Không chỉ nóng bởi những con số ký kết nghìn tỷ, Hội nghị Xúc tiến Đầu tư tỉnh Lai Châu tại Hà Nội mới đây còn thu hút đặc biệt bởi không gian nông - lâm sản đặc hữu. 

Sức hút từ công nghệ sinh học và mật ong bán tự nhiên

Gian hàng mật ong của HTX Nông nghiệp Mường Mít thu hút rất đông các doanh nghiệp chế biến sâu và kinh doanh dược liệu quý. Từ những tổ ong mật hoang dã được đồng bào người Thái đưa từ rừng sâu về nuôi bán tự nhiên trên một quả đồi biệt lập. Dòng mật thô đã được "lột xác" nhờ công nghệ.

Anh Lê Viết Minh, Phó Giám đốc HTX Mường Mít chia sẻ giải pháp khắc phục điểm yếu của mật ong rừng truyền thống: “Sau khi lấy mật về, HTX cho mật ong thô sẽ lấy qua máy hạ thủy phần, có tác dụng tách nước làm cho mật đặc hơn, sánh hơn và hạn chế được những vi khuẩn có hại có sẵn trong mật ong thô, nên là nó đặc sánh và vàng óng”.

Để đạt chứng nhận OCOP 3 sao và trở thành sản phẩm tiêu biểu của tỉnh Lai Châu năm 2025, những nông dân Mường Mít đã dũng cảm bứt phá tư duy.

Trước đây, mật ong rừng khai thác thô thường có hàm lượng nước cao, dễ lên men và bị kết tinh khi trời lạnh. Hiện tượng của mật ong tự nhiên này từng khiến người dân bị ép giá do người tiêu dùng chưa hiểu rõ bản chất.

Đưa công nghệ cao vào sản xuất – quyết định táo bạo ấy đã thay đổi hoàn toàn số phận của dòng mật thô. Máy hạ thủy phần hoạt động trên nguyên lý tách nước dưới môi trường chân không, giữ nguyên vẹn các vitamin, khoáng chất nhưng làm giảm tối đa lượng nước dư thừa.

Mật ong thô sau khi xử lý không chỉ đậm đặc hơn, sánh hơn, hạn chế các vi khuẩn có hại mà quan trọng nhất là giải quyết triệt để bài toán kết tinh vào mùa đông.

“Sau khi thành lập hợp tác xã sử dùng luôn máy hạ thủy phần này. Cũng nhờ nghề nuôi ong lấy mật mà những người đồng bào nghèo chỉ có trồng lúa, trồng sắn bây giờ có thêm một nguồn thu nhập mới đó là bán mật ong. Người dân liên kết với HTX là sau khi thu mật thì sẽ được công nhân của HTX mua và đưa vào sử dùng cái máy hạ thủy phần. Nguồn thu nhập từ nuôi ong lấy mật cũng giúp cho mỗi hộ dân đạt 5.000.000 đồng/tháng theo sản phẩm làm được”. – Anh Minh cho hay.

Ghé thăm gian hàng của HTX Nông nghiệp Dược liệu Công nghệ cao Sukova, ít ai nghĩ rằng những sợi đông trùng hạ thảo khô thăng hoa, vàng ruộm, đạt chuẩn ocop 3 sao này lại được làm ra từ bàn tay của những cô gái người Mông địa phương.

Anh Lê Văn Huấn, Giám đốc HTX Sukova, tự hào chia sẻ về hành trình đưa công nghệ về bản bản: “Bà con đi lấy trên rừng nhiều khi không may lấy phải dòng nấm không đúng. Còn HTX sẽ cấy tế bào từ mô để ra được những sản phẩm đó. Mình áp dụng khoa học công nghệ. Như đông trùng hạ thảo quy trình của nó rất là nhiều. Mình sẽ lấy từ gạo lứt huyết rồng, nhộng đông trùng hạ thảo và cả sâm, trứng và tất cả các dòng rau củ quả, cà rốt, khoai tây, nước dừa để làm ra một sản phẩm đông trùng hạ thảo”.

Câu chuyện thành công bước đầu của Sukova hay Mường Mít là những mảnh ghép sinh động cho bức tranh kinh tế xanh mà Lai Châu đang định hình. Với hơn 74,5% diện tích đất tự nhiên là đất nông nghiệp, tỷ lệ che phủ rừng đạt xấp xỉ 54%, Lai Châu đang sở hữu "mỏ vàng" vô tận dưới các tán rừng già.

Theo ông Hà Quang Trung, Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu khẳng định quyết tâm đưa địa phương trở thành thủ phủ dược liệu và nông nghiệp công nghệ cao của cả nước.

Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh xác định 21 dự án trọng điểm trong lĩnh vực nông lâm nghiệp. Nổi bật là phát triển vùng sâm Lai Châu với trên 5.600 ha, vùng cây ăn quả gắn với chế biến, nông nghiệp công nghệ cao hữu cơ, dược liệu, quế, rừng gỗ lớn và tín chỉ cacbon rừng.

