng nhấn mạnh yêu cầu không thành lập thêm tổ chức quản lý, điều phối riêng theo từng ngành, lĩnh vực; bộ máy thực hiện phải tinh gọn, không phát sinh đầu mối quản lý nhà nước và không làm tăng biên chế. Việc phân cấp, phân quyền được thực hiện theo nguyên tắc địa phương quyết định, địa phương tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm về kết quả, đồng thời bảo đảm đầy đủ mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ và quyền lợi của các đối tượng thụ hưởng. 

Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm cơ quan thường trực

Theo mô hình được đề xuất, Ban Chỉ đạo Trung ương do Thủ tướng Chính phủ làm Trưởng ban, có nhiệm vụ giúp Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo, điều phối và xử lý các vấn đề chung, quan trọng, liên ngành trong quá trình triển khai Chương trình.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được xác định là cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương, thực hiện nhiệm vụ tham mưu, theo dõi, đôn đốc, tổng hợp tình hình và kết quả thực hiện. Bộ cũng chủ trì xây dựng, quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu của Chương trình.

Ở địa phương, Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định thành lập hoặc kiện toàn Ban Chỉ đạo thực hiện Chương trình cấp tỉnh, giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm nhiệm vụ thường trực. Bộ phận điều phối, giúp việc được bố trí tại sở này, bảo đảm chuyên trách, tinh gọn, hiệu quả, không làm tăng biên chế.

Ở cấp xã, UBND trực tiếp tổ chức thực hiện các nhiệm vụ theo phân cấp, phân quyền và chịu trách nhiệm về kết quả trên địa bàn; không thành lập tổ chức phối hợp liên ngành riêng để thực hiện Chương trình. 

Ưu tiên nhu cầu thực tế của người dân

Báo cáo phân định trách nhiệm cụ thể giữa các bộ quản lý ngành. Trong đó, Bộ Dân tộc và Tôn giáo chủ trì quản lý, hướng dẫn và đánh giá kết quả thực hiện các chính sách đặc thù đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; quản lý, theo dõi địa bàn, đối tượng và tổng hợp kết quả thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội của khu vực này.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm quản lý các nội dung về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế nông thôn, phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế, việc làm và nâng cao thu nhập. Các bộ Giáo dục và Đào tạo, Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Y tế lần lượt phụ trách các mục tiêu, nhiệm vụ về giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực; bảo tồn, phát triển văn hóa; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển. 

UBND cấp tỉnh có trách nhiệm xây dựng kế hoạch thực hiện Chương trình trong giai đoạn 5 năm và hằng năm; cụ thể hóa mục tiêu, chỉ tiêu được giao, xác định địa bàn, đối tượng, nhiệm vụ và dự án ưu tiên phù hợp với điều kiện thực tế, khả năng cân đối nguồn lực.

UBND cấp xã căn cứ mục tiêu, nhiệm vụ và nguồn lực được giao để lựa chọn, triển khai các nhiệm vụ, dự án phù hợp với nhu cầu người dân. Chính quyền địa phương cũng phải công khai nội dung, nguồn lực, đối tượng thụ hưởng, tiến độ và kết quả thực hiện; phát huy sự tham gia, giám sát của cộng đồng. 

Không để gián đoạn chính sách hỗ trợ người dân

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất là tập trung hoàn thành các nhiệm vụ, dự án đã được giao trong năm 2026, tháo gỡ vướng mắc và đẩy nhanh tiến độ giải ngân. Các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương đồng thời phải rà soát nhiệm vụ, dự án, nguồn vốn chuyển tiếp và chuẩn bị điều kiện triển khai kế hoạch năm 2027.

Báo cáo cũng nêu rõ yêu cầu bảo đảm việc chuyển sang thực hiện Chương trình mới “không làm gián đoạn các nhiệm vụ, chính sách hỗ trợ và quyền lợi hợp pháp của người dân”. Đây là yêu cầu cần được tính đến trong quá trình rà soát, điều chỉnh nguồn lực và tổ chức thực hiện tại các địa phương, nhất là những địa bàn đang triển khai chính sách hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. 

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề xuất tăng cường công khai, minh bạch, phát huy vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân. Trách nhiệm của người đứng đầu được gắn với tiến độ, chất lượng, hiệu quả và kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao./.