Ba khol hulin nao tapa dom jalan tame glai bak thur mur, patau randaih piah tal dom bilai kiểm lâm: Suối Kop, Da Kinde, Bù Đăng, urang kiểm lâm angan Nguyễn Xuân Thủy (Văn phòng Hạt Kiểm lâm di  labik khik ramik thiên nhiên – ilamu  Đồng Nai (ieu katut lac Labik khik ramik) brei thau, hu rilo makna ba tal khuah glai, yau ye kayua langik tasik (cakala, pui khuah meng  gluh haluk), kayua menuac sia ngak (am hamu, njuk pakao, tanek mbang huak...). Dalam nan, bruk mbuan si khuah glai kayua menuac sia tuk halei jeng lac sa cuang kandah prong abih di bruk pacang caga khauh glai dalam bilan thu. Kayua yau nan ye, labik khik ramik hu ba tabiak bruk ni tui jalan 4 di labik ( tacei ba pak ni,  menuac di labik, jamriak pandap padam pui di labik, mbang huak di labik) piah caka bruk khuah glai rah tabiak.

Boh chòi canh glong labik tapen glai di  Tiểu khu 77, Bilai  Kiểm lâm Suối Kop lac kayua ong Tăng Ngọc Phước (daok di xã Phú Lý, huyện Vĩnh Cửu, urang hu pah pacang caga khuah glai bilan thu) dang iek. Ong Phước hu brei bruk khik iek pui di taom dar bein, puh di bhap bini. Yaok harei bruk pasang iek di ong meng 7 tal 17 tuk.

Ia hauk sraiy bak tuk ndik tagok chòi canh glong labaih  25m, ong Phước khan lac: “Bilan thu thun ni kan kandah jang dom thun dahlau kayua oh hu dom mbang hajan pablak tame dom mbang pandiak piah glai hu pasah hasit. Kayua yau nan ye, hulin brei paglaong hatai sangka khik iek. Yaok harei hulin gam gam pasang iek, khan brei urang jakar bilai Kiểm lâm Suối Kop thau ka bruk pui khuah di dom bein, dom puh jaik glai”.

Di labik tatua km7, tiểu khu 73 di bilai  Kiểm lâm Suối Kop, ong Lê Minh Chánh (dok di xã Phú Lý) tuk halei jeng pajeng tui  bình xịt  song can ia  20 lít tuk nao pasang iek angaok dom jalan glai. Ong Chánh dahlau daih lac urang peih radeih di  labik khik ramik urak ini padeih hưu, min kayua ranam glai, uan glai, 7 thun ni mai tuk glai di   labik khik ramik tame bilan thu lac ong likau pambuak bruk song bilai Kiểm lâm Suối Kop piah khik iek, pacang caga khuah glai.

  Ong Chánh khan lac: “Piah ngak siam bruk hu jao brei, yaok mbang nao pasang iek pacang caga khuah glai ye hulin bhian taom gaok bhap bini piah pathau khan bruk pacang caga khuah glai, tangi sua ka bruk glai glo tuk urang meng puh, meng bein tabiak mai meng thau hu abih bruk ” .

Mong baoh chraoh  Mã Đà bilan thu abih ia, Akaok bilai  Kiểm lâm Bù Đăng - Quách Thanh Bình brei thau, bilan ni, menuac sia meng  tỉnh Bình Phước mbuan yam tapa chraoh  tame glai piah duah mek ươi, havei, njam glai, chap athur sit, mek ia hani... Bruk ni mbuan ba tal khuah glai kayua tame glai njuk pakao, am hong song meda hu menuac kayua kandah gauk haong kiểm lâm nan ye loa am cuh glai.

Ong Bình brei thau, piah plaih kandah gauk hong bhap bini, đơn vị njauk ngak siam bruk pathau khan, jak ba, pato pakai, dui pachreih bhap bini hu mbaok tame, dong pacang caga khuah glai meng puac bilan hajan, saong padang ngak siam dom jalan pacang caga khuah glai dalam tuk gaok kan kandah piah samar pacang cakak, patrun khat lihik glai. 

