Từ ngày 15 đến 21/7/2026, mưa lớn kéo dài gây lũ ống, lũ quét, sạt lở đất tại nhiều địa phương của Lai Châu. Riêng xã Mường Than, lũ quét làm 9 người chết, 8 người bị thương; khoảng 200 hộ dân bị ảnh hưởng, trong đó 24 hộ bị thiệt hại hoàn toàn, 156 hộ phải di chuyển đến nơi an toàn. Khoảng 300 ha lúa, hoa màu, thủy sản bị cuốn trôi, vùi lấp; tổng thiệt hại ước tính trên 190 tỷ đồng.

Trong ứng phó thiên tai, BĐBP Lai Châu đã huy động gần 300 lượt cán bộ, chiến sĩ cùng 153 lượt phương tiện; cứu hộ 3 người mắc kẹt giữa dòng lũ, đưa 2 người bị thương đi cấp cứu, hỗ trợ di dời 14 hộ với 58 nhân khẩu và khắc phục nhiều công trình, nhà dân bị hư hỏng. Tại Mường Than, lực lượng Biên phòng phối hợp di dời 208 hộ với 1.069 nhân khẩu khỏi khu vực nguy hiểm, tìm kiếm và phát hiện 4 nạn nhân mất tích tại lòng hồ Thủy điện Mường Mít.

Từ thực tiễn này, phương châm “4 tại chỗ” càng cho thấy vai trò then chốt trong chủ động phòng ngừa, ứng phó và hạn chế thiệt hại do thiên tai. Phóng viên Thu Hòa phỏng vấn Đại tá Nguyễn Ngọc Ánh, Phó Chỉ huy trưởng, Tham mưu trưởng BĐBP tỉnh Lai Châu về nội dung này.

PV: Thưa Đại tá Nguyễn Ngọc Ánh, đợt mưa lũ vừa qua đã gây thiệt hại rất nặng nề trên địa bàn tỉnh Lai Châu, đặc biệt là tại xã Mường Than. Xin đồng chí cho biết đến nay tình hình địa bàn và đời sống người dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai đã có những chuyển biến như thế nào?

Đại tá Nguyễn Ngọc Ánh: Trong thời gian vừa qua, mưa lớn kéo dài đã gây lũ quét, lũ ống, sạt lở đất ở nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Lai Châu. Khu vực Mường Than là một trong những địa bàn chịu ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn về tính mạng, tài sản, hoa màu của nhân dân và nhiều công trình của Nhà nước.

Tuy nhiên, với sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền, các ngành, các lực lượng và sự hỗ trợ của xã hội, đến thời điểm hiện tại, hậu quả thiên tai đang từng bước được khắc phục. Đời sống nhân dân cơ bản từng bước ổn định, sản xuất cũng đang được khôi phục trở lại.

Trong thời gian tới, các cấp, các ngành và nhân dân sẽ tiếp tục khắc phục những hậu quả còn lại của thiên tai, bảo đảm đời sống để người dân yên tâm sản xuất.

Tuy nhiên, diễn biến thời tiết thời gian tới vẫn còn phức tạp. Mưa lớn có thể tiếp tục xảy ra, gây lũ ống, lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới cũng như trên địa bàn toàn tỉnh. Vì vậy, yêu cầu đặt ra đối với lực lượng Bộ đội Biên phòng là phải luôn chủ động, sẵn sàng về lực lượng, phương tiện và vật chất để ứng phó với thiên tai, thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn khi có tình huống xảy ra.

PV: Trước diễn biến thời tiết còn phức tạp, nguy cơ lũ quét, sạt lở vẫn hiện hữu tại nhiều khu vực biên giới, BĐBP Lai Châu đang tập trung những nhiệm vụ cấp bách nào để hỗ trợ nhân dân ổn định cuộc sống, thưa đồng chí?

Đại tá Nguyễn Ngọc Ánh: Trước hết, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu tiếp tục quán triệt nghiêm các nội dung chỉ đạo, hướng dẫn của cấp trên, sẵn sàng lực lượng, phương tiện, vật chất để ứng phó với thiên tai và thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn.

Đối với địa bàn khu vực biên giới, Bộ đội Biên phòng sẽ phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương và các lực lượng rà soát những khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ ống, lũ quét để tuyên truyền, vận động người dân di chuyển người và tài sản ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Cùng với đó là tiếp tục xây dựng phương án sắp xếp, ổn định dân cư, bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của nhân dân. Trong những trường hợp thực sự cần thiết, khi diễn biến thời tiết nguy hiểm, phải kiên quyết yêu cầu người dân di dời đến nơi an toàn, bởi tính mạng của nhân dân là trên hết.

Một nhiệm vụ rất quan trọng khác là đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động để người dân nhận thức đúng, nhìn rõ hậu quả khôn lường của thiên tai, từ đó chủ động có các biện pháp phòng ngừa cho bản thân, gia đình và cộng đồng.

Bộ đội Biên phòng cũng tiếp tục cập nhật thông tin về thời tiết, khí hậu, diễn biến mưa lũ thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, các nhóm Zalo của Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự và các nhóm Zalo liên quan để kịp thời cung cấp thông tin cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân, giúp chủ động phòng ngừa, hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra.

Đặc biệt, BĐBP Lai Châu xác định phải làm tốt công tác đối ngoại biên phòng trong thực hiện nhiệm vụ phòng thủ dân sự. Lực lượng sẽ trao đổi thông tin với lực lượng quản lý, bảo vệ biên giới phía đối diện về hoạt động xả lũ của các công trình thủy điện, diễn biến mưa lũ trên các sông, suối khu vực biên giới để chủ động phòng ngừa, đồng thời sẵn sàng phối hợp khi xảy ra tình huống cần tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn trên sông, suối biên giới.

