Sau sáp nhập, Trường Mầm non Nguyễn Phúc, phường Yên Bái, tỉnh Lào Cai, có 4 điểm trường với 526 học sinh. Mỗi ngày, bếp ăn của trường chuẩn bị hàng nghìn suất, gồm một bữa chính và hai bữa phụ.

Học sinh phân tán ở nhiều điểm trường khiến việc tổ chức bữa ăn càng đòi hỏi quy trình chặt chẽ, đồng bộ. Nhà trường đã ký hợp đồng với 10 đơn vị cung cấp các loại thực phẩm và nhu yếu phẩm phục vụ bếp ăn, đồng thời công khai danh sách để phụ huynh biết và giám sát.

Từ khi thực phẩm được đưa vào trường đến lúc chế biến, chia suất đều phải tuân thủ quy trình kiểm thực 3 bước, kiểm soát theo nguyên tắc bếp ăn một chiều. Bà Nguyễn Thị Băng, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: "Trước hết nhà trường công khai danh sách các nhà cung cấp thực phẩm để phụ huynh nắm rõ đơn vị ký kết hợp đồng. Thứ hai, thực đơn hằng ngày cũng được công khai minh bạch, được tính toán đầy đủ định lượng cho trẻ, bảo đảm các bữa chính và bữa phụ. Nội dung này được niêm yết công khai tại bảng tin của cả bốn điểm trường. Để phụ huynh thực sự an tâm, ngoài ban giám sát chuyên trách, trường luôn khuyến khích cha mẹ học sinh linh hoạt kiểm tra đột xuất bếp ăn."

Không chỉ công khai trên giấy, việc giám sát còn được mở rộng tới chính những người có con em đang ăn, ở và sinh hoạt tại trường. Bởi với phụ huynh, điều quan tâm nhất không đơn thuần là mỗi tháng đóng bao nhiêu tiền cho bữa ăn, mà là con mình ăn gì, thực phẩm từ đâu và bữa ăn có bảo đảm an toàn hay không. 

Chị Vũ Thị Thùy Linh, phụ huynh tại điểm trường chính Trường Mầm non Nguyễn Phúc chia sẻ: "Nhà trường cũng công khai thực phẩm và nguồn đầu vào, giúp phụ huynh nắm rõ lịch trình ăn uống theo tuần của các con. Phụ huynh có thể biết được thực đơn bữa trưa, bữa chiều và loại sữa học đường của trẻ. Điều này giúp hạn chế tình trạng trẻ không thích ứng với một số loại thức ăn, đồng thời dễ dàng nắm bắt nguyên nhân nếu trẻ gặp vấn đề về tiêu hóa. Quan trọng nhất là cứ vệ sinh an toàn thực phẩm đảm bảo là phụ huynh yên tâm rồi."

Không chỉ ở khu vực đô thị, tại các xã vùng cao còn nhiều khó khăn, yêu cầu bảo đảm an toàn và minh bạch trong bữa ăn bán trú cũng được đặt lên hàng đầu. Tại xã Mỏ Vàng, sau sáp nhập, cả 3 trường trên địa bàn đều tổ chức bếp ăn bán trú với gần 2.300 trẻ mẫu giáo và học sinh.

Ngay từ đầu năm học, chính quyền địa phương yêu cầu các nhà trường phối hợp chặt chẽ với trạm y tế và Ban đại diện cha mẹ học sinh tăng cường kiểm tra, giám sát, nhất là ở những khâu có nguy cơ mất an toàn thực phẩm. 

Ông Đỗ Cao Quyền, Chủ tịch UBND xã Mỏ Vàng cho biết: "Ngay từ đầu năm học mới, UBND xã đã chỉ đạo nhà trường phối hợp chặt chẽ với trạm y tế và Ban đại diện cha mẹ học sinh thực hiện nghiêm các quy định về an toàn thực phẩm. Đồng thời, xã cũng chỉ đạo tăng cường kiểm tra, giám sát và phát huy vai trò của phụ huynh trong kiểm thực. Đặc biệt, năm học này chúng tôi đang chỉ đạo nhà trường ứng dụng công nghệ, như ghi nhận Nhật ký điện tử/QR code tại bếp ăn để công khai mọi thông tin về bếp ăn bán trú."

