Xã A Lưới 1, thành phố Huế được xem là nơi lưu giữ kho tàng văn hóa độc đáo của đồng bào Pa Cô. Nhiều năm trước, nơi đây chỉ có nương rẫy hoang sơ. Cuộc sống người dân quanh năm gắn với khoai, sắn.

Nay, chính bản sắc mộc mạc ấy lại đang trở thành "chìa khóa vàng" giúp bà con phát triển kinh tế bền vững từ du lịch cộng đồng.

Chị Hồ Thị Xinh là một trong những người tiên phong ở xã A Lưới 1 làm homestay từ hai năm trước. Ngôi nhà sàn truyền thống hai gian của chị giờ là nơi đón khách từ mọi miền về ăn, ngủ, và cùng sống như một người Pa Cô.

“Cho khách ăn ngủ nghỉ. Nếu mà khách tour là có các dịch vụ trải nghiệm gội đầu trên thác 40.000 đồng/người, xông răng buổi sáng, tầm 5h khoảng 30.000 đồng, làm bánh a quát... Mình muốn khách đến đây trải nghiệm một ngày là người Pa Cô là có những dịch vụ gội đầu, xông răng, đi rừng xúc cá”. – Chị Hồ Thị Xinh chia sẻ.

Sự chuyển dịch từ tư duy thuần nông, chỉ biết làm ruộng, rẫy sang làm du lịch cộng đồng đã mang lại những con số biết nói. Du lịch thực sự đã giúp đời sống người Pa Cô khởi sắc mà không cần phải ly hương.

Chị Hồ Thị Xinh cho hay: “Từ khi em làm homestay thì gia đình em thu nhập khá ổn. Mình làm mùa hè là mình dư được cho mùa mưa. Trước đây mình làm ruộng, làm rẫy là không dư. Mỗi mùa du lịch thu nhập khoảng 50 triệu. So với làm nông là quá được rồi. Quá nhiều”.

Khác với quy mô gia đình của chị Xinh, homestay của anh Hồ Thanh Phương mang dáng dấp của một cơ sở du lịch cộng đồng bài bản. Mỗi năm đón hơn 600 lượt khách lưu trú và hàng ngàn lượt khách ghé thăm, doanh thu mỗi năm thuận lợi lên đến 200 – 300 trăm triệu đồng.

Nhưng điều khiến người đàn ông Pa Cô này trăn trở, không dừng lại con số thu nhập của riêng gia đình mình.

“Nếu làm tốt nó cũng hỗ trợ rất nhiều cho việc tạo công ăn việc làm cũng như cải thiện thu nhập cho gia đình. Đặc biệt là tiêu thụ sản phẩm từ nông nghiệp chính của bà con ở thôn bản, giảm thiểu rất nhiều rủi ro cho việc sản xuất nông nghiệp. Ở đây mình xem những người làm cũng giống như người nhà. Đầu tiên mình hướng dẫn cách làm để làm sao đó khách hàng, mọi người đến thăm họ thấy gần gũi. Hai nữa là phải hiếu khách, giữ được bản sắc của người bản địa”. – Anh Phương nói.

Không chỉ có không gian lưu trú, du lịch cộng đồng tại đây còn là hành trình đánh thức mọi giác quan qua ẩm thực độc đáo, qua âm nhạc dân gian Pa Cô.

Những sản vật của núi rừng như măng, gà đồi, cá suối đang trở thành những món ăn "níu chân" thực khách. Nhịp cồng chiêng rộn rã, những làn điệu dân ca đã khiến du khách “cháy” hết mình với bản sắc đồng bào.

“Mình cũng duy trì rất nhiều đội văn nghệ dân ca, dân vũ phục vụ du khách. Bên cạnh đó cũng là tạo sự gắn kết trong cộng đồng, giúp cho mọi người cùng thấy được giá trị của việc bảo tồn. Từ đó cộng đồng đoàn kết hơn và bảo tồn được giá trị văn hóa của người đồng bào Pa Cô ở trên dãy Trường Sơn”. – Anh Phương cho hay.

Sự năng động của người dân khi có bệ đỡ từ các chủ trương, chính sách kịp thời của chính quyền đã tạo nên cú hích lớn. Để du lịch cộng đồng trở thành đòn bẩy vùng cao, chính quyền xã A Lưới 1 chủ động đưa các dòng vốn hỗ trợ đến thẳng tay các hộ dân.

Ông Lê Hoàng Vũ Hải Quang, Phó Chủ tịch UBND xã A Lưới 1 cho biết: “Hàng năm xã đều có các đợt triển khai về các chính sách hỗ trợ, ví dụ như chính sách hỗ trợ từ Nghị quyết 05 của Hội đồng nhân dân thành phố, từ dự án 6 của Chương trình Mục tiêu Quốc gia. Phần hỗ trợ mang tính kích cầu thôi. Tuy nhiên đây là bước đầu để giúp cho bà con có động lực để mạnh dạn, mở rộng các homestay, farmstay. Bà con sau khi có được nguồn lực cũng mạnh dạn liên kết các cộng đồng với nhau. Hiện nay xã có một tổ hợp tác về du lịch A Nor, hoạt động khá hiệu quả”.

Khi nội lực đồng bào thiểu số được đánh thức bằng tư duy đúng đắn, di sản sẽ trở thành tài sản, góp phần đưa địa phương phát triển bền vững trên nền tảng văn hóa.