Yam tame tuk tabung glong bilan thu meng bilan 2 tal bilan hajan, gah  kiểm lâm di 19 bilai kiểm lâm dalam labik khik ramik oh hu urang halei  likau padeih adat thun bo tong abih gauk caik tukvak ka dom mbang pasang iek glai, khik iek dom labik pacang caga khuah glai.

Urang Kiểm lâm angan Nguyễn Văn Lu (Bilai Kiểm lâm Bù Đăng) meng labaih sa bilan ni mai oh ka tabiak truh glai padeih padei, bui sambai haong adei sa-ai, gauk gar.  Kiểm lâm viên Lu brei thau, yaom lac đơn vị oh hu jien thù lao brei ka adei saai min kayua tuk vak glai dok thu lagu, đồng đội caong hu menuac dong, nan ye saai halan hatain padeih sambai ka rup drei, piah daok veik glai hong đồng đội. 

Meng hu yau nan bo meng akaok thun tal akaok bilan 3-2019, dom bilai  kiểm lâm di labik khik ramik hu duah mboh, ngak harak xử lý ngak suan hành chính 4 mbang hu 4 urang ngak suan dalam bruk khik caga glai, anek athur glai ngan song pok jien labaih  23 triệu đồng. Lingiu di nan, dom bilai  kiểm lâm jeng hu pacang cakak, pato pakai yaok pluh urang tame glai suan hukum, cap mek labaih sa ribau talei cap athur dom janih.

Meng abih drei ka bruk ngak, meng hatai anit ranam glai di dom rairah kiểm lâm bo glai pak ni hajao that, tuk halei jeng siam mkere anak dom bruk mbuan si khuah glai dalam bilan thu pandiak./.

Căng sức giữ rừng mùa nắng nóng

         Trước cái nắng khô khốc của tháng 3, rừng già thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai (gọi tắt là Khu bảo tồn) đang ở mức cảnh báo cấp 5 - mức cực kỳ nguy hiểm. Để phòng, chống cháy rừng, lực lượng Kiểm lâm và người dân luân phiên nhau canh lá rừng đang khô giòn dưới cái nắng chói chang. Bài viết sau đây của Đoàn Phú đăng tên báo Đồng Nai biểu dương những nỗ lực giữ rừng này:

Đưa chúng tôi đi qua những con đường vào rừng mịt mù bụi, sỏi để đến các trạm kiểm lâm: Suối Kop, Da Kinde, Bù Đăng, kiểm lâm viên Nguyễn Xuân Thủy (Văn phòng Hạt Kiểm lâm thuộc  Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai (gọi tắt là Khu bảo tồn) cho biết,  có nhiều nguyên nhân gây cháy rừng, cụ thể như: do hiện tượng tự nhiên (sét, phát cháy từ bùn đất), do con người tác động (đốt rẫy, hút thuốc lá, nấu nướng...). Trong đó, nguy cơ cháy rừng do con người tác động luôn là một thách thức lớn nhất của công tác phòng, chống cháy rừng mùa khô. Do đó, Khu bảo tồn đã triển khai công tác này theo phương châm 4 tại chỗ (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ) để ứng phó mọi tình huống cháy rừng xảy ra.

Cái chòi canh cao chót vót nơi bìa rừng tại Tiểu khu 77, Trạm Kiểm lâm Suối Kop là do ông Tăng Ngọc Phước (ngụ xã Phú Lý, huyện Vĩnh Cửu, người được thuê phòng, chống cháy rừng mùa khô) phụ trách. Ông Phước có nhiệm vụ canh lửa từ xung quanh vườn, rẫy dân sinh. Hằng ngày phiên trực chòi của ông bắt đầu từ 7-17 giờ.

