Năm học 2026-2027 này, trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học - Trung học Cơ sở Bến Giằng, thành phố Đà Nẵng có hơn 1.700 học sinh. Đây là lứa tuổi hình thành nhân cách nhưng cũng dễ bị xâm hại, tảo hôn. Vì vậy, bên cạnh công tác nâng cao chất lượng giáo dục, nhà trường chú ý tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa, truyền thông về kiến thức sức khỏe sinh sản vị thanh niên. Thông qua các hoạt động như trình diễn tiểu phẩm, tiết mục văn nghệ, trò chơi, các thầy, cô giáo lồng ghép truyền thông về lứa tuổi tâm sinh lý cả nam và nữ, hướng dẫn các em biết cách tự trang bị kiến thức kỹ năng phòng, chống xâm hại. Từ đó, góp phần nâng cao nhận thức của các em học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số, về những quy định của pháp luật liên quan hôn nhân và gia đình, tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, bảo vệ trẻ em và bình đẳng giới.

Cô Vương Thị Ánh, Hiệu trưởng trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học - Trung học Cơ sở Bến Giằng, thành phố Đà Nẵng chia sẻ, thông qua các hoạt động như tọa đàm “Điều em muốn nói” hay tuyên truyền qua các trang Facebook, nhà trường góp phần từng bước hình thành ý thức tự giác chấp hành pháp luật về quyền trẻ em, luật bình đăng giới, phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật cho học sinh ngay từ tuổi mới lớn:

“Trẻ em gái là nạn nhân của tảo hôn và xâm hại sẽ nặng hơn nên nhà trường cũng nhấn mạnh về nội dung truyền thông cho các trẻ em gái. Thông qua những buổi truyền thông nội dung này, các em được lấy ý kiến, ghi những điều thầm kín vào mảnh giấy nhỏ, bỏ vào thùng rồi các cô tổng hợp. Từ đó, các cô trao đổi lại với các em từng điều nhỏ, từ những điều thầm kín nhất, hướng dẫn cho các em”.

Từ bao đời nay, dãy Trường Sơn hùng vĩ nuôi dưỡng đồng bào các dân tộc thiểu số như Cơ Tu, Ve, Tà Riêng ở các xã vùng cao Tây Giang, Bến Giằng, Nam Giang. Sống giữa đại ngàn, bà con có một kho tàng văn hóa đậm đà bản sắc. Thế nhưng, đằng sau những cánh rừng pơ - mu đại thụ, đằng sau những nếp nhà Gươl, vẫn còn đó những nguy cơ về hủ tục, nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Quyết không để hủ tục kìm hãm sự phát triển, những năm qua, cấp ủy, chính quyền và các ban ngành đoàn thể đã vào cuộc thực hiện tốt chương trình mục tiêu quốc gia vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Thông qua những tờ rơi, những buổi tuyên truyền, việc bài trừ tảo hôn đã đến từng gia đình, trong từng buổi họp làng thông qua tiếng nói của các già làng, trưởng bản, người có uy tín.

Già làng Doãn Phú ở xã Bến Giằng, thành phố Đà Nẵng kể, nhiều đám cưới có dấu hiệu tảo hôn đã được chính quyền và tổ hòa giải phát hiện, ngăn chặn kịp thời ngay từ khi hai bên gia đình bàn chuyện thách cưới:

“Nhiều người chưa hiểu về tảo hôn vì như ngày xưa thường hay “gả con nhỏ, đòi của nhiều”, mình phải tuyên truyền thật sâu rộng để bà con ai cũng hiểu được” khỏi vấn đề tảo hôn, bởi đó là pháp luật cấm, tôi ngăn chặn được nhiều. Có mấy vụ định kết hôn sớm nhưng tôi phát hiện ngăn chặn không cho kết hôn, để cho đủ tuổi mới được kết hôn”.