“Lai Châu có nhiều dư địa để phát triển nông nghiệp hữu cơ, lâm nghiệp và dược liệu, chăn nuôi tập trung. Trong đó, tập trung phát triển các vùng sản xuất sạch, tập trung quy mô lớn như: mắc ca, quế, chè chất lượng cao, đặc biệt là bảo tồn và phát triển các loại dược liệu quý hiếm. Trọng tâm là sâm Lai Châu trở thành ngành kinh tế mũi nhọn quốc gia. Đây là lĩnh vực cho nhiều dư địa để thu hút đầu tư vào các vùng nguyên liệu tập trung, chế biến sâu và phát triển các chuỗi giá trị nông sản, góp phần thúc đẩy phát triển xanh và phát triển kinh tế dưới tán rừng” - Ông Hà Quang Trung cho hay.

Lai Châu đánh thức tiềm năng xanh

Với chủ đề "Lai Châu - Đánh thức tiềm năng, khơi nguồn cơ hội", Hội nghị Xúc tiến Đầu tư tỉnh Lai Châu năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt lớn trong tư duy phát triển của địa phương. Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng nóng, Lai Châu đang khẳng định lối đi riêng bằng một chiến lược nhất quán: Phát triển kinh tế xanh và bền vững.

Phát biểu tại hội nghị, Bí thư Trung ương đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhận định: Lai Châu không chỉ là "cửa ngõ" kết nối vùng Tây Bắc với thị trường ASEAN rộng lớn, mà còn sở hữu những "mỏ vàng" sinh thái vô giá chưa được khai phá hết.

“Tôi rất mong doanh nghiệp nghiên cứu để chúng ta thực hiện với một phương châm là phát triển xanh, phát triển bền vững và tỉnh cũng không phải vì mọi giá. Từ bây giờ, cơ hội là một vấn đề nhưng sự lựa chọn là một vấn đề cao hơn để vì mục tiêu phát triển nhanh nhưng là phải rất bền vững”. – Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nói.

Trụ cột xanh đầu tiên được các đại biểu và chuyên gia đề cập chính là ngành công nghiệp dược liệu sâu. Với diện tích trên 9.000 km², sở hữu 7/10 ngọn núi cao nhất Việt Nam cùng gần 500.000 ha rừng, Lai Châu sở hữu hơn 800 loài cây thuốc quý, đặc biệt là Sâm Lai Châu độc bản.

Tuy nhiên, nút thắt hiện tại là toàn tỉnh dù có hơn 140 ha sâm nhưng mới chỉ có 11% diện tích đạt chứng nhận GACP, phần lớn vẫn xuất thô dạng củ tươi.

Tại hội nghị, TS Trần Minh Ngọc, Viện trưởng Viện Dược liệu, Bộ y tế cho rằng, để hóa giải điểm nghẽn này, Lai Châu cần thiết lập "kiềng ba chân": Bảo tồn nguồn gen, nuôi trồng chuẩn WHO và chế biến sâu tại chỗ.

“Việc nuôi trồng, chúng ta phải chuyển tư duy từ khai thác tự nhiên sang nuôi trồng theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (nuôi trồng chuẩn), tạo ra các cái quy trình cũng như là mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc là điều kiện để chúng ta đưa dược liệu ra khỏi tỉnh Lai Châu cũng như xuất khẩu toàn cầu”– TS Trần Minh Ngọc bày tỏ.

Bên cạnh "kho báu" dược liệu dưới tán rừng, du lịch xanh, du lịch trải nghiệm bản sắc là mũi nhọn thứ hai giúp Lai Châu bứt phá. Không đi theo lối mòn đô thị hóa, lợi thế cạnh tranh của Lai Châu nằm ở sự nguyên sơ của hệ sinh thái và kho tàng văn hóa của 20 dân tộc anh em.

Đến nay, tỉnh đã hình thành hệ thống khu, điểm du lịch ngày càng hoàn thiện với 2 khu du lịch cấp tỉnh, 23 điểm du lịch được công nhận và nhiều sản phẩm đặc trưng đã tạo dựng thương hiệu trên thị trường như là Sì Thâu Chải, Sin Suối Hồ, Lao Chải 1, Cầu kính Rồng Mây và các tuyến đi bộ du lịch khám phá trong rừng, trekking.

Ông Nguyễn Trùng Khánh, Cục trưởng Cục Du lịch Việt Nam đánh giá: “Trong thời gian qua, du lịch Lai Châu tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng tích cực và khẳng định sức hấp dẫn ngày càng lớn của điểm đến. Đặc biệt là Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 08 ngày 4/3/2026 về phát triển du lịch Lai Châu giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035, thể hiện quyết tâm chính trị cao trong việc đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng của địa phương, tạo nền tảng để huy động nguồn lực xã hội, cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến”.

