Ong Huỳnh Quang Hưng, Phó chủ tịch UBND huyện đảo Phú Quốc brei thau; bilan  7-2013, Liên minh châu Âu (Eu) hu jao harak chứng nhận angan ieu  xuất xứ “Phú Quốc” ka ia mesin Việt Nam di Brussels (Negar Bỉ). Song ni lac pandap camereip di Việt Nam hu Liên minh châu Âu brei harak  chứng nhận chỉ dẫn địa lý. Meyah dự thảo Quy phạm peih bruk ngak ia mesin  kayua  Cục Chế biến song patagok drak pasa kaya nong hu patabiak, ye  chứng nhận ni oh dok hu makna hagait.   Meyah ia mesin meng kan lahik nao ye harak  chứng nhận ni dok hu giá trị yau habar bo  giá trị ni oh lac brei ka ia mesin Phú Quốc saoh bo daok lac drap ar di taneh ia . Piah hu pok brei angan  chỉ dẫn địa lý ni  brei pabak hu rilo kadha. Lingiu di nan , dok hu UBND tỉnh Kiên Giang pok brei angan palei ngak meng kan. Yu nan meyah ia mesin meng kan oh dok  ye dom giá trị nan dokhalei oh.

TS. Trần Thị Dung, urang hu labaih 20 thun roh duah song hu caik angan lac “tiến sĩ ia mesin” ndom lac, khái niệm “ia mesin” dalam dự thảo TCVN 12607-2019 nan  cố tình “đánh lận con đen”. Kayua tui njauk makna di panuac ye  khái niệm ni  nyu iek samu gauk “ia mesin ” song  “ia mesin pha chế” (dok ieu lac ia mesin công nghiệp). TS Dung ndom lac, patuah lac muk  Vũ Kim Hạnh, Akaok  Hội doanh nghiệp pandap Việt Nam chất lượng glong hu mboh bruk hu mbaok di  bản dự thảo. Kayua bản dự thảo ni mek hu  số hiệu, nan lac biak jiak song bruk mbaoh tangin brei tabiak.

Saai Nguyễn Kim Chi, lambaok sa cơ sở ngak ia mesin di huyện Phú Quốc pandik hatai lac:Njauk di nyu mintri ngak nong song patagok palei pala lac mintri njam patam boh karaoh bo kayua habar ba tangin tame bruk ni. Njauk di nyu bruk ni kayua Mintri  Y tế lac njauk  jang . Drei ngak sa jalan, nyu vak sa gah karei, mik va bhap bini ngak tui hu halei oh, hulin puac dom harei, bo oh thau hagait.

Chuyên gia Vũ Thế Thành mboh lac, bản dự thảo ni lac  mối đe doạ ka bruk ngak ia mesin meng kan . Tui  ong Thành: “1 dự thảo bo hu tal  50 labik oh lagaih, pandar panuac “khuyết tật” piah ieu dom lỗi atau dom bruk labaih kurang dalam tuk ngak ia mesin ye oh njauk, brei klaak nao, brei padeih abih bruk pasang iek taong yaom”.

Amuk Hồ Kim Liên, urang dang akaok kapul ngak ia mesin  huyện Phú Quốc ndom lac,  Kapul oh taduan hu  bản dự thảo halei meng dom đơn vị soạn thảo TCVN 12607-2019 min dalam bản dự thảo hu vak “Ban soạn thảo văn bản ni hu mek panuac di rilo doanh nghiệp ngak ia mesin di Phú Quốc?

Tui muk Hồ Thị Kim Liên, Thứ trưởng mintri  KHCN hu panuac brei padeih tapa  quy phạm peih bruk ngak ia mesin, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam jeng hu  panuac tacei oh ngak kan kandah tal ia mesin meng kan… min kapul  jeng hu dom rik dong piah pataom jeng  văn bản payua Quốc hội, Thủ tướng song dom mintri, dom gah pagam tal pasang iek song khang hatai brei padang  2 bộ quy chuẩn kỹ thuật ka bruk ngak ia mesin (ia mesin meng kan song ia mesin công nghiệp); brei peih ngak  đề tài khoa học pakat negar  tong yaom  rủi ro ka histamine, kim loại nặng dalam ia mesin; oh ngak jeng paga pacang  kỹ thuật ka ia mesin Việt Nam di darak pasa dunya. Puac di abih lac  hu panuac caong  Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam tacei pato dom mintri, dom gah samar brei padang Hiệp hội ia mesin meng kan  Việt Nam piah daong palagaih ka bruk ngak ia mesin Việt Nam hu khik ramik song patagok tani tanat./.

