Cầu nối bền chặt từ cơ sở

Theo thống kê của Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Nhà nước hiện đã công nhận và cấp chứng nhận đăng ký hoạt động tôn giáo cho 44 tổ chức thuộc 16 tôn giáo, với khoảng 27,7 triệu tín đồ, hơn 66.000 chức sắc, hơn 120.000 chức việc và khoảng 30.000 cơ sở tôn giáo.

Không chỉ đồng hành trong đời sống tín ngưỡng, đội ngũ chức sắc, chức việc còn tích cực vận động tín đồ chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, chung tay xây dựng cuộc sống “tốt đời, đẹp đạo”.

Đặc biệt, tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, uy tín và sự gắn bó với cộng đồng của các chức sắc đã biến họ thành những "cầu nối" quan trọng đưa pháp luật đi vào thực tiễn đời sống.

Vậy làm thế nào để phát huy tối đa vai trò này? Trao đổi về vấn đề trên, TS. Nguyễn Văn Thanh - Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng ban Dân tộc và Tôn giáo, Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã có những chia sẻ sâu sắc về sức mạnh thuyết phục của chức sắc tôn giáo, những điều kiện từ cơ chế chính sách, cũng như các giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền trong thời gian tới.

Sức mạnh thuyết phục từ uy tín và không gian văn hóa cộng đồng

Chia sẻ về yếu tố tạo nên sức hút và uy tín của các vị chức sắc khi tham gia vận động cộng đồng, TS. Nguyễn Văn Thanh nhấn mạnh rằng: các chức sắc, nhà tu hành đều là những cá nhân tiêu biểu trong quần chúng tín đồ và có ảnh hưởng sâu rộng ngay cả với người dân không theo tôn giáo.

Uy tín ấy bắt nguồn từ giáo lý, giáo luật của các tôn giáo và trật tự kỷ cương trong hệ thống tổ chức hành chính đạo.

Cùng với đó, các cơ sở tôn giáo thường nằm ở trung tâm cộng đồng. “Tại miền Bắc, đình, chùa làng là không gian sinh hoạt chung của làng xã. Tại Nam Bộ, ngôi chùa Phật giáo Nam tông Khmer không chỉ là nơi sinh hoạt tâm linh mà còn là trung tâm văn hóa, nơi dạy chữ, bảo tồn văn hóa, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất và lưu giữ ký ức cộng đồng. Tại Tây Nguyên hay vùng đồng bào Chăm, các mục sư, chức sắc Bà la môn, Bà ni hay Islam không chỉ dẫn dắt về đạo đức mà nhiều vị còn đi đầu trong phát triển kinh tế, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, tạo nên sự kết nối vững chắc cả về tín ngưỡng lẫn xã hội”. – TS Nguyễn Văn Thanh nhấn mạnh,

Hoàn thiện cơ chế, chính sách và vai trò phối hợp của hệ thống chính trị

Để chức sắc tôn giáo thực sự là cầu nối đưa pháp luật vào cộng đồng, bên cạnh uy tín cá nhân, hệ thống chính sách và cơ chế phối hợp đóng vai trò then chốt.

Trong văn kiện Đại hội Đảng và các nghị quyết gần đây, chủ trương phát huy các giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp và nguồn lực của các tôn giáo luôn được nhất quán khẳng định.

Việc Quốc hội thông qua và sửa đổi Luật Tín ngưỡng, tôn giáo vào năm 2026 đã bổ sung nhiều nội dung quan trọng, tạo hành lang pháp lý vững chắc để phát huy vai trò của tổ chức, cá nhân tôn giáo trong các hoạt động xã hội và tuyên truyền pháp luật.

Theo Ban Dân tộc và Tôn giáo (Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam), công tác phối hợp hỗ trợ các lực lượng tại cơ sở thời gian qua được triển khai qua 3 trọng tâm. Đó là:

Phối hợp với các bộ, ngành và tổ chức tôn giáo để biên tập tài liệu phổ biến pháp luật phù hợp với đặc điểm giáo lý và tâm lý tiếp nhận của đồng bào tôn giáo, biến các quy định pháp lý khô khan thành những nội dung gần gũi, dễ hiểu.

Tổ chức các lớp tập huấn không chỉ về pháp luật (tín ngưỡng tôn giáo, bảo vệ môi trường, bảo trợ xã hội, phòng chống tội phạm) mà còn trang bị kỹ năng mềm như kỹ năng tuyên truyền, sử dụng công nghệ thông tin và mạng xã hội để lan tỏa các mô hình hay, gương người tốt.

Định hướng bồi dưỡng những chức sắc có sở trường, điều kiện thời gian để làm lực lượng nòng cốt đi đầu trong việc chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm cho cộng đồng.

Từ thực tế tại các mô hình tiêu biểu ở địa phương, theo TS Nguyễn Văn Thanh, để phát huy hiệu quả vai trò của chức sắc, cấp ủy, chính quyền địa phương phải đánh giá cao vai trò của tôn giáo, chủ động đồng hành, động viên và tạo điều kiện thay vì để các chức sắc chỉ tập trung hoàn toàn vào công việc mục vụ riêng.

Đồng thời, cần nhìn nhận, phát huy yếu tố tâm linh trong tôn giáo trong xây dựng đời sống văn hóa cũng như trong xây dựng đời sống xã hội, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh.

Khi các tổ chức tôn giáo từ trung ương đến cơ sở đưa các hoạt động an sinh, bác ái, tuyên truyền pháp luật vào chương trình công tác đạo sự hằng năm, hoạt động này sẽ mang tính chính thống, bài bản và bền vững.

Phát huy tinh thần đại đoàn kết, dựa trên uy tín của các chức sắc kết hợp với sự đồng hành sát sao của cấp ủy, chính quyền và Mặt trận Tổ quốc, công tác tuyên truyền pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi sẽ ngày càng đi vào thực chất, củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc và thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước./.