Daok la rilo jhak tal pren yava dreih yau njuk pakao hala

Hu tuk, kayua bruk ngak kol drei njauk daok lavik di sa labik. Bruk ini biak jhak ka pren yava. Yau nan ye, njauk pasram tabiak truh labik daok di drei rilo jang.

Sa roh duah di Tạp chí Dịch tễ học (Mỹ) tapa 185 rabau urang dalam 14 thun brei mboh lac, tukvak daok la pambuak tal tỷ lệ matai, oh pambak tame mức độ ngak bruk di rup pabhap. Tui nan, daok la rilo nyu jhak tal pren yava dreih yau njuk pakao hala, nyu mbuan ngak brei njauk ruak me-ik saradang, ruak tim mạch saong dom ruak ung thư…Dom urang alamu langyah, rup pabhap anek menuac tiến hóa piah lagaih saong bruk daok dang saong nao mai rilo. Tuk kol drei daok di kik, rup pabhap gấp khúc, ka-ing kak catang, talang raong yau khang veik ngak ka darah kan si nduac. Bruk nan meda ngak kan kandah tal chức năng di não, tim mạch, saong mbuan ngak brei đông darah.

Sa roh duah karei kayua Viện me-ik saradang pakat dunya di Mebourne (Úc) peih ngak brei mboh yaom lac kol drei pasram padhih dalam luac 2 tuk jeng oh pabak hu ginup veik ka pren yava meyah kol drei daok la luac 22 tuk hadei di nan. Tui nan, dom urang daok la rilo tuk di labik ngak bruk bloh hadei di nan daok la maong papar binguk atau mac tính di sang, mbuan njauk dom ruak tim mạch, ruak me-ik saradang tuyp 2 saong limek labaih ki1ô.

      Jalan ngak siam di abih lac trun takik tukvak daok la. Dom chuyen gia brei thau, njauk gam gam salih tư thế daok la piah ka dom cơ bắp nyu vận động saong patagok bruk lưu thông darah.

- Ala ini lac dom jalan ngak piah trun takik tukvak daok la :

Yaok 30 minit drei dang tagok, yam nao mai: kol drei meda salih bruk randap daok la rilo meng bruk lac, yaok 30 minit ngak bruk, kol drei caik tabiak 5 minit dang tagok, nao mai piah puac báo, pang phone, menyum ia atau tabiak langiu hít thở không khí siam.

- Gam gam salih tư thế ngak bruk : jhui khik miat sa tư thế daok la, kol drei meda salih tư thế ngak bruk, veih bra, veih tangin…Ngak yau nan oh lac caga hu dom kanyaih jhak yau ndom angaok nan bo daok daong ka kol drei ngak bruk hu siam jang, hu kein laba rilo jang.

- Mbang tuk daok dang : meyah bruk ngak di kol drei njauk daok la rilo, tuk mai sang drei njauk takik daok la. Drei meda dang tuk maong phim, dang tuk mbang pagaiy atau mbang jala…Nan jeng lac dom thao tác mbuan, siam ka pren yava di kol drei.

- Ngak bruk rilo jang : yaok harei caik tabiak 15 minit daok di sàn sang piah gam mein, puac tapuk saong anek di drei atau maong danak dak di tivi bo drei takre. Bruk ini jeng paglaong tukvak ngak bruk yaok harei.

- jhul kik tabiak atah bhan dahlau di tuk nao ndih : Pagiay harei hadei, baoh kik meda hadar drei saong ngak ka kol drei vận động hasit piah ba kik mai caik njauk labik

- Bruk praong di abih piah oh daok la rilo jeng tui akaok sahaneng di yaok urang. Meyah lah nao mai, tok takre daok la, ye  bruk salih nyu lac biak kan. Min, meyah kol drei caong salih, njauk caik tukvak ka rup drei hu vận động saong gam gam salih tư thế piah khik ka rup pabhap hu khang kadang./.