Bài 1 thứ 2-16/2/2026 ( 30 tết)

Pưng hịt khong cuồng cưn mự 30 căm chiềng khòng pi nọng chựa côn Mông

Họt nham chiềng tảu, po me pi nọng cuồng cá mương vạu chùng cánh pi nọng chựa côn Mông vạu riềng, phằư cọ muôn hòm tổ chức chôm tỏn chiềng toi pưng hịt khong khòng chựa côn chảu. Vạy pi nọng hụ chảnh xưa ma tang hịt khong cuồng mự 30 căm chiềng, Vừ Chu P/V Đài quam pák Việt Nàm phổng Tày Bắc cọ mi chu tiện tô cắp lung Mùa Dúa Sùng, xã Cò Mạ, tỉnh Sơn La ma tang hịt khong cưn 30 căm chiềng khòng pi nọng chựa côn Mông.

1-Chiêng lung! Mỏi nham chiềng tảu, vịa chôm tỏn cưn đắp pì 30 căm chiềng chí đảy mỏi chua hươn pi nọng chựa côn Mông khặn khang xương xư?

Tóp: Dáo 4 chơ tênh căm mự 30 căm chiềng, chảu hươn chí tẳng cốc khặn khang chu nả vịa khòng cưn mự nặn. Cốc khọe lỏ àu nga mạy póng mi bằư phẻo hươn, phẻo dăư sính xào, phẻo xìa ăn hại tẳng cốc té xá nẳng chi phay chính cánh phà hươn họt chí phay phụ, tênh phẻo tênh khấn tam xương nị “ Pì cáu cài pày, pì mắư ma thầng, báu phẻo khuồn ải, khuồn êm, báu phẻo khuồn lụk khuần tảu cuồng hươn cánh báu phẻo khuồn ngua quai, pét cáy, khuồn khảu, khuồn khảu li. Khỏi phẻo phắt xìa mết ặn chếp hại sảy nào, xắp xìa ằn hại, quải xìa ằn uối pày lắc xìa nơ…Pì mắư cụm cuồng hẳư cá hươn dảo pọ lài bùn đì, báu chếp hại sảy nào, tảnh liệng mả pe lài lan, dệt dượn đảy khảu mạ mák pôi…”. Ngày lằng chơ phẻo lẹo, hư nhại ma àu đồi cáy nưng cánh sáy vạy khék khuồn hẳư chu côn cuồng hươn.

2-Thàm: Cuồng hịt kìn chiềng khòng pi nọng chựa côn Mông cọ báu xương đằư đút thiếu đảy vịa khék khuồn chu côn cuồng hươn. Lung mi xương hẳư hụ luông pùn khòng hịt nị xương xư?

Tóp: Cón chơ khék khuồn ma kìn chiềng hư cận đảy khặn khang tục po sáy cáy hẳư chu côn cuồng hươn mỏi côn mỏi nuối cánh vạy xưa 2 nuối xắư hổ khảu sàn cánh đồi cáy nưng, tồ po nưng, tồ me nưng vạy khék khuồn chu côn cuồng hươn dảo. Riềng 2 nuối sáy xưa lỏ vạy khék khuồn ngua quai, pết cáy, khuồn khảu, khuồn khảu li ma hươn. Pi nọng chựa côn Mông lâng ngắm, lằng pi nưng dệt dượn khó mo, khuồn khòng chu côn mưa dệt hay, hư cận đảy àu tồ cáy, sáy vạy khék khuồn ma hươn tục po nhại khảu pì mắư chắng hảo hanh, báu chếp hại sảy nào, pọ lài bùn đì cánh khék khuồn ngua quai pết cáy ma kìn chiềng vạy mả pe lài lan, khảu, khảu li đảy tềm pội tềm dia. Lằng chơ khék khuồn lẹo, hổ xáy đảy vạy nẳng cỏng pan sơ chính ngày càng hươn, lẹo 2 tồ cáy khék khuồn nị pày khả, lằng chơ tổm xúc hư chí đảy khék khuồn tưa thứ 2 hư chí đảy côn ké, côn hụ hịt khong le tìn cáy. Pi nọng chựa côn Mông lâng ngắm le tìn cáy vạy hụ đảy pì nặn chí dệt dượn đảy lang đì va báu, khuồn khòng chu côn chí ma kìn chiềng tục po va báu?

3-Thàm: Hịt cống sơ pảu pú mưa lang cuồng cưn 30 căm chiềng cọ cận hà vạy phắư mon pì mắư pảu pú mưa lang cụm cuồm hẳư chu côn phằư cọ hảo hằn, dệt kìn mả khửn men va báu chiêng lung?

