Thực hiện phong trào “Bình dân học vụ số”, xã Yên Sơn, tỉnh Sơn La xác định gia đình là một trong những trung tâm phổ cập kỹ năng số. Mỗi gia đình lựa chọn một thành viên, ưu tiên thanh niên, hội viên phụ nữ, nông dân làm hạt nhân, trực tiếp hướng dẫn các thành viên khác sử dụng công nghệ.

Tại bản Phương Quỳnh, chiếc điện thoại thông minh trở thành “lớp học” của gần 20 hội viên phụ nữ người Thái. Người hướng dẫn là chị Lò Thị Toàn, hội viên phụ nữ có gần một năm kinh nghiệm bán rau, quả trực tiếp trên Facebook.

Từ cách mở phiên bán hàng, giới thiệu sản phẩm, tương tác với khách đến chốt đơn, các thao tác được chị Toàn hướng dẫn ngay trên điện thoại. Ban đầu, nhiều chị em còn e dè, chưa tự tin giao tiếp và bán hàng trực tuyến. Nhưng qua thực hành, việc sử dụng công nghệ dần trở nên quen thuộc.

Theo chị Toàn, bán hàng trên mạng cũng giúp người dân nhận ra yêu cầu về chất lượng sản phẩm. Rau phải tươi, quả phải ngon, bảo đảm an toàn và cách giới thiệu phải chân thực để tạo niềm tin với khách hàng.

Hiệu quả kinh tế là thay đổi rõ nhất. Chị Toàn cho biết trước đây rau, quả chủ yếu bán qua thương lái, thu nhập của gia đình khoảng 50-60 triệu đồng/năm. Khi chuyển sang bán qua mạng xã hội, con số này có thể đạt 90-100 triệu đồng. Từ đó, người dân có thêm động lực mở rộng sản xuất, chăn nuôi và lập các nhóm để cùng nhau trao đổi kinh nghiệm.

Không chỉ ứng dụng công nghệ vào sản xuất, các hội viên phụ nữ bản Phương Quỳnh còn đưa kỹ năng số vào hoạt động hội. Chi hội hiện có 170 hội viên, các nội dung công việc được triển khai qua nhóm Zalo từ Ban Chấp hành đến các tổ trưởng. Theo chị Lò Thị Út, Chi hội trưởng Chi hội phụ nữ bản Phương Quỳnh, cách làm này giúp thông tin đến hội viên nhanh hơn, giảm thời gian tổ chức họp, thông báo trực tiếp.

Từ một người biết sử dụng điện thoại trở thành người hướng dẫn người khác, những “hạt nhân số” như chị Toàn đang tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng. Tuy nhiên, tại xã có 15 bản, đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, việc phổ cập kỹ năng số vẫn còn khó khăn. Một bộ phận hộ nghèo, cận nghèo chưa có điều kiện trang bị máy tính, điện thoại thông minh; khả năng tiếp cận công nghệ giữa các hộ cũng chưa đồng đều.

Để khắc phục, Ban Chỉ đạo phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số xã Yên Sơn đang huy động nguồn lực xã hội hóa, phấn đấu mỗi bản có một máy tính kết nối internet để người dân tiếp cận và thực hành kỹ năng số.

Ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Sơn cho biết, xã đã phối hợp với Trung tâm hỗ trợ đổi mới sáng tạo tỉnh tổ chức tập huấn nhân lực số cho cán bộ, công chức xã và 15 tổ công nghệ số cộng đồng tại các bản, với gần 300 thành viên. Qua đó, người dân từng bước nắm được các kỹ năng cơ bản, nhất là nộp hồ sơ và thanh toán trực tuyến.

Từ nương bí, vườn rau đến hoạt động của các chi hội; từ bán nông sản đến nộp hồ sơ, thanh toán trực tuyến, chuyển đổi số đang từng bước trở thành một phần trong đời sống người dân Yên Sơn. Điều quan trọng là người dân không chỉ là đối tượng được hướng dẫn mà đang trực tiếp trở thành những “hạt nhân số”, truyền kỹ năng từ người biết đến người chưa biết, từ gia đình lan tỏa ra cộng đồng.

Khi “Bình dân học vụ số” đi vào từng gia đình, công nghệ không còn là khái niệm xa lạ mà trở thành công cụ giúp người dân vùng cao nâng cao thu nhập, tiếp cận dịch vụ thuận lợi hơn và thu hẹp khoảng cách số, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.