Urak ini dalam negar hu 66 sang bac đại học tư thục, meblah jaik 28%  dalam abih tih dom labik pato đại học. Bruk yaok angan dom sang bac đại học tư thục hu angan je oh kan, min rilo sang bac mboh lac oh ka hu bruk sangka saong taong yaom njauk dut saong dom hagait dom sang bac nan hu buh jien padai tame padang ngak. Jeng daok hu dom sang bac đại học tư thục oh ka ngak siam bruk di drei ba tal manuac sia takik jia tame ka bruk pato pakai oh glaong nan lac takik min. Giáo sư, Tiến sĩ Mai Hồng Quỳ, Akok Sang bac Đại học Hoa Sen mboh lac brei hu meta maong umu gauk jang dalam bruk taong yaom, ngak brei  cak rok patagok đại học tư thục. Gru Mai Hồng Quỳnh lac:

“Gah pato pakai tư thục hu patagok atau oh daok kayua dom labik pato tư thục langyah bruk chất lượng. Min hadei di tuk hu chất  lượng blaoh dom sang bac nan hu taong yaom njauk bruk bo urang ngak hu blaoh ha-oh? Bruk nan pambak tame biak ralo dom jabat, đơn vị saong dom urang karei. Kayua yau nan ye, khol dahlak mboh lac salih jalan sahaneng lac bruk dahlau di abih kayua urak ini bruk jia tame sang bac tư thục oh ka glaong.”

           Ong Kiều Tuân, Akok Hội đồng quản trị Sang bac Đại học Công nghệ Ban raya HCM mboh lac, meng lavik mai hatai sahaneng ka bruk “sumu gauk” daok atah tuk ndem tal sang bac đại học tư thục saong công lập. Bruk oh sumu gauk di quy định saong bruk ngak anak meta ba tal rilo sang bac đại học tư thục khat lahik dalam tuk buh prein yawa jeng yau rik daong di nyu dalam bruk pato pakai oh lac sit. Meyah ngak brei sumu gauk ye jia lac he thong đại học tư thục meda cak rok aoptaok kahng saong samar jang dom sang bac công lập.

          Tiến sĩ Đàm Quang Minh, Hiệu trưởng Trường Đại học Phú Xuân mboh lac, labik dang di dom sang bac đại học tư thục Việt Nam urakini oh ka hu taong yaom njauk, tui nan lac dom paga pacang ngak ka dom sang bac biak kan cak rok patagok yau caong khin. Tiến sĩ Đàm Quang Minh lac:

          “Ngan saong rilo taneh ia, jien bac atau jien daong anek saih, sinh viên di Rajaei oh lac công tư, tame bac lac brei daong. Anek saih, sinh viên jeng meda  rik jien tame hasit atau klak jien piah hu tame dom danak dak…Kayua yau nan ye, anak tal, bruk lac công –tư njauk talaih klak.”

          Tui kuhria mboh, yaok thun, sa sinh viên daok bac di sang bac đại học công lập di Viet Nam hu karja daong 10 triệu đồng. Ini lac biak takik dalam bruk bac yau urak ini, nan oh ka ndem tal bruk buh jien tame daok brai rilo labik. Yau nan ye, jhul pakhang bruk patagok di sinh vien đại học tư thục hu 40% yau Rajaei ba tabiak lac bruk njauk ngak.

           Tui ong Phan Thanh Bình, Akok Ủy ban Ilamu pato pakai dam dara Thiếu niên saong Nhi đồng di Quốc hội, Hukum pato megru saong Hukum pato megru Đại học pasaim veik meda peih tabaik rilo jalan ngak daong ka gah pato pakai tư thục lang talaih dom tavak tavaiy yau urak ini. Hukum hu lagiah min ba tame pandar yau habar lac bruk njauk kuhri kuhria  ka nyu tantu, cambaih laih. Bruk quy hoạch dom sang bac đại học tư thục njauk peih ngak piah dom sang bac ngak siam bruk meriak gauk, menuac piah duh, chất lượng saong kinh tế. Dalam nan, meda brei jhul khang bruk pambuak gauk piah ngak jeng dom đại học tư thục praong kahng jang. Ong Phan Thanh Bình lac:

          “ Dom sang bac pambuak gauk veik piah jeng sang bac đại học nan lac bruk rami ramik. Bruk ini peih tabiak jalan piah khol drei pa-mbuan nyu, cambaih laih dom sang bac đại học hu ginup prein khang oh njauk rilo sang bac sit sot ngak ban glai ban glo…”

          Bruk taong yaom njauk, maong iek njauk gam saong dom jalan ngak brei patagok suai lavik, lagaih saong bruk birau yau urak ini, lac bruk bo dom sang bac đại học tư thục daok caong mong tuk Hukum Pato megru Đại học pasiam veik hu ba tame ngak./.

Giáo dục đại học: Bao giờ gỡ bỏ phân biệt công – tư?

Mỹ Dung-VOV TPHCM

           Dù chiếm tỷ lệ chưa tới 20% trong tổng số gần 1,8 triệu sinh viên của các nước, nhưng nhiều năm qua, hệ thống giáo dục đại học tư thục tại nước ta đã có những thay đổi đáng ghi nhận. Cập nhật mô hình quốc tế, tập trung đầu tư có trọng điểm, hiệu quả và đổi mới quyết liệt là những gì đại học tư thục đã làm được. Điều mà các trường đại học tư thục mong đợi vẫn là sự đánh giá đúng tầm từ người học, từ xã hội và các cơ quan quản lý. Do đó, trong định hướng phát triển giáo dục đại học Việt Nam thời gian tới, lãnh đạo nhiều trường tư đề xuất việc xóa bỏ sự phân biệt công – tư trong chính sách quản lý, hỗ trợ nhằm tạo nên môi trường cạnh tranh bền vững hơn.

