Diwali, còn gọi là Deepavali, thường được biết đến với tên gọi “Lễ hội Ánh sáng”. Ánh sáng trong những chiếc đèn nhỏ không chỉ tạo nên khung cảnh lung linh mà còn mang ý nghĩa biểu tượng: ánh sáng chiến thắng bóng tối, cái thiện vượt qua cái ác, tri thức đẩy lùi sự u tối.

Tại Ấn Độ, Tết Diwali năm nay rơi vào ngày 8/11. Tuy nhiên, không khí lễ hội không chỉ gói gọn trong một ngày mà thường kéo dài khoảng năm ngày, với những phong tục và ý nghĩa riêng. Trong những ngày trước lễ hội, các khu chợ bắt đầu bước vào mùa mua sắm cao điểm. Người dân chuẩn bị quần áo mới, đồ trang trí, đèn đất truyền thống, bánh kẹo và quà tặng để dành cho gia đình, bạn bè. Các cửa hàng trang sức cũng kỳ vọng sức mua tăng lên vào ngày đầu dịp lễ (6/11 – Dhanteras), khi người Ấn Độ có phong tục mua vàng, bạc hoặc những vật dụng mới với mong muốn mang lại may mắn, thịnh vượng trong năm tới. Một chủ tiệm trang sức ở Mumbai chia sẻ:

“Giá vàng cao là một một rào cản đáng kể khiến nhiều người dân còn do dự, thế nhưng hoạt động mua bán vẫn đang diễn ra vô cùng sôi động. Mặc dù có những lời khuyên không nên mua vàng miếng, những người dân vẫn cứ mua. Nhiều người mang vàng cũ đến để đổi lấy các món trang sức mới. Hoạt động mua sắm đang diễn ra rất nhộn nhịp. Người dân mua vàng để chuẩn bị cho mùa lễ hội, đồng thời cũng xuất hiện xu hướng tái chế vàng.”

Những con phố rực rỡ ánh đèn cùng các khu chợ đông vui tạo nên bức tranh đặc trưng của mùa lễ hội tại Ấn Độ. Thế nhưng, đằng sau không khí náo nhiệt, vấn đề ô nhiễm không khí đang khiến việc tổ chức Diwali trở thành chủ đề được quan tâm tại Ấn Độ. Theo số liệu từ Ủy ban Kiểm soát ô nhiễm trung ương, chỉ số chất lượng không khí tại thủ đô New Delhi ở mức 229 vào sáng 29/10, thuộc nhóm ô nhiễm.

Tình trạng này làm dấy lên lo ngại khi Diwali đang đến gần. Việc đốt pháo trong đêm lễ hội có thể khiến nồng độ bụi và các chất ô nhiễm tăng thêm, trong khi chất lượng không khí tại Delhi và vùng thủ đô mở rộng vốn chịu nhiều sức ép vào thời điểm cuối năm.

Vì vậy, chiến dịch Diwali xanh trên phạm vi toàn quốc đã được phát động từ ngày 20/10 đến ngày 8/11, với sự hỗ trợ của Bộ Môi trường, Rừng và Biến đổi khí hậu Ấn Độ. Thông điệp được đưa ra khá rõ ràng: người dân được khuyến khích không sử dụng pháo nổ, thay vào đó thắp đèn đất truyền thống, sử dụng đèn tiết kiệm năng lượng, hạn chế đồ nhựa dùng một lần, phân loại rác và ưu tiên sản phẩm địa phương. Mục tiêu là để lễ hội vẫn giữ được ý nghĩa văn hóa, tinh thần sum họp và niềm vui cộng đồng, đồng thời giảm những tác động không cần thiết đến môi trường.

Từ những khu chợ đông vui đến những ngọn đèn nhỏ chuẩn bị thắp sáng từng mái nhà, Diwali đang đến gần trong niềm mong đợi của hàng triệu người dân Ấn Độ. Và có lẽ, một lễ hội trọn vẹn không chỉ nằm ở ánh sáng rực rỡ trong đêm, mà còn ở việc những niềm vui hôm nay không trở thành gánh nặng cho môi trường và sức khỏe của cộng đồng ngày mai./.