PV: Qua những trận mưa lũ, lũ quét, sạt lở xảy ra trên địa bàn, BĐBP Lai Châu rút ra những bài học gì trong công tác phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai?

Đại tá Nguyễn Ngọc Ánh: Qua thực tiễn ứng phó với thiên tai, chúng tôi xác định bài học đầu tiên là phải chủ động phòng ngừa, đồng thời phải quyết liệt, đồng bộ trong khắc phục hậu quả, tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn.

Chủ động phòng ngừa trước hết là phải quán triệt đầy đủ các nội dung chỉ đạo của cấp trên, thường xuyên cập nhật thông tin về thời tiết, khí hậu, diễn biến mưa lũ để kịp thời thông báo cho các cơ quan, đơn vị và người dân chủ động có biện pháp phòng ngừa phù hợp với từng loại hình thiên tai.

Bài học thứ hai là phải chủ động về lực lượng, phương tiện, vật chất và chỉ huy tại chỗ. Khi thiên tai xảy ra, đặc biệt là mưa lũ, các khu vực chịu ảnh hưởng rất dễ bị chia cắt, cô lập. Nếu không chuẩn bị từ trước thì khi tình huống xảy ra sẽ rất khó đưa lực lượng và phương tiện từ nơi khác vào ứng cứu.

Vì vậy, phải chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện, vật chất hậu cần, đồng thời duy trì thông tin liên lạc thông suốt. Có thông tin liên lạc thông suốt mới bảo đảm được công tác chỉ huy, chỉ đạo, tổ chức bố trí và sử dụng lực lượng phù hợp với từng tình huống.

Khi thiên tai xảy ra, phải nhanh chóng sử dụng lực lượng, phương tiện, vật chất tại chỗ để khắc phục hậu quả. Đối với cán bộ, chiến sĩ tham gia nhiệm vụ, phải được huấn luyện kỹ năng phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn một cách thường xuyên.

Chúng tôi xác định phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn là nhiệm vụ chiến đấu trong thời bình. Khi thực hiện nhiệm vụ, mỗi cán bộ, chiến sĩ phải có quyết tâm cao, hành động quyết liệt và xác định cứu dân như cứu người thân của mình.

Đó không chỉ là mệnh lệnh của tổ chức mà còn phải xuất phát từ trái tim, từ trách nhiệm và tình cảm của người lính đối với nhân dân.

PV: Về lâu dài, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu sẽ làm gì để chủ động hơn trong bảo vệ tính mạng, tài sản và hỗ trợ người dân ở những khu vực có nguy cơ cao bị ảnh hưởng do mưa lũ, thưa đồng chí?

Đại tá Nguyễn Ngọc Ánh: Về lâu dài, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu xác định trước hết phải thường xuyên quán triệt nghiêm các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của các cấp về phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn.

Trên cơ sở đó, xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn sát với thực tế địa bàn, sát với từng tình huống, từng loại hình thiên tai để bố trí và sử dụng lực lượng phù hợp.

Thứ hai, phải thường xuyên, liên tục phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương rà soát, xác định những khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ ống, lũ quét để tuyên truyền, vận động người dân di chuyển đến nơi an toàn. Khi cần thiết phải kiên quyết tổ chức di dời để bảo đảm an toàn tính mạng cho nhân dân.

Cùng với đó, phải tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ hậu quả khôn lường của thiên tai, chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu thiệt hại về người, tài sản và sức khỏe.

Bộ đội Biên phòng cũng phải thường xuyên khai thác thông tin từ các phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội và các nguồn thông tin về thời tiết, khí hậu, diễn biến mưa lũ để kịp thời thông báo cho cơ quan, đơn vị và người dân chủ động phòng ngừa.

Một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng là xây dựng lực lượng tham gia phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn. Cán bộ, chiến sĩ phải được huấn luyện thường xuyên về kỹ năng phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn; đồng thời hướng dẫn người dân những kỹ năng cần thiết để tự bảo vệ mình và hỗ trợ cộng đồng khi có tình huống xảy ra.

Bên cạnh đó, phải xây dựng phương án bảo đảm an toàn cho chính lực lượng tham gia tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn. Bởi muốn cứu được dân thì trước hết phải bảo đảm an toàn cho cán bộ, chiến sĩ thực hiện nhiệm vụ.

Một nội dung rất quan trọng nữa là phải làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho bộ đội, để mỗi cán bộ, chiến sĩ xác định rõ phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn là nhiệm vụ chiến đấu trong thời bình; mệnh lệnh trong thực hiện nhiệm vụ phải xuất phát từ trái tim của người chiến sĩ, với tinh thần cứu dân như cứu người thân của mình.

Để khi được giao nhiệm vụ, mỗi cán bộ, chiến sĩ đều xác định đây vừa là vinh dự, tự hào, vừa là trách nhiệm và tình cảm của người lính đối với nhân dân, với quê hương, đất nước.

Tôi tin rằng với sự vào cuộc quyết tâm, quyết liệt của các cấp, các ngành, các lực lượng, trong đó có sự nỗ lực của Bộ đội Biên phòng, công tác phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn trên địa bàn Lai Châu thời gian tới sẽ đạt hiệu quả tốt hơn, đặc biệt là phải chủ động phòng ngừa để hạn chế thấp nhất thiệt hại về tính mạng và tài sản của nhân dân, Nhà nước.

PV: Xin trân trọng cảm ơn Đại tá Nguyễn Ngọc Ánh đã trả lời phỏng vấn của PV Đài Tiếng nói Việt Nam.