Sắc màu văn hóa Dao - đánh thức tình yêu di sản
Thứ hai, 08:19, 16/11/2026 Thanh Thủy Thanh Thủy
[VOV4] - Từ những hoa văn tinh xảo được tạo nên bằng sáp ong đến tiếng chuông rộn ràng trong điệu múa truyền thống, nét đẹp văn hóa của đồng bào Dao ở Sơn La đang được tái hiện sinh động qua các hoạt động giáo dục trải nghiệm.

Tiếng chuông ngân vang trong điệu múa truyền thống, sắc màu rực rỡ trên những bộ trang phục dân tộc, cùng nghệ thuật tạo hoa văn bằng sáp ong độc đáo… Những nét đẹp văn hóa của đồng bào Dao được tái hiện sinh động tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Sơn La, mang đến cho du khách và học sinh cơ hội khám phá, trải nghiệm di sản văn hóa ngay trong đời sống cộng đồng.

Chuyến khám phá Tây Bắc của ông Tomas, du khách đến từ Cộng hòa Séc, trở nên thú vị hơn khi được thưởng thức những món ăn truyền thống và tìm hiểu phong tục, tập quán của người Dao. Không chỉ ấn tượng với những nét văn hóa đặc sắc, ông còn thích thú trước hương vị mới lạ của ẩm thực địa phương.

“Ngày hôm nay chúng tôi đến đây rất hạnh phúc khi được trải nghiệm văn hóa của đồng bào, đặc biệt là của người Dao. Họ có những món ăn rất tuyệt vời và mới lạ. Như rượu họ tự làm có hương vị rất khác và đặc biệt, nhất là món thịt chua cuốn với lá mà chúng tôi chưa bao giờ được ăn”, ông Tomas chia sẻ.

Một trong những hoạt động thu hút sự quan tâm của du khách là trải nghiệm nghề in hoa văn bằng sáp ong - kỹ thuật thủ công truyền thống đòi hỏi sự khéo léo và kiên trì. Từ những miếng sáp ong được đun nóng, qua chiếc bút vẽ chuyên dụng và đôi bàn tay tài hoa của người thợ, từng đường nét, hoa văn dần hiện lên trên nền vải. Người thực hiện phải căn chỉnh nhiệt độ thật khéo léo để sáp có độ nóng vừa đủ, tạo nên những họa tiết tinh tế, đều đặn.

Ở tuổi 60, bà Tạ Thị Nguyên, nghệ nhân ở phường Vân Sơn, tỉnh Sơn La, vẫn miệt mài gắn bó với nghề được bà ngoại truyền dạy từ thuở nhỏ. Với bà, mỗi nét vẽ bằng sáp ong không chỉ thể hiện sự khéo léo mà còn chứa đựng những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Bởi vậy, bên cạnh duy trì nghề, bà luôn chú trọng truyền dạy cho lớp trẻ.

“Tôi đang truyền dạy cho các cháu bé để sau này các cháu tiếp nối nghề in sáp ong. Nếu không truyền dạy, con cháu không biết đến nghề thì nghề sẽ mất. Vì thế, chúng tôi vẫn duy trì để bảo tồn nghề của ông cha”, bà Tạ Thị Nguyên cho biết.

Không gian trải nghiệm còn trở nên rộn ràng với tiếng chuông, nhịp điệu của những điệu múa truyền thống và hương vị đậm đà của các món ăn dân tộc. Mỗi hoạt động giúp du khách có thêm cơ hội tiếp cận những nét sinh hoạt văn hóa đặc trưng của đồng bào Dao, thay vì chỉ tìm hiểu qua hình ảnh hay lời giới thiệu.

Sau khi trực tiếp thực hành in hoa văn bằng sáp ong, chị Vương Ngọc Thi, du khách đến từ Hà Nội, cảm nhận rõ hơn sự công phu của nghề thủ công truyền thống.

“Em đang trải nghiệm phần in sáp ong ở đây và thấy những hoạt động được tổ chức rất hay, cụ thể, ý nghĩa. Các nghệ nhân giới thiệu rõ ràng từng công đoạn thực hiện, qua đó mình cảm nhận được sự tỉ mỉ, cẩn thận của người thợ và các nghệ nhân”, chị Thi chia sẻ.

Đáng chú ý, chương trình không chỉ hướng tới khách du lịch mà còn tạo điều kiện để học sinh tiếp cận di sản bằng những trải nghiệm trực quan, gần gũi. Được tận mắt chứng kiến, tự tay thực hành và giao lưu với các nghệ nhân, các em có thêm hiểu biết về nghề truyền thống, phong tục và đời sống văn hóa của dân tộc mình.

Em Lý Trà My, học sinh lớp 3, Trường Tiểu học Lê Quý Đôn, hào hứng kể: “Hôm nay con đến đây rất vui. Con được trải nghiệm các nghề truyền thống của ông cha. Con rất thích khi được xem các điệu múa chuông, xem nghề làm bánh và các nghề truyền thống khác”.

Theo ông Phạm Văn Tuấn, Trưởng phòng Bảo tồn, Bảo tàng, Trung tâm Văn hóa, Thể thao tỉnh Sơn La, việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm có sự tham gia trực tiếp của nghệ nhân là cách làm thiết thực nhằm đổi mới hoạt động bảo tàng, đồng thời đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

“Qua những hoạt động như thế này góp phần lan tỏa giá trị di sản văn hóa và đổi mới cách thức hoạt động của bảo tàng. Đặc biệt, các nghệ nhân dân tộc Dao là những người trực tiếp nắm giữ, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa, thông qua việc gặp gỡ, giao lưu, truyền dạy cho cộng đồng và học sinh. Qua đó, các em hiểu hơn về văn hóa Dao, đồng thời cảm thấy tự hào về quê hương, đất nước và dân tộc mình”, ông Phạm Văn Tuấn nhấn mạnh.

Từ những đường nét sáp ong trên nền vải, những chiếc thắt lưng dệt thủ công đến tiếng chuông ngân vang trong điệu múa truyền thống, mỗi nét văn hóa đều mang theo câu chuyện về lịch sử, phong tục và tâm hồn của đồng bào Dao. Khi được tái hiện bằng những hoạt động trải nghiệm sinh động, di sản không còn là những giá trị xa xôi mà trở thành điều gần gũi, có thể cảm nhận và khám phá bằng nhiều giác quan.

Đây cũng là hướng đi góp phần đổi mới hoạt động bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với quảng bá du lịch địa phương. Quan trọng hơn, khi nghệ nhân được trực tiếp trao truyền, du khách được trải nghiệm và thế hệ trẻ được tiếp xúc với văn hóa truyền thống, những giá trị ấy sẽ có thêm cơ hội được gìn giữ, tiếp nối và lan tỏa trong đời sống hôm nay.

Thanh Thủy

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC