Không chỉ đọc sách theo cách truyền thống, học sinh đã sử dụng video, tranh minh họa, infographic, mã QR và nhiều sản phẩm số để chia sẻ những điều đọc được. Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc năm 2026 tại Quảng Ninh vừa khép lại bằng lễ trao giải ngày 14/8, với gần 40.000 bài dự thi và nhiều cách thể hiện mới mẻ.

Phùng Thị Vân Nhi, học sinh Trường Tiểu học và THCS Bình Khê, chọn một cách thể hiện khá quen thuộc: viết về cuốn sách mình yêu thích. Tuy nhiên, để bài viết được trình bày sinh động hơn, học sinh lớp 8 sử dụng các phần mềm có ứng dụng trí tuệ nhân tạo và Canva để thiết kế bố cục, tìm hình ảnh minh họa.

Cách làm của Vân Nhi là một trong nhiều hình thức thể hiện được học sinh lựa chọn tại Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc năm 2026, do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức. Bên cạnh bài viết, cuộc thi xuất hiện nhiều sản phẩm như video giới thiệu sách, nhật ký đọc sách, tập san, tranh minh họa, sơ đồ tư duy, infographic, mã QR.

Nhiều bài dự thi kết nối nội dung sách với lịch sử dân tộc và văn hóa. Lại Thị Thanh Trúc, học sinh Trường Tiểu học và THCS Suối Khoáng, kể lại bút ký và phóng sự “Quảng Ninh đất ấm tình người” bằng góc nhìn riêng, đồng thời muốn tiếp tục chia sẻ sách thông qua những sản phẩm số.

“Em sẽ tiếp tục thực hiện dự án Sách hay Quảng Ninh để lan toả những video ngắn giới thiệu những cuốn sách, những thông điệp, ý nghĩa, chia sẻ cảm nhận của mình và kể cho các bạn nghe những câu chuyện thú vị trong sách”, Thanh Trúc nói.

Những cách thể hiện này gắn với chủ đề “Quảng Ninh với văn hoá đọc trong kỷ nguyên số”. Thay vì chỉ đặt học sinh trước những câu hỏi quen thuộc về một cuốn sách yêu thích, bộ đề cuộc thi năm nay được xây dựng theo từng lứa tuổi, đặt ra những vấn đề gắn với sự thay đổi của thói quen đọc và tác động của công nghệ.

Ở cấp tiểu học, học sinh được yêu cầu giới thiệu sách bằng video, hình ảnh hoặc bài trình chiếu. Với học sinh trung học cơ sở, nội dung hướng đến sự thay đổi của thói quen đọc trước tác động của công nghệ. Học sinh trung học phổ thông được yêu cầu đề xuất giải pháp phát triển văn hóa đọc, đặc biệt ở những vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn.

Cô giáo Ngô Lan Thanh, Trường THPT Hòn Gai, cho rằng cách đặt vấn đề này giúp học sinh phát huy năng lực khám phá, sáng tạo và gắn việc giáo dục với thực tiễn. Qua đó, các em nhận ra đọc sách không chỉ để mở mang tri thức mà còn để sống có tinh thần trách nhiệm.

Bà Vũ Thị Hằng, Phó trưởng phòng Khoa giáo - Văn hóa văn nghệ, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Quảng Ninh, đánh giá cuộc thi năm nay đã triển khai cụ thể đề án của Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy  về tuyên truyền vùng đất, văn hóa, con người Quảng Ninh thông qua truyền thông sáng tạo trên nền tảng số đến năm 2030.

Theo bà Vũ Thị Hằng, giới trẻ đã có chuyển biến tích cực trong ứng dụng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, tạo ra những sản phẩm về văn hóa đọc có tính lan tỏa hơn.

Cuộc thi năm nay có gần 40.000 học sinh của 125 cơ sở giáo dục tham gia. Qua vòng sơ khảo, các đơn vị chọn 473 bài dự thi vào vòng cấp tỉnh. Ban Tổ chức công nhận 57 giải thưởng, gồm 2 giải tập thể và 55 giải cá nhân, trong đó có 3 danh hiệu Đại sứ Văn hóa đọc. Ba học sinh đạt danh hiệu này được đề xuất Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét biểu dương tại chương trình tổng kết toàn quốc./.