Sau sáp nhập, xã Ô Lâm có quy mô diện tích và dân số lớn hơn trước, trong đó đồng bào dân tộc Khmer chiếm trên 65% dân số. Đời sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp. Cùng với phát triển kinh tế, việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer được địa phương quan tâm, trong đó có nghề làm cốm dẹp đã tồn tại qua nhiều thế hệ.
Để làm ra những mẻ cốm dẹp thơm ngon, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn công phu, từ chọn nếp, rang nếp đến giã, sàng sảy và chế biến thành phẩm. Nếp được chọn phải vừa chín tới, sau đó rang trên lửa vừa đủ độ rồi đưa vào cối giã. Từng nhịp chày đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng, ăn ý giữa những người tham gia. Chính sự công phu ấy tạo nên hương vị dẻo thơm đặc trưng của cốm dẹp và nét độc đáo của nghề truyền thống.
Chị Neáng Nang, xã Ô Lâm, tỉnh An Giang cho biết, cốm dẹp thường được người Khmer làm nhiều vào dịp lễ hội Óoc Om Bóc. Đây không chỉ là món ăn dân gian mà còn là lễ vật mang ý nghĩa văn hóa, tín ngưỡng sâu sắc, thể hiện lòng tri ân của người dân đối với trời đất, thần linh đã ban cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, cuộc sống ấm no.
Với những người tham gia, các hoạt động giã cốm dẹp trong dịp lễ hội còn là dịp được sống lại không khí sinh hoạt văn hóa truyền thống của dân tộc. Chị Neáng Nang bày tỏ mong muốn địa phương tiếp tục duy trì hội thi để người dân có cơ hội giao lưu, thực hành và gìn giữ nghề của cha ông.
Không chỉ lưu giữ một nghề thủ công truyền thống, giã cốm dẹp còn là hoạt động gắn kết cộng đồng. Để hoàn thành một mẻ cốm ngon cần ít nhất 4-5 người cùng tham gia, mỗi người đảm nhận một công đoạn như nhóm lửa, rang nếp, giã và sàng cốm. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các thành viên tạo nên không khí lao động vui tươi, rộn ràng, thắt chặt tình làng nghĩa xóm.
Chị Neáng Chanh Thi, xã Ô Lâm chia sẻ, lễ hội Óoc Om Bóc năm nay có sự tham gia của các đội đến từ 15 ấp, tạo nên không khí náo nhiệt, vui tươi. Đây là dịp để bà con gặp gỡ, sum vầy, giao lưu và chia sẻ kinh nghiệm sau những ngày lao động sản xuất.
Cùng chung niềm vui khi được trải nghiệm nghề truyền thống, anh Phạm Thanh Trí, xã Ô Lâm cho rằng, việc tổ chức các hoạt động giã cốm dẹp trong dịp lễ hội có ý nghĩa thiết thực trong việc nhắc nhớ những giá trị văn hóa lâu đời của địa phương. Qua đó, thế hệ trẻ có thêm cơ hội tìm hiểu phong tục, tập quán và hiểu hơn về nét đẹp văn hóa của dân tộc mình.
Nhằm bảo tồn và lan tỏa giá trị nghề truyền thống, trong khuôn khổ lễ hội Óoc Om Bóc năm 2026, xã Ô Lâm đã tổ chức hội thi giã cốm dẹp với quy mô 24 đội tham gia. Không chỉ tạo sân chơi văn hóa sôi nổi, hội thi còn góp phần khơi dậy niềm tự hào, ý thức trách nhiệm của người dân trong việc gìn giữ nghề truyền thống.
Bà Neáng Sâm Bô, Phó Chủ tịch UBND xã Ô Lâm cho biết, hiện nay, một bộ phận người trẻ tuy biết đến sản phẩm cốm dẹp nhưng chưa thực sự hiểu rõ quy trình làm ra món ăn truyền thống này. Đây là một trong những thách thức đối với công tác bảo tồn nghề trong bối cảnh đời sống có nhiều thay đổi.
Trước thực tế đó, địa phương định hướng củng cố, khôi phục và mở rộng thành viên Câu lạc bộ nghề làm cốm dẹp xã Ô Lâm; đồng thời tranh thủ các nguồn lực từ chương trình mục tiêu quốc gia để hỗ trợ bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa của đồng bào Khmer. Bên cạnh việc duy trì nghề trong cộng đồng, xã cũng mong muốn quảng bá sản phẩm, thu hút du khách đến tham quan, tìm hiểu và trực tiếp trải nghiệm các công đoạn giã cốm dẹp.
Định hướng này không chỉ tạo thêm cơ hội phát triển kinh tế mà còn mở ra hướng đi mới cho việc bảo tồn di sản văn hóa gắn với du lịch cộng đồng. Khi du khách được tận mắt chứng kiến quy trình làm cốm, cùng tham gia giã nếp và thưởng thức thành phẩm, giá trị của nghề truyền thống sẽ được lan tỏa một cách sinh động, gần gũi hơn.
Từ những hạt nếp dân dã, qua đôi bàn tay khéo léo và sự chung sức của nhiều người, những mẻ cốm dẹp thơm ngon đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của đồng bào Khmer Nam Bộ. Việc duy trì hội thi, khôi phục câu lạc bộ nghề và gắn sản phẩm với phát triển du lịch đang góp phần giữ cho tiếng chày giã cốm tiếp tục vang lên, để nghề truyền thống không chỉ được lưu giữ trong ký ức mà còn được trao truyền, phát huy trong đời sống hôm nay và mai sau.

Viết bình luận