Những kết quả bước đầu cùng định hướng phát triển rõ ràng đã tạo dựng niềm tin để Lai Châu bước vào một giai đoạn phát triển mới, trở thành điểm đến hấp dẫn của vùng trung du và miền núi phía Bắc. Đồng thời, mở ra nhiều cơ hội hợp tác đầu tư cho cộng đồng doanh nghiệp trong thời gian tới.

Nhà đầu tư Trần Kiều Oanh, bày tỏ: “Là một nhà đầu tư tại Lai Châu tôi tin rằng du lịch Lai Châu còn có rất nhiều dư địa để phát triển. Xu hướng hiện nay là du lịch xanh, du lịch nghỉ dưỡng và trải nghiệm văn hóa bản địa. Đây là một lợi thế rất là nổi bật của Lai Châu. Với sự quan tâm của tỉnh và sự đầu tư của các nhà đầu tư, tôi nghĩ rằng Lai Châu hoàn toàn có thể trở thành một điểm đến hấp dẫn của khu vực Tây Bắc, của cả nước cũng như của quốc tế trong thời gian sắp tới”.

Lai Châu khơi thông nguồn lực – Bứt phá tương lai

Khát vọng xanh của Lai Châu đã nhận được sự cộng hưởng mạnh mẽ từ dòng vốn chiến lược. Tại hội nghị, Bí thư Tỉnh ủy Lê Minh Ngân cho biết, tỉnh đã trao quyết định chủ trương đầu tư cho 19 dự án với tổng vốn gần 27.700 tỷ đồng.

Đồng thời, ký biên bản ghi nhớ cho 27 dự án khác với tổng vốn cam kết lên đến 172.400 tỷ đồng, tập trung vào năng lượng tái tạo, nông nghiệp công nghệ cao và hạ tầng du lịch.

Các dòng vốn này tập trung trực tiếp vào năng lượng tái tạo, nông-lâm nghiệp công nghệ cao, chế biến khoáng sản và hạ tầng du lịch. Để đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp hiện thực hóa các siêu dự án này, nguồn lực tài chính từ các định chế lớn đã chính thức được khơi thông.

Ông Lê Văn Nam, Phó Tổng giám đốc Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) khẳng định: “Trên hành trình đó, VDB cam kết tiếp tục đồng hành cùng tỉnh Lai Châu và cộng đồng doanh nghiệp, phát huy hiệu quả nguồn vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước, góp phần khơi thông nguồn lực, hiện thực hóa các cơ hội đầu tư và chung tay xây dựng một Lai Châu phát triển thịnh vượng trong tương lai”.

Bên cạnh đó, hệ thống hạ tầng giao thông động lực như tuyến cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, hầm đường bộ qua đèo Hoàng Liên đang được Trung ương thúc đẩy quyết liệt nhằm phá vỡ thế cô lập, mở cánh cửa giao thương cho Lai Châu.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị: Các ban, bộ, ngành Trung ương phải xem sự phát triển của Lai Châu là trách nhiệm chung của cả nước. Cần tăng cường phối hợp, hỗ trợ tỉnh tháo gỡ kịp thời những “điểm nghẽn”; tiếp tục tìm kiếm các nguồn lực từ các nguồn vốn ODA để hỗ trợ Lai Châu; giới thiệu cho Lai Châu những nhà đầu tư chiến lược, tâm huyết, sẵn sàng vì mục tiêu của tỉnh phát triển nhanh xanh, bền vững.

“Tôi mong muốn việc đầu tư của các doanh nghiệp vào Lai Châu không chỉ mang lại giá trị kinh tế cho doanh nghiệp mà còn gắn liền với trách nhiệm xã hội, giải quyết sinh kế cho đồng bào. Nhưng đặc biệt đó là quan tâm sâu sắc đến môi trường sinh thái để mãi mãi có một vùng đất xanh phát triển bền vững vì cuộc sống và chất lượng cuộc sống của người dân chúng ta”. – Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh.

Chính quyền tỉnh Lai Châu cũng cam kết tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh theo hướng thông thoáng, minh bạch và bình đẳng; thực hiện nhất quán, công khai, minh bạch và đầy đủ các chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư theo quy định của pháp luật; ưu tiên nguồn lực đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược.

Đó là hạ tầng giao thông kết nối, hạ tầng số, hạ tầng các khu, cụm công nghiệp, khu kinh tế cửa khẩu và các công trình trọng điểm, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững; giữ vững quốc phòng, an ninh, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, tạo môi trường hòa bình, ổn định, an toàn và thân thiện, bảo vệ tuyệt đối tính mạng và tài sản của các nhà đầu tư để doanh nghiệp an tâm gắn bó và cống hiến lâu dài.