Để có một suất ăn an toàn, khâu kiểm soát không bắt đầu từ căn bếp mà bắt đầu từ chính nguồn thực phẩm. Các trường yêu cầu các đơn vị cung cấp phải có đầy đủ hồ sơ pháp lý, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Mỗi buổi sáng, thực phẩm được kiểm tra trước khi đưa vào chế biến. Với những đơn vị đã nhiều năm cung cấp thực phẩm cho trường học, yêu cầu này càng không thể xem nhẹ.

Bà Đoàn Thị Thu Thủy, đơn vị cung cấp thực phẩm khẳng định: "Là đơn vị cung cấp lâu năm, chúng tôi quan tâm nhất là tính pháp lý và chất lượng thực phẩm cho các cháu. Toàn bộ phải là thực phẩm tươi sống, sạch sẽ. Ví dụ, rau được lấy từ các hợp tác xã có nhà kính, thịt lợn lấy ở lò mổ đều có giấy tờ, xuất xứ nguồn gốc rõ ràng."

Năm học 2026–2027, toàn tỉnh Lào Cai có 328 trường tổ chức ăn bán trú cho hơn 134 nghìn học sinh. Đặc thù địa bàn rộng, nhiều trường ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi khiến việc tổ chức bữa ăn bán trú không giống nhau. Nhưng dù ở trung tâm hay vùng cao, ngành Giáo dục Lào Cai đều xác định 3 yêu cầu cốt lõi: đủ dinh dưỡng, an toàn thực phẩm và công khai, minh bạch.

Theo đó, các trường phải kiểm soát chặt từ khâu lựa chọn nhà cung cấp, tiếp nhận thực phẩm, kiểm thực 3 bước đến chế biến và lưu mẫu thức ăn 24 giờ đối với trường tự tổ chức nấu ăn. Tiền ăn của học sinh cũng phải được quản lý riêng, có hồ sơ thu, chi rõ ràng.

Bà Tô Thị Ánh, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai nhấn mạnh, việc kiểm tra thường xuyên giúp các trường chủ động nhận diện nguy cơ và chuẩn hóa quy trình nấu ăn: "Quan điểm xuyên suốt của ngành là bữa ăn bán trú phải đảm bảo đồng thời 3 yêu cầu: đủ dinh dưỡng, an toàn thực phẩm và đúng quy định. Theo đó, chúng tôi chỉ đạo các nhà trường phải tăng cường công tác tự kiểm tra, giám sát ngay tại cơ sở giáo dục; kiểm soát chặt chẽ từ khâu lựa chọn đến tiếp nhận thực phẩm. Các trường học chỉ ký hợp đồng với những tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện năng lực, tư cách pháp nhân trên địa bàn theo phân cấp. Đặc biệt, phải thực hiện công khai, minh bạch trong việc tổ chức ăn bán trú nhằm tạo sự đồng thuận và tin tưởng từ phụ huynh."

Một suất ăn đến tay học sinh là kết quả của cả một quy trình kiểm soát chặt chẽ: từ nguồn thực phẩm, nhà cung cấp, căn bếp, khẩu phần đến sự giám sát của nhà trường và phụ huynh. Khi thực đơn được công khai, nguồn thực phẩm được kiểm soát, các khoản thu chi được minh bạch và phụ huynh có thể tham gia giám sát, bữa ăn bán trú không còn là câu chuyện riêng của nhà trường. Đó còn là cách để xây dựng niềm tin và sự đồng hành giữa gia đình với nhà trường – để mỗi bữa ăn của học sinh không chỉ đủ dinh dưỡng mà còn thực sự an toàn, minh bạch và được chăm lo bằng trách nhiệm./.