Hồi ức sống động về những chuyến xe năm xưa.

Năm 1968, khi mới khoảng 9 tuổi, ông Đỗ Quang Trung (trú tại Tổ 1 Hòa Tây, phường Bắc Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa) từng chứng kiến nhiều chuyến xe chở thi thể những người đã hy sinh đến khu vực gần Chùa Hoa Quang, dưới núi Cô Tiên. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ký ức ấy vẫn được ông trân trọng lưu giữ và chủ động cung cấp cho cơ quan chức năng.

"Tôi coi cả một buổi, rất lâu. Có rất nhiều chuyến xe ra vào chứ không phải chỉ một chuyến. Xe của lính chở đến chôn dưới chân núi Cô Tiên và Hòn Núi Nhỏ. Xe lùi xuống một cái hầm dài. Ở đó có một máy ủi màu vàng, sau đó dùng máy ủi lấp lại. Hướng tôi nhớ tương đối chính xác là khu vực lùm chuối đó, chạy lên và xung quanh khu vực ấy thôi, từ trên núi Cô Tiên xuống sườn giữa" - ông Trung nhớ lại.

Chủ động dẫn đường trên địa hình hiểm trở. Từ ký ức của ông Trung và nhiều nhân chứng khác, lực lượng chức năng có thêm cơ sở để rà soát, xác minh. Đáng quý là nhiều người dân không chờ đến khi được hỏi mà chủ động nhớ lại, cung cấp thông tin, thậm chí trực tiếp dẫn đường cho lực lượng tìm kiếm đến những khu vực hiểm trở. Tại xã Suối Dầu, ông Nguyễn Văn Dũng cùng gia đình đã báo tin cho cơ quan quân sự về khu vực núi Hòn Nhọn, nơi được cho là có những người con của đất nước nằm lại. Không ngại đường núi khó đi, ông còn trực tiếp phối hợp đưa lực lượng chức năng lên hiện trường.

"Nghe có chương trình 500 ngày đêm tìm kiếm mộ liệt sĩ, gia đình bàn bạc nói với con trai lên báo với Cơ quan quân sự để Cơ quan đưa các anh về. Nếu các anh có giấy tờ thì đoàn tụ gia đình, hằng năm cúng giỗ. Nếu không có giấy tờ về Đài liệt sĩ" - ông Dũng chia sẻ.

Kết quả tích cực từ những nguồn tin nhân dân.

Từ nhiều nguồn tin, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa đã tiếp nhận hơn 80 thông tin liên quan đến các khu vực có khả năng còn mộ liệt sĩ. Trong đó có 7 thông tin về mộ tập thể, dự kiến hơn 200 hài cốt. Qua rà soát, xác minh, bước đầu đã quy tập được 6 phần mộ liệt sĩ đưa vào các nghĩa trang trên địa bàn. Gần đây, lực lượng chức năng tiếp tục nhận được thông tin về khả năng còn hài cốt liệt sĩ tại núi Cô Tiên, Đồng Bò và khu vực nhà lao Diên Khánh. Đây đều là những địa bàn có địa hình phức tạp, nhiều vị trí phải đi bộ xuyên rừng nhiều giờ mới tiếp cận được.

Thượng tá Trần Đức Minh, Phó Chủ nhiệm Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cho biết: "Hiện có thông tin về hơn 10 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm kiếm, quy tập. Ngoài ra, có nhiều thông tin cho rằng tại khu vực nhà lao Diên Khánh trước đây vẫn còn hài cốt liệt sĩ cần được tìm kiếm. Ban Chỉ đạo tỉnh đã chỉ đạo Ban Chỉ đạo xã Diên Khánh tích cực thu thập thông tin, tổ chức họp Hội đồng Chính sách để xem xét, kết luận đối với những trường hợp này".

Đẩy nhanh giám định ADN và mở rộng tìm kiếm.

Cùng với hoạt động quy tập, địa phương đang đẩy nhanh việc xác định danh tính liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN. Đến nay, tỉnh đã thu khoảng 2.700 mẫu sinh phẩm của hơn 3.000 thân nhân liệt sĩ đăng ký, đạt gần 90% kế hoạch và vượt hơn 550 mẫu so với chỉ tiêu. Gần 80 trường hợp người cao tuổi, sức khỏe yếu được hỗ trợ lấy mẫu ngay tại nhà.

Theo rà soát, toàn tỉnh hiện có hơn 12.000 thông tin liệt sĩ, trong đó gần 4.900 trường hợp chưa xác định được thông tin phần mộ. Vì vậy, mỗi nhân chứng, mỗi người dân từng biết về chiến trường đều đóng góp một phần quan trọng vào hành trình tìm kiếm.

"Có những thông tin tại vùng sâu, vùng xa, địa hình, cây cối đã thay đổi rất nhiều. Đặc biệt, chúng tôi vừa tiếp nhận thêm nhiều thông tin, trong đó có thông tin tại núi Giang Ly, núi Hang Đồng Bò. Đội tìm kiếm lâm thời đang cử cán bộ phối hợp với địa phương để xác minh, đồng thời tổ chức tìm kiếm tại các hang núi" - Đại tá Võ Văn Viên, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh khẳng định sự quyết tâm của lực lượng./.