Khi mới làm quen với điện thoại thông minh, ông Nguyễn Xuân Phán không tránh khỏi bỡ ngỡ do tuổi cao, mắt kém. Tuy nhiên, với sự hướng dẫn trực tiếp của đoàn viên thanh niên và cán bộ tổ dân phố, từng thao tác được hướng dẫn cụ thể, từ đó ông dần sử dụng thành thạo các nền tảng phổ biến như Zalo, Facebook để liên lạc, đọc tin và cập nhật thông tin từ Trung ương đến địa phương.

“Lúc đầu tôi cũng lúng túng, nhưng nhờ các cháu đoàn viên thanh niên và cán bộ hướng dẫn tận tình nên đã mở mang thêm nhiều kiến thức về công nghệ số. Dù hơn 70 tuổi, tôi vẫn muốn tiếp tục học để sử dụng thành thạo hơn. Nhờ điện thoại, những thông tin như nghị quyết, chủ trương của Đảng, Nhà nước được cập nhật rất nhanh, thuận tiện cho người dân”, ông Phán chia sẻ.

Câu chuyện của ông Phán cho thấy rào cản đối với người cao tuổi khi tiếp cận công nghệ không chỉ nằm ở thiết bị hay kỹ năng sử dụng, mà còn ở tâm lý e ngại và việc thiếu người hướng dẫn phù hợp.

Từ thực tế đó, mô hình “Khu dân cư Kết nối số” được triển khai theo hướng đưa kỹ năng số đến gần người dân hơn. Không chỉ tổ chức các buổi hướng dẫn tập trung tại nhà văn hóa, tổ công nghệ số cộng đồng, đoàn viên thanh niên và lực lượng nòng cốt của tổ dân phố còn đến từng hộ gia đình, hướng dẫn theo phương châm “cầm tay chỉ việc”, ưu tiên người cao tuổi và những người ít có điều kiện tiếp xúc với công nghệ. Nội dung hướng dẫn cũng được gắn với những nhu cầu thiết thực trong đời sống như thanh toán không dùng tiền mặt, sử dụng các ứng dụng số, tiếp cận thông tin chính thống hay thực hiện dịch vụ công trực tuyến.

Với hội viên nông dân, chuyển đổi số không chỉ giúp tiếp cận thông tin mà còn mở ra thêm cơ hội quảng bá và tiêu thụ sản phẩm. Việc sử dụng mạng xã hội, livestream giới thiệu sản phẩm đang từng bước trở thành một phương thức kết nối mới, giúp nông dân tiếp cận khách hàng ngoài phạm vi thị trường truyền thống.

Chị Ngô Thị Thảo, Phó Chủ tịch Hội Nông dân phường Nùng Trí Cao, cho biết kỹ năng số được lồng ghép vào các buổi sinh hoạt hội. Hội viên được hướng dẫn sử dụng Zalo, Facebook, ứng dụng Nông dân Việt Nam và các nền tảng số phục vụ sản xuất, kinh doanh. “Chúng tôi hướng dẫn hội viên sử dụng thành thạo các nền tảng như Zalo, Facebook, ứng dụng Nông dân Việt Nam; đồng thời lồng ghép nội dung chuyển đổi số vào các buổi sinh hoạt hội. Với sản phẩm nông nghiệp, hội đang từng bước kết nối tiêu thụ, hướng dẫn hội viên livestream để quảng bá những sản phẩm như gà, vịt, cá, rau màu”, chị Thảo cho biết.

Cùng với kỹ năng sử dụng công nghệ, người dân cũng được tuyên truyền nâng cao ý thức khi tiếp nhận và chia sẻ thông tin trên mạng xã hội. Theo chị Thảo, hội viên cần kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, tránh tiếp tay lan truyền những nội dung sai lệch.

Sau thời gian đầu thí điểm mô hình “Khu dân cư Kết nối số”, hơn 300 người dân tại tổ dân phố Tam Trung đã được hỗ trợ tiếp cận và sử dụng các tiện ích số.

Ông Nguyễn Văn Long, Bí thư Chi bộ tổ dân phố Tam Trung, cho biết mô hình tập trung vào những kỹ năng có thể áp dụng ngay trong cuộc sống như sử dụng điện thoại thông minh, tra cứu thông tin, thực hiện dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử và tiếp cận các tiện ích số. “Chúng tôi hướng đến việc đưa chuyển đổi số đến từng người dân, từng hộ gia đình, để công nghệ số thực sự hữu ích trong đời sống hằng ngày. Qua khảo sát, người dân đều hưởng ứng và nhiều người tiếp cận khá nhanh”, ông Long nói.

Không chỉ phục vụ nhu cầu cá nhân, môi trường số còn giúp cán bộ cơ sở cập nhật nhanh các thông tin liên quan đến phòng, chống thiên tai, dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi, kỹ thuật sản xuất và những chính sách hỗ trợ người dân.

Mục tiêu của các tổ dân phố thí điểm là từ 80-90% số hộ được tiếp cận những nền tảng số cơ bản. Tuy nhiên, tiêu chí không chỉ dừng ở việc cài đặt ứng dụng mà hướng tới khả năng sử dụng thực tế. Người dân được kỳ vọng có thể sử dụng các nền tảng phổ biến, gửi phản ánh, kiến nghị thông qua mã QR, quảng bá sản phẩm địa phương và từng bước tiếp cận những dữ liệu phục vụ công tác quản lý ở cơ sở.

Bà Mã Thị Lý, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Nùng Trí Cao cho biết, mục tiêu trước mắt là giúp 80-90% hộ dân tại các tổ thí điểm làm quen và sử dụng được những nền tảng số cơ bản như Zalo, Facebook; đồng thời biết cách gửi phản ánh, kiến nghị qua mã QR và quảng bá các sản phẩm nông sản trên địa bàn. Từ đó, người dân sẽ từng bước được tiếp cận với những dữ liệu số chuyên sâu hơn.

Từ một chiếc điện thoại thông minh, công nghệ đang dần trở thành công cụ thiết thực trong đời sống. Người cao tuổi có thêm khả năng chủ động tiếp cận thông tin; nông dân có thêm kênh quảng bá, tiêu thụ sản phẩm; còn cán bộ cơ sở có thêm phương thức kết nối, lắng nghe và giải quyết nhu cầu của người dân.

Những thay đổi từ việc sử dụng một ứng dụng, thanh toán không tiền mặt hay gửi một phản ánh qua mã QR cho thấy chuyển đổi số đang từng bước đi vào đời sống từ những việc rất cụ thể. Khi công nghệ được đưa đến tận khu dân cư và được hướng dẫn theo cách phù hợp với từng nhóm người, tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW cũng có thêm những biểu hiện sinh động, gần gũi trong đời sống hàng ngày.