Tóp: Cuồng cưn 30 căm chiềng, chảu hươn tắt bía chỉa nưng pền khúc khắc piến xìa bía chỉa xử ca cáu cánh dệt hịt sơ cáy hanh tó nả pan sơ xử ca: “ tư va chảu nặm chảu đìn cuồng hươn” vạy dọn ờn pì nưng cụm cuồm hẳư chua hươn tiêng àn úm ình, dệt dượn ók lài khòng. Lằng chơ cống sơ, tồ cáy đảy pát co ngày tó nả pan sơ cánh lốc àu 3 xểm khồn vạy chắp xắư bía chỉa xử ca pan sơ. Lằng nặn lỏ pắt cáy po nhắư báu cọ tồ mù nưng vạy khả dệt pan cộ cống sơ pảu pú mưa lang. Chơ tổm xúc chí đảy tắt xắư lè vạy nẳng pan sơ ngày hỏng càng hươn tó nả pan sơ hôm mi chài lảu, chén, thuổi cành nhứa, thuổi khảu cánh buống vạy cáo mơi pảu pú ma kìn chiềng. Va chảu hươn báu khấn tam lỏ chí đảy cáo mơi trưởng họ ma dệt hẳư. Lằng chơ khấn tam lẹo, côn khấn tam nị cọ àu căm khảu, căm nhứa cánh lảu nọi nưng xắư buống àu ók pày tang phắt tù chính pày xông tang nọk vạy cáo mơi chảu nặm chảu đìn pọm ma kìn chiềng cắp tay hươn cánh cụm cuồm hẳư chu côn cuồng hươn pì mắư chu côn phằư cọ hảo khặn, úm ình, dệt kìn mả khửn, báu chếp hại sảy nào.

4. PV: Xò dọn ờn lung!

                                                                                       Vừ Chu-Huyền dịch

Bài 2 thứ 2, ngày 16.2.2026 ( 30 Tết)

Tiện tô cắp lung Tòng Văn Hịa dú bản Mòng, phương Chiêng Cời, tỉnh Sơn La ma tang khặn khang san nả vịa chôm tỏn chiềng cánh san khù hiềm căm cuồng cưn đắp pì khòng phủ Tay Sơn La.

          1. PV: Chiêng lung! Pi nọng phủ Tay vạu chùng, phủ Tay nẳng Sơn La vạu riềng cọ mi lài hịt khong tòng chặn, cánh ngươn lang vằn hoá khặn chăn, lưn xưa lỏ mỏi tưa nham chiềng. Cận toi hịt khong chôm tỏn chiềng té chạu té lài ma khòng phủ Tay hau, pi nọng lâng khặn khang pưng nả vịa xằng lê lung?

-Tóp:“Toi hịt khong cón nị, tẳng cốc té mự 28, 29 căm chiềng chu chua hươn cọ tọn tăm hươn dảo pẹk xằư sáng bàng, tổ chức hó khảu tổm, vạy cống xơ pảu pú lạn căm. Hó khảu tổm hư hó nọi va lài tàm toi tựng chua hươn. Ngam men mự 30 căm chiềng lỏ phẻo tọn pan xơ, tánh pan xơ chiềng hẳư tục po nò pọm, mi cáy tổm, pà pỉnh, khảu tổm,  cuổi ỏi, nga cai, pảnh bánh lẹo tảy hường cống xơ cáo mơi pảu pú lạn căm ma kìn chiềng toi tay hươn tay giảo…khấn cau ók bườn đì pì mắư dệt xằng hẳư đảy cạy xằng hẳư pền….”,

2. PV: Pọm cắp vịa khặn khang chôm tỏn chiềng xương xư hẳư chép chồm, tục po, vạy mi chiềng muôn hòm tòm hạu, hư mỏi chựa côn cọ nhăng mi pưng hịt khong tòng chặn lák cằn, cánh mi pưng khù hiềm căm riềng, lưn xưa lỏ cuồng mự 30 căm chiềng cánh cưn đắp pì cáu ók pì mắư. Cận phủ Tay Sơn La hau mi pưng khù hiềm căm xằng cuồng cưn đắp pì é báu lung?

