Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trong giải quyết thủ tục hành chính sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, tỉnh Gia Lai đã chủ động xây dựng công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ xử lý hồ sơ đất đai. Sau hơn hai tháng đưa vào vận hành, công cụ này đang trở thành "trợ lý số" của cán bộ cấp xã, góp phần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm tỷ lệ trễ hẹn và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Ia Hrung, những ngày đầu tuần luôn có đông người dân đến làm thủ tục về đất đai. Khi tiếp nhận hồ sơ, cán bộ vừa kiểm tra giấy tờ, vừa sử dụng AI để đối chiếu quy định pháp luật và rà soát thành phần hồ sơ. Chỉ sau ít phút, hệ thống có thể xác định những giấy tờ còn thiếu để hướng dẫn người dân bổ sung ngay, hạn chế việc phải đi lại nhiều lần.

Theo anh Ksor Hang, ở làng Nang, xã Ia Hrung, cán bộ hướng dẫn rõ ràng, quy trình được rút gọn, nên người dân như anh dễ tiếp cận thủ tục hành chính và giảm thời gian đi lại.

Không chỉ hỗ trợ ở khâu tiếp nhận, AI còn giúp cán bộ chuyên môn xử lý hồ sơ nhanh và chính xác hơn. Mỗi ngày, chị Phạm Thị Thủy, chuyên viên Phòng Kinh tế UBND xã Ia Hrung, tiếp nhận từ 10 đến 13 bộ hồ sơ đất đai. Trước đây, phần lớn thời gian dành để đọc từng loại giấy tờ, đối chiếu với các quy định pháp luật. Nay, chỉ cần quét hồ sơ lên hệ thống, AI sẽ rà soát, tổng hợp và cảnh báo những nội dung cần lưu ý hoặc giấy tờ còn thiếu để cán bộ tập trung thẩm định những nội dung chuyên môn.

Theo chị Thủy, trước khi ứng dụng AI, mỗi ngày chỉ có thể xử lý khoảng 4 - 5 bộ hồ sơ. Hiện nay, sau khi hệ thống hỗ trợ sàng lọc, số lượng hồ sơ có thể xử lý tăng lên khoảng 15 - 20 bộ mỗi ngày, giúp cán bộ có thêm thời gian kiểm tra hiện trạng, nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất.

Ia Hrung là một trong những địa phương có lượng hồ sơ đất đai lớn của tỉnh Gia Lai. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã tiếp nhận gần 4.800 hồ sơ, trong đó hơn 3.100 hồ sơ thuộc thẩm quyền giải quyết. Trước đây, địa phương từng có tỷ lệ hồ sơ trễ hẹn cao. Tuy nhiên, sau hơn hai tháng áp dụng AI, tỷ lệ hồ sơ trễ hẹn đã giảm hơn 62% - mức giảm cao nhất toàn tỉnh. Ia Hrung cũng là một trong 10 xã, phường được UBND tỉnh Gia Lai biểu dương vì triển khai hiệu quả công cụ AI đất đai.

Theo bà Huỳnh Ngô Tùng Điệp, Phó Chủ tịch UBND xã Ia Hrung, hiệu quả của AI phụ thuộc rất lớn vào chất lượng dữ liệu và quy trình nghiệp vụ. Vì vậy, địa phương quán triệt cán bộ khai thác hiệu quả nền tảng công nghệ nhưng mọi kết quả do AI đưa ra đều phải được kiểm tra, thẩm định lại. Trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về cán bộ tham mưu và người có thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính.

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, lượng hồ sơ đất đai tại cấp xã trên địa bàn Gia Lai tăng mạnh trong khi đội ngũ cán bộ còn thiếu. Từ yêu cầu của Chủ tịch UBND tỉnh, Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh đã phối hợp với Văn phòng Đăng ký đất đai trực tiếp xây dựng công cụ AI đất đai. Hệ thống được "huấn luyện" trên nền tảng ChatGPT bằng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, quy trình nghiệp vụ cùng hàng chục nghìn hồ sơ đất đai đã được xử lý trong thực tế.

Đầu tháng 6/2026, công cụ AI chính thức được triển khai tại 135 xã, phường trên toàn tỉnh và hiện hỗ trợ xử lý khoảng 80% thủ tục hành chính đất đai thông thường. Từ ngày 29/5 đến 18/7/2026, toàn tỉnh đã có 620 hồ sơ được xử lý với sự hỗ trợ của AI. Nhiều địa phương như Chư Pưh, Bình Phú, Quy Nhơn Tây, Ia Sao, An Bình và Canh Vinh giảm mạnh tỷ lệ hồ sơ trễ hẹn; bình quân 10 địa phương triển khai hiệu quả nhất đều giảm trên 30%.

Đánh giá kết quả bước đầu, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn cho biết, tại một số địa phương, việc ứng dụng AI giúp tiết kiệm khoảng 40% thời gian xử lý hồ sơ, đồng thời bảo đảm độ chính xác cao. Với các thủ tục đơn giản, hệ thống hỗ trợ xử lý nhanh; đối với những trường hợp phức tạp, AI đóng vai trò tư vấn, hỗ trợ cán bộ trong quá trình giải quyết công việc.

Từ lĩnh vực đất đai, mô hình AI do địa phương tự xây dựng đang mở ra hướng đi mới trong cải cách hành chính, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động của chính quyền cơ sở./.