Nằm trọn trong không gian phố cổ, con đường Nguyễn Thái Học chỉ dài vỏn vẹn tầm 500m, rộng chừng 5m. Vậy nhưng, tuyến đường lại được coi là “trái tim” của phố cổ Hội An.

Dạo bước qua nơi này, dấu ấn về một thương cảng sầm uất xa xưa hiện hữu trên những ngôi nhà hàng trăm tuổi. Điển hình như ngôi nhà cổ Tấn Ký, tọa lạc tại số 101.

Trải qua những biến động lịch sử, ngôi nhà vẫn giữ gần như nguyên vẹn kiến trúc. Hiện, hậu duệ đời thứ 7 của dòng họ Lê đang sinh sống trong ngôi nhà. 

Ngôi nhà có kiến trúc 2 tầng, 3 gian, được dựng theo kiểu nhà phố hình ống hay còn gọi là hình ruột ngựa. Nó hẹp ngang nhưng chiều sâu lớn. Nhà có 2 mặt tiền. Một mặt hướng ra đường Nguyễn Thái Học, khi xưa để buôn bán. Một mặt giáp sông, trước đây dễ cho việc nhập hàng nên thường được sử dụng làm nhà kho.

Xa xưa, đây là một hiệu buôn thổ sản có tiếng. Anh Trương Hoàng Vinh, Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An giới thiệu: “Tại đây, chúng ta có thể thưởng lãm về giá trị mỹ thuật trong nghệ thuật điêu khắc, chạm trổ và trang trí kiến trúc của một ngôi nhà cổ có tuổi đời hơn 200 năm, cũng giống như tham quan được không gian sinh hoạt thờ tự của một ngôi nhà cổ, vừa là nhà buôn, vừa là nhà ở, vừa là nhà thờ tự trong khu phố cổ”.

Đi sâu vào bên trong ngôi nhà, điều gây ấn tượng với du khách có lẽ không chỉ kiến trúc kiên cố, rộng lớn mà còn là các nguyên vật liệu dựng nhà. Đó là hệ thống các cây gỗ quý với những nét chạm trổ tinh xảo. Bên trong ngôi nhà còn lưu giữ nhiều cổ vật quý, biểu tượng cho sự giàu có một thời của chủ nhân ngôi nhà như: các cặp liễn đối hoành phi, chén, bình hoa, lọ, bát…

Nếu những ngôi nhà cổ mang dáng vẻ thâm trầm, đến với những hội quán tại phố cổ Hội An, bạn sẽ không khỏi choáng ngợp bởi sắc đỏ bao trùm lên kiến trúc. Theo quan niệm của những cư dân xưa, màu đỏ tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc, nên từ lâu hội quán đã trở thành điểm linh thiêng trong tín ngưỡng.

Hội Quán Phúc Kiến ngụ tại số 46 Trần Phú là công trình đồ sộ, nhộn nhịp khách chiêm bái nhất phố cổ. Cổng tam quan ba cửa với bố cục 2 tầng, một mái chính và hai mái phụ. Tầng trên cùng ở lối giữa có bức hoành phi mang tên “Kim Sơn Tự”.

“Kim Sơn Tự bắt đầu từ một giai thoại ngày xưa, tại vị trí hội quán Phước Kiến có một bức tượng vàng, trôi dạt theo lụt từ miền của sông Thu Bồn xuống. Sau đó được lập chùa để thờ bức tượng đó, cho nên có tên Kim Sơn Tự. Đến năm 1697, cư dân thương mại gốc Phúc Kiến đến Hội An buôn bán đã lập nên hội quán Phước Kiến để làm nơi sinh hoạt cộng đồng, thờ tự những vị tiền nhân cũng giống như thờ tự các vị thần linh của cộng đồng cư dân Phúc Kiến tín ngưỡng”. – Anh Vinh cho biết.

Cổng tam quan của hội quán Phúc Kiến là một công trình kiến trúc đặc sắc. Toàn bộ mặt cổng được khảm sành. Điểm nhấn ở hệ mái tầng thứ hai của tam quan là trang trí theo đồ án tứ linh: long, lân, quy, phụng với hệ thống con giống qua hình thức đắp vẽ mảnh sành, sứ màu xanh và theo đồ án lưỡng long, thể hiện tài hoa của nghệ nhân dân gian xưa.

Chính điện của Hội quán Phúc Kiến là một không gian trang nghiêm với những vòng nhang cuốn tròn treo tại khu vực sân trời, càng khiến cho nơi đây trở nên linh thiêng. Nơi đây thờ tượng Thiên Hậu thánh mẫu – trong tâm thức của cộng đồng, bà là người cứu hộ thương nhân vượt biển, vượt sóng dữ cập đất liền bình an.

Tại nơi đây còn trưng bày một mô hình thuyền buồm cổ của thương nhân thế kỷ 19, gợi nhớ về những chuyến hải trình xưa và lòng biết ơn trời biển độ trì cho đoàn thuyền trở về. 

Bước vào không gian này, du khách không chỉ ấn tượng bởi vẻ đẹp tráng lệ, mà còn thấy được sự nhân văn trong lời dạy cháu con của tiền nhân, biết uống nước nhớ nguồn./.