Phú Quốc: “nên dẹp bỏ, dừng hẳn việc xem xét thẩm định dự thảo về quy phạm thực hành sản xuất nước mắm”

      Mới đây, UBND huyện Phú Quốc (tỉnh Kiên Giang), Hội sản xuất nước mắm huyện Phú Quốc cùng 2 nhà nghiên cứu độc lập về nước mắm là TS. Trần Thị Dung và chuyên gia Vũ Thế Thành đã có buổi hội thảo xoay quanh bản dự thảo TCVN 12607: 2019 -  Quy phạm thực hành sản xuất nước mắm do Cục Chế biến và phát triển thị trường nông sản (Bộ NN&PTNT) chủ trì biên soạn đang làm dư luận dậy sóng trong mấy ngày qua. Phóng viên Lam Hiếu phản ánh 

Ông Huỳnh Quang Hưng, Phó chủ tịch UBND huyện đảo Phú Quốc thông tin: tháng 7-2013, Liên minh châu Âu (EU) đã trao chứng nhận tên gọi xuất xứ “Phú Quốc” cho sản phẩm nước mắm Việt Nam tại Brussels (Vương quốc Bỉ). Và đây là sản phẩm đầu tiên của Việt Nam được Liên minh châu Âu cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý. Nếu dự thảo Quy phạm thực hành sản xuất nước mắm do Cục Chế biến và phát triển thị trường nông sản được ban hành, thì chứng nhận này không còn ý nghĩa gì cả.

Băng 1: Nếu như nước mắm truyền thống mất đi thì thử hỏi giá trị của giấy chứng nhận này còn giá trị như thế nào mà giá trị này không chỉ cho nước mắm Phú Quốc mà đây là tài sản quốc gia. Để được công nhận chỉ dẫn địa lý này phải đáp ứng và thoả mãn rất nhiều điều kiện. Bên cạnh đó còn được UBND tỉnh Kiên Giang công nhận làng nghề truyền thống, Nậy nếu nước mắm truyền thống không còn thì những giá trị đó còn nữa hay không

TS. Trần Thị Dung, người đã có hơn 20 năm nghiên cứu và được mệnh danh là “tiến sĩ nước mắm” khẳng định, khái niệm “nước mắm” trong dự thảo TCVN 12607-2019 rõ ràng đã cố tình “đánh lận con đen”. Bởi theo đúng nghĩa của từ thì khái niệm này đã đánh đồng “nước mắm” với “nước mắm pha chế” (còn gọi là nước mắm công nghiệp. TS Dung cho rằng may mắn là bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hội doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao đã phát hiện sự có mặt của bản dự thảo. Bởi bản dự thảo này đã lấy được số hiệu, tức rất gần với việc ký ban hành chính thức.

Chị Nguyễn Kim Chi, đại diện một cơ sở sản xuất nước mắm ở huyện Phú Quốc bức xúc:

Băng 2: Đúng ra Bộ Nông nghiệp phát triển nông thôn là bộ rau củ quả mà tại sao lại đi vào vấn đề này. Đúng ra vấn đề này phải do Bộ Y tế là đúng hơn. Mình sản xuất một đường, cái này viết một nẻo, thử hỏi bà con cô bác có làm theo được không, tôi đọc mấy ngày trời mà không hiểu gì luôn

Chuyên gia Vũ Thế Thành cho rằng, bản dự thảo này thực sự là mối đe doạ với nghề làm nước mắm truyền thống. Theo ông Thành: “1 dự thảo mà có tới 50 điểm không phù hợp, thậm chí dùng từ “khuyết tật” để chỉ các lỗi hoặc sai sót trong quá trình sản xuất nước mắm thì nên dẹp bỏ, dừng hẳn việc xem xét thẩm định, thông qua chứ không nên tạm dừng làm gì”.

Bà Hồ Kim Liên, Chủ tịch Hội sản xuất nước mắm huyện Phú Quốc khẳng định, Hội chưa hề nhận được bất kỳ bản dự thảo nào từ các đơn vị soạn thảo TCVN 12607-2019 nhưng trong bản dự thảo vẫn ghi “Ban soạn thảo văn bản này đã lấy ý kiến nhiều doanh nghiệp sản xuất nước mắm ở Phú Quốc?

      Theo bà Hồ Thị Kim Liên, Thứ trưởng Bộ KHCN đã có ý kiến tạm dừng thông qua quy phạm thực hành sản xuất nước mắm, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cũng đã có ý kiến chỉ đạo không để ảnh hưởng đến nước mắm truyền thống… nhưng  Hội cũng sẽ có những đóng góp xác đáng để tổng hợp thành văn bản gửi Quốc hội, Thủ tướng và các bộ ngành liên quan xem xét và quyết định cho xây dựng hai bộ quy chuẩn kỹ thuật về sản xuất nước mắm (nước mắm truyền thống và nước mắm công nghiệp); kiến nghị cho thực hiện đề tài khoa học cấp quốc gia đánh giá rủi ro cho histamine, kim loại nặng trong nước mắm; không tạo ra hàng rào kỹ thuật cho nước mắm Việt Nam trên trường quốc tế. Cuối cùng là đề nghị Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam chỉ đạo các Bộ, ngành cho sớm thành lập Hiệp hội nước mắm truyền thống Việt Nam để tạo điều kiện, hỗ trợ cho ngành nghề nước mắm Việt Nam được bảo tồn phát triển ổn định./.