Bên cạnh hình thức tuyên truyền trực tiếp từ các già làng, người có uy tín, các nội dung về phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống còn được các xã miền núi ở thành phố Đà Nẵng đăng tải thường xuyên trên các nhóm Zalo của thôn và các nền tảng mạng xã hội. Nội dung tuyên truyền tập trung vào các quy định pháp luật về hôn nhân và gia đình; phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Đồng thời, lồng ghép kiến thức về bình đẳng giới; phòng, chống bạo lực gia đình; bảo vệ, chăm sóc trẻ em và phòng, chống xâm hại phụ nữ, trẻ em.

Bà Đinh Thị Phết, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã miền núi Đông Giang, thành phố Đà Nẵng cho biết, Hội chủ động hướng dẫn, định hướng các chi hội, các tổ nhóm lồng ghép những nội dung của chương trình mục tiêu quốc gia trong các buổi sinh hoạt:

“Trước đây, chị em chưa biết sử dụng chat GPT, Gemini, còn hiện nay, chúng tôi đã tập huấn cho chị em và chị em có thể đưa những hình ảnh, chị em có thể tạo poster ảnh vào nhóm để các nội dung của chương trình được sinh động, từ đó lan tỏa được”.

Dự án 8 “Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề xã hội cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em” trong Chương trình Mục tiêu quốc gia vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giai đoạn 2026-2030 đã được Hội Liên hiệp phụ nữ các xã miền núi phía Tây thành phố Đà Nẵng triển khai kịp thời, hiệu quả.

Bà Đinh Thị Hồng Nghiệp, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Sông Kôn, thành phố Đà Nẵng cho biết, Hội đã thành lập các Tổ truyền thông cộng đồng tại các thôn mới sau sắp xếp. Các tổ truyền thông cộng đồng chính là cầu nối để đưa những nội dung đó đến gần người dân hơn. 

“Trong thời gian qua, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Sông Kôn xem trọng Chương trình mục tiêu quốc gia hạng mục phòng, chống bạo lực gia đình, xây dựng bình đẳng giới, làm tốt công tác tuyên truyền, triển khai các cuộc vận động xây dựng gia đình bình đẳng, hạnh phúc. Đa số các chị em tham gia hưởng ứng, chấp hành thực hiện rất cao. Bên cạnh đó, cũng có một số chị đi làm ăn xa không dự sinh hoạt trực tiếp được việc này, nhưng thông qua zalo nhóm, các chị thực hiện rất tốt. Hiện nay, trong xã chỉ còn vài chị còn có biểu hiện nằm trong nhóm còn bạo lực gia đình. Còn đa số chị em sống rất bình đẳng, thương yêu nhau và rất hạnh phúc”.

Cùng với Hội Phụ nữ xã, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Sông Kôn và các tổ chức chính trị - xã hội cũng tích cực phối hợp tuyên truyền, vận động người dân tại cơ sở. Cách làm này giúp hoạt động tuyên truyền trở thành không gian để người dân trao đổi, chia sẻ những câu chuyện thực tế trong đời sống.

Ông Đỗ Hữu Tùng, Chủ tịch UBND xã miền núi Sông Kôn, thành phố Đà Nẵng cho rằng, hoạt động truyền thông không thể chỉ dừng ở những hội nghị tập trung mà cần được duy trì thường xuyên tại thôn bản, nhất là những nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số và những địa bàn còn nguy cơ xảy ra tảo hôn: “Trong thời gian qua cũng như sắp tới, xã tuyên truyền, vận động trong đoàn viên, hội viên tuyên truyền vận động hội viên, người dân, người thân của mình giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đây là vấn đề rất quan trọng để làm sao bảo tồn giữ gìn nét văn hóa truyền thống, văn hóa Cơ Tu và phát triển được nòi giống”.

Việc đẩy lùi hủ tục, nạn tảo hôn, phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số phía tây thành phố Đà Nẵng đòi hỏi sự chung tay bền bỉ hơn nữa của toàn xã hội, và trên hết là sự thay đổi nhận thức từ chính những người cha, người mẹ và thế hệ trẻ vùng cao./.