-Tóp: “ Ngam men mự đắp pì, vá hươn báu mi phằư ók khói hươn, báu khảu pá qua đồng, hươn đằư hươn nặn dú. Lưn xưa lỏ cón nị côn thảu côn ké lâng năng phảu pan xơ, hiếng phăng cưn đắp pì chi mi tồ xằng tứn cón, khằn cón, họng cón vạy hụ đảy pì nặn chi dệt đảy pày pền va báu. Xương tồ cáy khằn cón, báu cọ tồ mà tồ meo họng cón, tồ quàng tồ phán nẳng pá họng cón…Ngam ók pì mắư, chảu hươn chi mưa tảy hường nẳng cọ hóng vạy cáo mơi pảu pú lạn căm ma kìn chiềng toi lụk làn…”

3. PV: Bườn đì pì mắư ma thầng lẹo, chảu tồ lung cọ xương pi nọng bản khuống mòng cong khù xằng cuồng pì mắư nị chiêng lung?  

-Tóp: “Pì mắư chảu tồ khỏi cọ xương chu côn cuồng bản khuống, mòng cong mi pặc mi hanh hảo hằn mẳn dưn, dệt xằng hẳư đảy cạy xằng hẳư pền; lụk làn dệt dượn đảy lài phải lài ngơn, dệt vịa bản càn mương đảy lang đì; Lưn xưa kìn lảu kìn bìa lỏ báu lái xè, báu phít thứk họt hịt bản khong mương, tổ chức ỉn chiềng hẳư muôn hòm tòm hạu…”.

4. PV: Xò dọn ờn lung chọm tiện tô cắp chường trình. Pì mắư cọ xò chúc hẳư lung cánh tay hươn phằư cọ hảo hằn xiềng xằư, thảu ké mẳn dưn, dệt lắc ngơn xàu căm hẳư lụk làn mặng cạy mưa nả!

Thực hiện: Tòng Đức Anh

Bai 3 – Bai thứ 2 mự 16/2/2026 (30 căm chiềng)

Hịt sơ Bàn Vương – Hịt khong cạt kiên pi nọng chựa côn Dạo đành

Hịt cống sơ Bàn Vương lâng đảy khày ók cuồng dan cận hà nhất cuồng pì, chơ bản khuống, họ xong, chua hươn mi pưng vịa dệt nhắư, lâng khơi lỏ té mự 15/10 – 30/12 ầm lịch. Toi lang ngắm khòng pi nọng chựa côn Dạo đành, Bàn Vương lỏ cốc cò ngo ngươn tánh ók 12 họ sính Dạo, uồn pa lụk làn khảm pộn báu chắc to đằư dạk cha vạy tánh bản là mương, bók xòn luông dệt kìn, luông pák vạu, tiện tô cắp cằn cuồng bản khuống cánh chự hiềm hịt khong tòng chặn khòng chựa côn chảu. Pưa xương nặn, hịt cống sơ Bàn Vương đảy tổ chức đù đì vaụ khửn ngươn lang kìn nặm báu lưm xìa bó, luông dọn ờn pảu pú lạn căm, mòng cong Bàn Vương cụm cuồm hẳư lụk làn đảy bùn đì.

Lung Triệu Đức Thanh, cón nị lỏ Chủ tịch UBND tỉnh Hà Giang cáu, lỏ côn tánh nghiền cứu ma tang vằn hoá khòng pi nọng chựa côn Dạo nẳng xã Hồ Thầu, tỉnh Tuyên Quang hẳư hụ:

“Hịt cống sơ Bàn Vương cọ vạu ma cốc cò ngo ngươn khòng chựa côn Dạo, vạu khửn luông dọn ờn đối cắp Bàn Vương - ải pảu tánh ók 12 họ sính chựa côn Dạo. Hịt cống sơ Bàn Vương cọ vạy khấn tam, xò phạ chang đét chang phồn, dệt dượn khảu mạk mák pôi, lụk làn chựa côn Dạo lâng chơ mi kìn mi nung, puồng kìn đơi dú ím po nò pọm. Cánh lỏ dan vạy hẳư chu côn đảy pọ nả, tiện tô cắp cằn, pọm cằn ỉn muôn té nặn nghịa cạt sàn bản khuống cọ đảy tủm pua niều mẳn xưa, xòng ma lỏ dan vạy bók xòn hẳư pùn  pàn lan nóm hụ ma tang ngươn lang vằn hoá, hịt khong tòng chặn khòng chựa côn chảu”.

Vạy tổ chức hịt cống sơ Bàn Vương, cận khặn khang tồ mù nưng đảy chua pẹk, àu cá sảy tọng long nằng, tồ cáy po nưng; 12 khẳng khảu pảnh niếng niều đảy xủ bằư cuổi hó lẹo phúk pền tựng đồi, chúc khảu nưng đảy xủ phải đón, khék lỏ sài chiên; chỉa khòng chựa côn Dạo lâng đảy xủ cuồng pưng hịt cống sơ ứn cánh 7 hịu mản; 2 òm lảu, òm nưng vạy cống sơ Bàn Vương. Òm nưng vạy cống sơ pảu pú lạn căm cánh chảu nặm chảu đìn.

