Tại lán Khuổi Nặm, Pác Bó, từ ngày 10 đến 19/5/1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc triệu tập và chủ trì Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa I. Hội nghị hoàn chỉnh sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu; xác định chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang và thành lập Mặt trận Việt Minh. Từ Cao Bằng, đường lối ấy từng bước được cụ thể hóa bằng việc xây dựng lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang và căn cứ cách mạng, chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa trên phạm vi cả nước.

PGS.TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Sử học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, nhận định Hội nghị Trung ương 8, Khóa I có ý nghĩa quyết định đối với việc định hình con đường cách mạng Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo: “Hội nghị Trung ương 8 quyết định chiến lược của Đảng ta trong việc chuyển hướng cách mạng, từ đấu tranh chính trị sang kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang, coi đấu tranh vũ trang là một nội dung quan trọng. Hội nghị thông qua nhiều nội dung có ý nghĩa định hình con đường cách mạng Việt Nam giai đoạn sau; từ khởi nghĩa từng phần tiến lên tổng khởi nghĩa, đồng thời xác định nhiều vấn đề liên quan đến tổ chức và công tác xây dựng Đảng. Nhìn lại những điều này, chúng ta càng thấy những giá trị của Đảng, của Chủ tịch Hồ Chí Minh được thiết lập cách đây 85 năm đến nay vẫn còn nguyên ý nghĩa. Nếu biết vận dụng những giá trị đó vào thực tiễn, chúng ta sẽ có thêm nền tảng cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.”

Từ ngày 17/8/1945, khí thế khởi nghĩa lan rộng tại nhiều địa phương ở Cao Bằng. Tại Hà Quảng, Hòa An, Nguyên Bình, Trùng Khánh, Quảng Uyên, Thạch An, lực lượng vũ trang và nhân dân lần lượt giành quyền làm chủ. Trưa 21/8, quân phát xít Nhật tại thị xã đầu hàng; sáng 22/8, chính quyền cách mạng lâm thời của tỉnh và thị xã ra mắt nhân dân. Cao Bằng đã cùng cả nước làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, đưa chính quyền về tay nhân dân. Ông Nông Hải Pín, nguyên Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Cao Bằng, nhớ lại: “Khi nhận được lệnh Tổng khởi nghĩa tháng Tám của Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc, quân và dân Cao Bằng lần lượt nổi dậy ở nhiều địa bàn, giành chính quyền từ tay phát xít Nhật và chính quyền tay sai. Nhân dân Cao Bằng vô cùng phấn khởi trước sự kiện lớn ấy, bởi đây là lần đầu tiên người dân được làm chủ, tự giải phóng và làm chủ vận mệnh của mình. Từ đó, nhân dân Cao Bằng càng tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, quyết tâm đi theo con đường của Đảng trong kháng chiến.”

Hơn 8 thập kỷ sau, những ngày cuối tháng Tám, cờ đỏ sao vàng vẫn tung bay trên các tuyến phố, bản làng của Cao Bằng. Nhưng dấu ấn của chặng đường đổi mới không chỉ nằm trong không khí kỷ niệm. Sáu tháng đầu năm 2026, GRDP của tỉnh ước tăng 7,85% so với cùng kỳ. Mức tăng này cho thấy đà phục hồi và phát triển, dù vẫn thấp hơn 1,24 điểm phần trăm so với kịch bản địa phương đề ra. Du lịch tiếp tục là một điểm sáng khi Cao Bằng trở thành điểm đến của hàng triệu lượt du khách mỗi năm. Cùng với đó, tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh và nhiều công trình hạ tầng, giao thông đang được triển khai... Tất cả đều cho thấy những chuyển động mới ở vùng căn cứ địa Cách mạng năm xưa nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải biến lợi thế lịch sử, cảnh quan và hạ tầng thành việc làm, thu nhập và chất lượng dịch vụ tốt hơn cho người dân.

Trên quê hương cách mạng, thế hệ trẻ đang tìm cách tiếp nối truyền thống bằng những hành động cụ thể trong công việc và đời sống cộng đồng. Với đoàn viên, thanh niên trong các cơ quan hành chính, đó là tham gia cải cách thủ tục, chuyển đổi số, đề xuất sáng kiến và nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Chị Hoàng Bích Hạnh, Bí thư Đoàn khối UBND tỉnh Cao Bằng, cho biết: “Tuổi trẻ thể hiện lòng yêu nước bằng tinh thần dám nghĩ, dám làm và khát vọng cống hiến vì sự phát triển của quê hương. Thời gian qua, Đoàn Thanh niên Khối UBND tỉnh đã triển khai nhiều phong trào thiết thực gắn với nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan, đơn vị. Trọng tâm là phát huy vai trò xung kích của đoàn viên trong cải cách hành chính, chuyển đổi số, nghiên cứu, đề xuất sáng kiến nâng cao hiệu quả công việc, góp phần xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại.”

Đối với Đảng bộ và nhân dân các dân tộc tỉnh Cao Bằng, việc được Chủ tịch Hồ Chí Minh lựa chọn là nơi xây dựng căn cứ địa cách mạng đầu tiên, nơi diễn ra Hội nghị Trung ương 8 lịch sử là niềm vinh dự, tự hào đặc biệt lớn lao, đồng thời cũng là trách nhiệm chính trị, trách nhiệm lịch sử hết sức thiêng liêng. 85 năm đã trôi qua, nhưng giá trị lịch sử, lý luận và thực tiễn ấy vẫn còn nguyên giá trị thời đại sâu sắc. Ông Phan Thăng An, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Cao Bằng cho biết: Cao Bằng đang nỗ lực và quyết tâm vươn lên thành địa bàn phát triển năng động, nơi biên cương phía Bắc của Tổ quốc, là trung tâm kết nối giao thương, logistics, du lịch xanh và hợp tác quốc tế: “Tỉnh tập trung đột phá chiến lược về hạ tầng giao thông, nhất là tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh, chuẩn bị các điều kiện để triển khai tuyến cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng, phát triển mạnh mẽ kinh tế cửa khẩu, du lịch sinh thái, kinh tế số và kinh tế xanh, đồng thời khai thác hiệu quả giá trị công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng và thác Bản Giốc. Cao Bằng xác định rõ, phát triển kinh tế phải đi đôi với giữ gìn bản sắc văn hóa, phát triển phải gắn với củng cố quốc phòng, an ninh, xây dựng kinh tế phải gắn với xây dựng thế trận lòng dân vững chắc nơi biên cương Tổ quốc. Mục tiêu cao nhất là xây dựng tỉnh Cao Bằng phát triển nhanh, bền vững, nhân dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc, góp phần cùng cả nước hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.”

Từ khi Bác Hồ về nước trực tiếp lãnh đạo Cách mạng Việt Nam năm 1941 đến Mùa Thu độc lập năm 1945, Cao Bằng luôn thể hiện sự xuyên suốt về tinh thần chủ động, đoàn kết và biết lựa chọn việc cần làm trong từng thời điểm. Giữ gìn và phát huy truyền thống vì thế không chỉ là nhắc lại những trang sử đã qua, mà còn là cách mỗi thế hệ giải quyết những vấn đề của hiện tại: hoàn thiện hạ tầng, phục vụ người dân tốt hơn, tạo sinh kế bền vững và gìn giữ các giá trị lịch sử, văn hóa của quê hương. Đó là cách ngọn lửa từ cội nguồn tiếp tục được trao truyền trong nhịp sống mới của Cao Bằng./.