Trong chuỗi trải nghiệm mang chủ đề “Bàn tay người Cao Bằng”, người dân và du khách có thể tìm hiểu nghề làm giấy bản Dìa Trên, làm hương Phja Thắp, thêu và in hoa văn sáp ong của người Dao Tiền. Thay vì chỉ xem thành phẩm, khách được quan sát, thử một số công đoạn và nghe nghệ nhân giới thiệu về nguyên liệu, cách làm, câu chuyện của nghề. Trực tiếp trải nghiệm làm giấy tại phố đi bộ, chị Nguyễn Hồng Loan, người dân phường Tân Giang chia sẻ:

“Nghề làm giấy bản Dìa Trên này mình đã từng nghe rất nhiều lần rồi, nhưng hôm nay được tự tay cắt, thử làm quạt thì rất háo hức. So với việc chỉ đọc, tự tay trải nghiệm vui và thú vị hơn nhiều, vì đây là nét văn hóa truyền thống cần được giữ gìn, bảo tồn. Những hoạt động thực tế như thế này cũng hữu ích cho trẻ em. Trong bối cảnh xã hội phát triển, các giá trị văn hóa truyền thống của những làng nghề cổ truyền ở Cao Bằng càng cần được bảo tồn, phát huy.”

Với người lớn, hoạt động đem lại một trải nghiệm mới; với trẻ em, đây cũng là dịp nhìn thấy cách một sản phẩm được làm ra thay vì chỉ nghe kể. Còn với nghệ nhân, phố đi bộ là nơi giới thiệu sản phẩm và câu chuyện nghề tới đông đảo công chúng. Chị Nông Thị Xanh, nghệ nhân làm giấy bản ở Dìa Trên hơn 20 năm cho biết:

“Giấy này đã có từ lâu, được truyền qua nhiều thế hệ. Từ giấy bản, chúng tôi làm ra các sản phẩm như sổ tay, quạt… Sản phẩm mình làm được mang tới phố đi bộ, tôi rất vui vì có thể quảng bá rộng rãi hơn. Nhiều du khách cũng đến làng trải nghiệm. Bà con phấn khởi vì thu nhập tốt hơn trước; khách thấy từ vỏ cây tự nhiên làm ra một tờ giấy thì rất hào hứng, thích thú. Tôi mong các anh chị trong làng truyền nghề cho con cháu để giữ nghề, giúp làng phát triển hơn.”

Không gian trưng bày cũng tạo điểm nhấn với những sản phẩm mang dấu ấn riêng của các cộng đồng địa phương, trong đó có chiếc nón Chúp Xà của người Nùng An. Chị Ngô Thị Thanh Hằng, du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, nét riêng của sản phẩm khiến trải nghiệm ở đây khác với nhiều phố đi bộ chị từng ghé thăm:

“Em thấy rất ấn tượng và thích thú. Thực ra em đã du lịch ở nhiều tỉnh, thành, nhưng nhiều con phố hiện nay đã bị thương mại hóa; đồ thủ công tuy có nhưng không mang tính địa phương rõ như ở Cao Bằng. Ở đây em thấy có tranh in, rồi những chiếc nón Chúp Xà rất dễ thương và mang nét riêng. Đây là lần đầu tiên em thấy những chiếc nón như thế này xuất hiện ở phố đi bộ.”

Theo Ban Quản lý Công viên địa chất Non nước Cao Bằng, việc đưa nghệ nhân và nghề truyền thống đến phố đi bộ nhằm bổ sung hoạt động trải nghiệm, giúp công chúng, nhất là người trẻ, tiếp cận di sản qua quan sát và thực hành. Ban Quản lý cũng giới thiệu các nghề tại những địa phương, hội chợ và tư vấn để người dân gìn giữ bản sắc, quảng bá sản phẩm. Bà Hoàng Thị Huệ, Phó Giám đốc Ban Quản lý Di tích và Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng cho biết:

“Mô hình giúp đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Ban Quản lý đã đưa các làng nghề tới phố đi bộ như làng hương, làng giấy bản Dìa Trên, nghề đan nón Chúp Xà của người Nùng An. Chúng tôi cũng đưa các nghệ nhân đến các địa phương, hội chợ và nhận thấy nhiều du khách mong muốn được trải nghiệm, rất hào hứng, thích thú. Ban Quản lý đang tư vấn để bà con tiếp tục giữ gìn bản sắc, di sản văn hóa cha ông để lại, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn, góp phần quảng bá du lịch tỉnh nhà và tạo thu nhập cho người dân, địa phương.”

Hiện thực hóa tầm nhìn của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, di sản cần được gìn giữ và tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, với cộng đồng là chủ thể thực hành. Tại phố đi bộ Kim Đồng, nghệ nhân trực tiếp giới thiệu nghề, còn sản phẩm có thêm cơ hội tiếp cận công chúng. Để hoạt động tạo giá trị lâu dài, cần kết nối trải nghiệm tại phố với điểm đến ở làng nghề và đầu ra cho sản phẩm. Khi đó, đưa làng nghề xuống phố không chỉ làm phong phú trải nghiệm du khách mà còn góp phần duy trì nghề và sinh kế tại địa phương./