Bón cống sơ Bàn Vương lâng đảy pi nọng lựa bón phiềng quảng, ngai đì hẳư vịa pày ma khòng pi nọng chôm hặp. Cón chơ tổ chức, ải mò cọ giào nả vịa hẳư san po tay khảu pá tắt àu pưng cò mạy hốc, mạy púak nhắư, xư cánh chăn nhất vạy ma tẳng dệt hảng vạy cống sơ. Nẳng tênh hảng nị đảy chắp tèo pưng tàng chỉa màu hung hựa, hún vẻ vạy sơ, phải phén, pọm cắp lài tàng chương khòng đảy dệt té mạy póng. Cuồng nặn khù cận hà nhất lỏ vịa tèo hún vẻ sơ Bàn Vương cánh chảu nặm chảu đìn, hún vẻ đảy tèo nẳng càng hảng cống sơ, vạu khửn luông đù đì Bàn Vương. Hịt cống sơ cọ mi lài ngon, té vịa tống páo họt pảu pú lạn căm, cống sơ pưng tàng chương khòng, chôm bùn, họt hịt xò phạ chang đét chang phồn, dệt dượn khảu mạk mák pôi, bản khuống chum yền, lụk làn phằư cọ hảo khặn, ép học đảy lang đì. Lung Triệu Tiến Quyên, ải mò nẳng xã Hồ Thầu, tỉnh Tuyên Quang hẳư hụ ma tang quam cống sơ:

 “Mự nị mự đì vên chăn, mự sằn vên chép, tục po lụk làn 12 học sính Dạo tọp hòm ma nẳng nỉ páo cồng cắp pảu pú mưa lang Bàn Vương, cáo mơi pảu pảu pú mưa lang ma nẳng nỉ tỏn àu chương khòng lụk làn cống sơ hẳư, xò Bàn Vương cụm cuồm hẳư lụk tảu lụk làn bản khuống dệt xằng đì đảy cạy xằng đì pền, tảnh liệng ngua quai pết cáy tềm lang, khảu nặm tềm pội tềm dia”.

Lằng chơ dệt hịt cống sơ Bàn Vương, chảu nặm chảu đìn lẹo, pưng ải mò chi chọk ngơn căm chỉa cánh pọm cằn khắp páy la Bàn Vương, pảu pú mưa lang mưa phạ, xứp pày lỏ pưng bai xe cuồng hịt khong khòng chựa côn Dạo. Hịt khong nị báu xuấn to mi pưng côn ké, trưởng họ chắng đảy chôm hặp lạ, lẹo cá pùn pàn lan nóm, phủ nhinh, làn nọi pọm đảy chôm hặp, cài nặn cọ choi hẳư pùn pàn lan nóm đảy hền, ép học cánh hụ đảy hịt khong tòng chặn khòng chựa côn chảu. ặn nị nhăng lỏ dan vạy bók xòn lụk làn ma tang luông dọn ờn đối cắp pảu pú mưa lang. Ai Lý Chòi Chán, dú nẳng thôn Phìn Hồ, xã Thông Nguyên, tỉnh Tuyên Quang hẳư hụ:

 “ Cài hịt cống sơ Bàn Vương cọ choi hẳư lụk làn chựa côn Dạo hụ tứm ma tang cốc cò ngo ngươn khòng chựa côn chảu, dọn ờn pảu pú lạn căm khòng chựa côn Dạo, côn mi cồng tánh ók 12 họ sình Dạo. Lỏ pùn pàn lan nóm, xum khỏi đảy mi trách nhiệm chự hiềm cánh pếnh khày pưng ngươn lang vằn hoá khòng chựa côn chảu, hôm phân dệt khặn chăn tứm khò nen vằn hoá lài tàng lài dong khòng chu chựa côn Việt Nàm”.

Hịt cống sơ Bàn Vương khòng pi nọng chựa côn Dạo đành cọ mi lài ý nghịa xương nặn, pưa xương nặn cọ đảy pi nọng chựa hiềm cánh đù đì. Cánh mưa pì 2022, hịt khong nị cọ đảy Bộ vằn hoá thể thào cánh dù lịch àu khảu cuồng danh mục ngươn lang vằn hoá cấp phén mương./.

Thiều Nghiệp – Thành dịch