Mồ hôi ướt đẫm khi leo lên chòi canh cao trên 25m, ông Phước nói giọng đứt quãng: “Mùa khô năm nay khắc nghiệt hơn các năm trước vì không xuất hiện một số cơn mưa xen kẽ những đợt nắng nóng để rừng có chút độ ẩm. Do đó, tôi không dám lơ là công việc. Mỗi ngày tôi liên tục theo dõi, cập nhật thông tin về tình hình cháy ở các khu vườn, rẫy sát rừng cho lãnh đạo Trạm Kiểm lâm Suối Kop để các anh biết”.

Nơi vị trí cầu km7, tiểu khu 73 thuộc Trạm Kiểm lâm Suối Kop, ông Lê Minh Chánh (ngụ xã Phú Lý) luôn chở theo cái bình xịt  và can nước 20 lít khi làm công việc tuần tra trên những tuyến đường rừng. Ông Chánh vốn là nhân viên lái xe của Khu bảo tồn về hưu nhưng vì yêu rừng, nhớ rừng, 7 năm nay khi rừng của Khu bảo tồn vào mùa khô là ông xin hợp đồng làm nhiệm vụ trực phòng, chống cháy rừng với Trạm Kiểm lâm Suối Kop.

Ông Chánh tâm sự: “Để làm tốt công việc được giao, mỗi lần đi tuần tra phòng, chống cháy rừng tôi luôn gặp gỡ người dân để tuyên truyền phòng, chống cháy rừng, hỏi thăm về tình hình rừng khi họ từ rẫy, vườn đi ra mới có thể bao quát hết tình hình” .

Nhìn con suối Mã Đà mùa khô cạn nước, Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Bù Đăng Quách Thanh Bình cho biết, mùa này người dân từ tỉnh Bình Phước dễ dàng vượt suối xâm nhập rừng để thu hoạch ươi, mây, rau rừng, bẫy thú nhỏ, lấy mật ong... Điều này tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy rừng do vào rừng hút thuốc, đốt ong... và không loại trừ họ bức xúc cố ý gây cháy khi xung đột với lực lượng kiểm lâm.

Ông Bình cho hay, để tránh xung đột với dân, đơn vị phải làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, giáo dục, thuyết phục dân tham gia, hỗ trợ phòng, chống cháy rừng ngay từ cuối mùa mưa; đồng thời xây dựng kỹ lưỡng các phương án phòng, chống cháy rừng trong các tình huống xấu để chủ động ngăn chặn, hạn chế thiệt hại rừng.

Bắt đầu bước vào cao điểm mùa khô từ tháng 2 cho đến mùa mưa, lực lượng kiểm lâm tại 19 trạm kiểm lâm của Khu bảo tồn gần như không ai xin nghỉ phép năm (trừ trường hợp bất khả kháng mà tất cả dành cho những chuyến tuần tra rừng, canh phòng những điểm chốt phòng, chống cháy rừng.

Kiểm lâm viên Nguyễn Văn Lu (Trạm Kiểm lâm Bù Đăng) đã hơn 1 tháng nay chưa rời rừng nghỉ ngơi, vui chơi bên bạn bè, gia đình. Kiểm lâm viên Lu bày tỏ, dù đơn vị không có chế độ thù lao thêm cho anh nhưng vì thời điểm rừng đang khô khát, đồng đội cần người hỗ trợ nên anh tự nguyện gác lại niềm vui cá nhân để bám rừng cùng đồng đội. 

Nhờ vậy, từ đầu năm đến đầu tháng 3-2019, các trạm kiểm lâm của Khu bảo tồn đã phát hiện, lập hồ sơ xử lý vi phạm hành chính 4 vụ/4 người vi phạm trong quản lý bảo vệ rừng, động vật rừng với số tiền trên 23 triệu đồng. Bên cạnh đó, các trạm kiểm lâm cũng đã ngăn chặn, giáo dục hàng chục người xâm nhập rừng trái phép, thu giữ hơn 1 ngàn dây bẫy các loại.

  Chính tinh thần trách nhiệm, tình yêu rừng của các thế hệ kiểm lâm mà khu rừng ở đây  xanh tươi, luôn an toàn trước những mối nguy cơ cháy rừng rình rập qua nhiều mùa khô hạn./.