          Hiện cả nước có 66 trường đại học tư thục, chiếm khoảng 28% trong tổng số các cơ sở giáo dục đại học. Việc điểm tên các trường đại học tư thục có tiếng không còn khó, nhưng nhiều trường cho rằng họ chưa thực sự được quan tâm và đánh giá đúng mức so với những gì đã xây dựng, đầu tư. Cũng còn có trường đại học tư thục chưa làm tốt vai trò của mình khiến sự tin cậy của cộng đồng về chất lượng giáo dục tư thục chưa cao nhưng chỉ là cá biệt. Giáo sư, Tiến sĩ Mai Hồng Quỳ, Hiệu trưởng Trường Đại học Hoa Sen cho rằng cần có sự nhìn nhận công bằng hơn trong cách đánh giá, tạo động lực phát triển đại học tư thục. Giáo sư Mai Hồng Quỳ nói:

    “Giáo dục tư thục có phát triển hay không phụ thuộc vào việc các cơ sở giáo dục tư thục giải quyết vấn đề chất lượng. Nhưng sau khi có chất lượng rồi họ thực sự có được đánh giá như đúng cái mà họ đã có và đã làm không? Điều này lại phụ thuộc rất nhiều vào những cơ quan, đơn vị và những cá nhân khác. Cho nên chúng tôi vẫn cho rằng thay đổi về nhận thức vẫn là thay đổi mang tính chất tiên quyết vì hiện nay độ tin cậy đối với giáo dục tư thục chưa cao.”.

          Ông Kiều Tuân, Chủ tịch Hội đồng quản trị Trường Đại học Công nghệ TPHCM cho rằng, lâu nay khái niệm “công bằng” vẫn còn khá mông lung khi nói đến hệ thống giáo dục đại học tư thục và công lập. Độ vênh giữa quy định và thực tế vẫn khiến nhiều trường đại học tư thục thiệt thòi trong khi công sức bỏ ra cũng như đóng góp của họ cho nền giáo dục là không hề nhỏ.  Nếu thực hiện được sự công bằng đó thì chắc chắn hệ thống đại học tư thục sẽ phải triển mạnh và nhanh hơn các trường công lập.

    Tiến sĩ Đàm Quang Minh, Hiệu trưởng Trường Đại học Phú Xuân cho rằng, vai trò của hệ thống trường đại học tư thục tại Việt Nam hiện nay vẫn chưa được nhìn nhận đúng, đi kèm với đó là những “rào cản” khiến các trường rất khó phát triển như mong muốn. Tiến sĩ Đàm Quang Minh nói:

    “Đối với nhiều quốc gia, tiền học phí hay tiền hỗ trợ học sinh, sinh viên của Chính phủ không phân biệt công tư, cứ vào là trường hỗ trợ. Học sinh, sinh viên cũng có thể đóng bù thêm hoặc bỏ chi phí tham gia các dự án… Do vậy, trong định hướng sắp tới, sự phân biệt công – tư cần được gỡ bỏ.”.

          Các thống kê cho thấy, mỗi năm, một sinh viên đang theo học tại trường đại học công lập tại Việt Nam được nhà nước hỗ trợ tầm 10 triệu đồng. Đây là con số quá khiêm tốn trong điều kiện hiện nay, đó là chưa đề cập đến sự dàn trải trong việc đầu tư. Do đó, việc đẩy mạnh sự phát triển của sinh viên đại học tư thục đạt tỷ lệ 40% như Chính phủ đã đề ra là cần thiết.

          Theo ông Phan Thanh Bình, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa Giáo dục Thanh niên Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, Luật Giáo dục và Luật Giáo dục Đại học sửa đổi sẽ mở ra nhiều cơ chế thoáng giúp giáo dục tư thục tháo những nút thắt hiện nay. Luật tạo hành lang pháp lý phù hợp nhưng đi vào thực tiễn như thế nào là vấn đề cần tính toán kỹ. Việc quy hoạch mạng lưới trường đại học tư thục sẽ phải triển khai nhằm đảm bảo các trường thực hiện tốt yếu tố cạnh tranh, đối tượng phục vụ, chất lượng và kinh tế. Trong đó, nếu cần sẽ đẩy mạnh quá trình liên kết để tạo nên các đại học tư thục lớn mạnh hơn. Ông Phan Thanh Bình phân tích: “Cho các trường kết lại với nhau để thành đại học thực chất là cho vấn đề sắp xếp. Việc này mở ra con đường để chúng ta đơn giản hóa, minh bạch hóa dần dần các đại học đủ sức mạnh chứ không phải cứ nhiều trường nhỏ nhỏ rồi làm tùm lum..”.

          Sự đánh giá công tâm, vì nhìn nhận đúng tầm cùng với những chiến lược phát triển có hệ thống, dài hơi, phù hợp với điều kiện mới là điều mà các trường đại học tư thục đang mong đợi khi Luật Giáo dục Đại học sửa đổi đi vào thực tế./.