Sinh ra trong gia đình có truyền thống bốc thuốc Đông y ở xã Tạ Khoa, tỉnh Sơn La, chị Hoàng Thị Nghĩa, người dân tộc Mường, luôn mong muốn đưa những giá trị của cây thuốc bản địa đến gần hơn với người tiêu dùng. Sau khi tốt nghiệp Đại học Dược năm 2011, thay vì lựa chọn làm việc tại các doanh nghiệp hay cơ sở y tế, chị trở về quê khởi nghiệp từ chính những loại thảo dược gắn bó với đồng bào từ bao đời.

Nhận thấy cây gừng phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng địa phương và có tiềm năng xuất khẩu, chị bắt đầu xây dựng vùng nguyên liệu theo hướng hữu cơ. Từ 3 ha ban đầu, đến nay diện tích trồng gừng hữu cơ đã mở rộng lên hơn 10 ha, với sự tham gia của 30 hộ dân, mở ra hướng phát triển mới cho nông nghiệp sạch ở vùng cao Tạ Khoa.

Năm 2024, chị thành lập Hợp tác xã Dược liệu Ban Mường Xanh tại xã Tạ Khoa. Không chỉ phát triển cây gừng, hợp tác xã còn xây dựng gần 80 ha vùng nguyên liệu với nhiều loại cây dược liệu như màng tang, gừng đen, bồ hòn cùng nhiều loài cây thuốc bản địa tại các địa phương Bắc Yên, Yên Châu, Phù Yên và Mộc Châu.

Trong đó, gừng hữu cơ vẫn là sản phẩm chủ lực, được liên kết sản xuất theo quy trình hữu cơ từ khâu cung ứng giống, hướng dẫn kỹ thuật đến thu mua, sơ chế và đóng gói để xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc và Bangladesh. Bên cạnh đó, hợp tác xã còn phát triển nhiều sản phẩm chăm sóc sức khỏe từ dược liệu thiên nhiên phục vụ thị trường trong nước.

Hiện Hợp tác xã Ban Mường Xanh có 8 lao động thường xuyên và tạo việc làm thời vụ cho từ 30-50 lao động địa phương. Mỗi năm, doanh thu đạt hơn 6 tỷ đồng, trở thành một trong những mô hình kinh tế hợp tác xã tiêu biểu gắn với phát triển dược liệu hữu cơ ở Sơn La.

Chị Lò Thị Chinh, một trong những lao động của hợp tác xã, cho biết từ chỗ chưa có kinh nghiệm, chị được hướng dẫn từ kỹ thuật trồng gừng đến sơ chế, sản xuất các sản phẩm thảo dược. Công việc không chỉ mang lại thu nhập mà còn giúp chị có thêm kỹ năng và sự tự tin.

Không dừng lại ở sản phẩm gừng xuất khẩu, Ban Mường Xanh còn phát triển nhiều sản phẩm từ dược liệu bản địa như bộ tắm xứ Mường, trà lá tre, trà táo mèo, gối thảo dược... Trong đó, dự án "Bộ tắm xứ Mường" đã đoạt Giải Ba Cuộc thi "Đòn bẩy tăng tốc kinh doanh" do Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Sơn La tổ chức.

Theo kế hoạch, trong năm 2027, hợp tác xã sẽ tiếp tục đưa ra thị trường các dòng sản phẩm hữu cơ như dầu gội từ táo mèo, nước rửa bát, nước lau sàn từ thảo dược và nhiều sản phẩm chăm sóc sức khỏe thân thiện với môi trường.

Theo chị Hoàng Thị Nghĩa, thương hiệu mà hợp tác xã theo đuổi là "An lành từ lá", với mong muốn đưa những nguyên liệu bản địa của Việt Nam vào đời sống hằng ngày, góp phần chăm sóc sức khỏe cộng đồng, đồng thời quảng bá văn hóa và giá trị của thảo dược Việt Nam đến bạn bè quốc tế./.