Quy hoạch, sắp xếp, phát triển bền vững vùng dân tộc thiểu số còn du canh, du cư
Thứ sáu, 15:24, 20/11/2026 Tự Minh Tự Minh
[VOV4] - Vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi nước ta địa hình phức tạp, thường xuyên chịu tác động của thiên tai. Tập quán du canh, du cư diễn ra trong thời gian dài đã làm gia tăng áp lực lên tài nguyên rừng, đất đai và hạ tầng xã hội, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất ổn định.

Mặc dù có nhiều chính sách định canh, định cư cho đồng bào dân tộc thiểu số ở khu vực miền núi đã được thực hiện rất lâu nhưng vẫn còn một bộ phận người dân chủ yếu là người dân tộc vẫn du canh du cư từ nơi này sang nơi khác để phát nương, làm rẫy. Quy hoạch, sắp xếp, giải quyết căn bản tình trạng dân cư phân tán, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai, hạn chế tình trạng du canh, du cư, di cư tự do, đồng thời tạo điều kiện để người dân ổn định đời sống, phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và từng bước giảm nghèo bền vững là nhiệm vụ quan trọng.

Sau gần nhiều năm triển khai, Dự án "Quy hoạch, sắp xếp, bố trí, ổn định dân cư ở những nơi cần thiết" đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Tính đến hết năm 2025, công tác sắp xếp, ổn định dân cư đã được thực hiện cho hàng chục nghìn hộ dân trên phạm vi cả nước. Trong đó, hơn 17.400 hộ di cư tự do được bố trí ổn định; hơn 9.300 hộ đồng bào dân tộc thiểu số được định canh, định cư; hơn 8.400 hộ được bố trí tại khu vực biên giới và hơn 46.400 hộ tại các vùng đặc biệt khó khăn được sắp xếp nơi ở ổn định. Nhiều địa phương đã cơ bản hoàn thành mục tiêu định canh, định cư; ổn định khoảng 90% số hộ di cư không theo quy hoạch và từng bước di dời, bố trí khoảng 60% số hộ đang sinh sống tại các khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, lũ ống và sạt lở đất.

Tuy nhiên vẫn còn không ít khó khăn khi một số địa phương còn vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng; quỹ đất sản xuất ở một số khu tái định cư chưa thực sự đáp ứng yêu cầu về chất lượng và diện tích. Đồng bào dân tộc sau khi chuyển đến nơi ở mới còn gặp khó khăn trong việc thích nghi với điều kiện sản xuất, sinh hoạt, dẫn đến nguy cơ tái di cư. Điều này cho thấy, việc bố trí ổn định dân cư chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi gắn chặt với các giải pháp phát triển sinh kế, đào tạo nghề, chuyển giao kỹ thuật sản xuất, tạo việc làm và nâng cao năng lực tự chủ của người dân. Đó cũng là ý kiến của chuyên gia dân tộc Hoàng Xuân Lương, nguyên Phó chủ nhiệm UBDT:

“Đất sản xuất và đất ở chúng ta đã tập trung giải quyết rất nhiều năm, nhưng tại sao nó vẫn là vấn đề nổi cộm? Nguyên nhân là do quỹ đất ở cá địa phương đã không còn nhiều, thêm nữa nhiều nơi có thể còn quỹ đất, nhưng toàn đất cằn cỗi, không có những điều kiện để sản xuất, nên người dân có xu thế chuyển nhượng. Và một điều quan trọng nữa là chính sách của chúng ta nhiều khi không đồng bộ. Để hỗ trợ người dân nhiều khi vừa phải dùng ngân sách Nhà nước, vừa phải áp dụng vay vốn của Ngân hàng chính sách, nên các nguồn vốn này không khớp nhau, vì vậy gặp khó khăn”

Để nâng cao hiệu quả công tác quy hoạch, sắp xếp, bố trí ổn định dân cư, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách; tăng cường huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư; đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận của người dân trong quá trình triển khai. Bên cạnh đó, cần lồng ghép hiệu quả với các chương trình phát triển sản xuất, xây dựng kết cấu hạ tầng, giảm nghèo bền vững và phát triển nguồn nhân lực nhằm bảo đảm người dân không chỉ có nơi ở ổn định mà còn có điều kiện phát triển sinh kế lâu dài. Tiến sĩ Lưu Thế Anh, Viện trưởng Viện Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc gia Hà Nội, nêu quan điểm

“Cơ chế chính sách chúng ta phải rà soát và hoàn thiện lại, sau đó cần xem cách tổ chức thực hiện, sự phân cấp, phân quyền với các địa phương. Địa phương cần chủ động triển khai theo hành lang pháp lý mà TW quy định. Chính sách phải hướng vào đối tượng đồng bào dân tộc thiểu số, nguồn lực phải ưu tiên, đầu tư có hiệu quả… các địa phương cần xem mình tập trung vào đầu tư gì làm đòn bảy? Bởi nếu không khi kết thúc dự án, người dân lại quay lại điểm xuất phát”

Việc chủ động quy hoạch, sắp xếp và bố trí ổn định dân cư đã và đang tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo hướng bền vững. Đây không chỉ là giải pháp ứng phó với thiên tai, hạn chế tình trạng di cư tự do mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, bảo vệ tài nguyên, môi trường, giữ vững quốc phòng, an ninh và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong giai đoạn phát triển mới.

Tự Minh

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC