Crậng g’mrâng Nam Cát Tiên vêy đhăm bhứah pazêng lấh 14 r’bhầu hecta, n’juốih dal lâng z’lấh 4 chr’val Đạo Nghĩa, Nhân Đạo, Đắc Sinh lâng Hưng Bình, chr’hoong Đắc R’Lấp, tỉnh Đắc Nông. Nâu đoo nắc bơơn lêy nắc đhị đương cha groong đoọng ha zr’lụ crâng Nam Cát Tiên, zư đác cóh dứp k’tiếc đoọng ha lấh 40km zr’lụ đắh toor k’ruung Đồng Nai. Đọong zư lêy liêm ghít zr’lụ crâng bha lầng nâu, k’nặ k’zệt c’moo hay, Ban k’đhợơng lêy crâng Nam Cát Tiên ơy zao khoán lấh 7,8 r’bhầu hecta crâng đoọng ha k’nặ 360 pr’loọng đong zư lêy. Bh’rợ nâu nắc ơy âng chô bh’nơơn liêm choom, pa bhlầng nắc tợơ c’moo 2012, đhị vêy zên dịch vụ môi trường crâng zúp zooi đoọng ha k’ha riêng pr’loọng đong đớp zư lêy. Xay moon âng PV Đài TNVN đhị Tây Nguyên:

       Mặt t’ngay k’nặ lớơp cung nắc bêl k’bhúh đhanuôr đhị vel Quảng Đạt, chr’val Đạo Nghĩa, chr’hoong Đắc R’lấp, tỉnh Đắc Nông đh’rứah lâng cán bộ Ban k’đhợơng lêy crâng g’mrâng Nam Cát Tiên moọt ooy crâng k’đhơợng lêy. Ting cơnh pa choom âng cán bộ k’đhợơng lêy crâng, pazêng ngai đớp khoán zư lêy crâng nắc pác ting k’bhúh k’tứi lướt ch’mệêt lêy, xang nắc xăl đương goon đhị apêê zr’lụ chr’nắp. T’coóh Nguyễn Văn Chuyên ắt đhị vel Quảng Đạt, chr’val Đạo Nghĩa, chr’hoong Đắc R’Lấp, tỉnh Đắc Nông đoọng năl, bh’rợ nâu nắc t’coóh ơy bhrợ zập zêng 6 c’moo đâu, tợơ bêl pr’loọng đong bơơn Ban k’đhợơng lêy crâng zao khoán lấh 20ha crâng đhị too ha rêê:

            Nắc pazêng ngai ắt đăn đhị crâng, pay khoán lâng zư lêy crâng, pr’loọng đong zi cung pa zay ting pấh zư lêy crâng. Xọoc tr’nợơp nắc cắh ơy lóih, bơơn apêê Ban tập huấn đắh đương zêl cha groong ra roóh crâng, xang nắc đương goon, đương zư lêy… T’mêê đâu nắc vêy apêê chroót zên zư lêy crâng, zập c’moo đhanuôr cung coon bơơn pa chô k’zệt ức đồng. Rơơm kiêng nắc lướt lêt ch’mệêt, ha dang crêê apêê lất mốp pa hư crâng bhrợ ta bhrêy nắc lêy vêy râu zúp zooi t’đui đoọng tr’bứi, đoọng ha đhanuôr tệêm loom lấh…

            Lâng pazêng đhăm bhứah láh 14 r’bhầu hecta, crâng g’mrâng Nam Cát Tiên cắh bhứah ha dợ nắc n’juối ch’ngai z’lấh 4 chr’val Đạo Nghĩa, Nhân Đạo, Đắc Sinh lâng Hưng Bình, chr’hoong Đắc R’Lấp, bhứah k’nặ 100km, bấc bhlầng nắc pa tệêt lâng ha rêê âng đhanuôr cóh đếêc. Cóh đếêc, k’bhúh zư lêy crâng âng Ban k’đhợơng lêy crâng nắc lấh 30 ch’nắc a năm, tu cơnh đếêc nắc bh’rợ k’đhợơng lêy, zư lêy crâng lưm bấc râu k’đháp zr’nắh, pa bhlầng nắc g’nưm đhị k’bhúh khoán zư lêy crâng. T’coóh Đỗ Thành Tâm, Trạm Trưởng Trạm zư lêy crâng số 3, Ban k’đhợơng lêy crâng g’mrâng Nam Cát Tiên moon:

            Bh’rợ zập t’ngay âng đhi noo cóh Trạm k’đhợơng lêy crâng số 3 nắc lướt lêy ch’mệêt, goon zư crâng. A zi ơy pazưm lâng apêê pr’loọng đong, kiểm lâm cóh vel đong pazưm đương zêl cha groong, pa bhlầng nắc ắt cớ cóh crâng đoọng goon zư, tu cơnh đếêc lưm bấc râu k’đháp zr’nắh, pa bhlầng nắc moọt hân noo boo. A zi nắc ting bhrợ têng cơnh k’đươi moon âng đơn vị lâng pazưm dh’rứah lâng lâm nghiệp chr’val lâng apêê pr’loọng đong khoán zư lêy crâng đoọng đh’rứah k’đhợơng lêy apêê moọt pa hư crâng g’mrâng Nam Cát Tiên nâu.

            Xọoc đâu, Ban k’đhợơng lêy crâng ơy zao khoán đoọng 7,8 r’bhầu hecta crâng đoọng  ha 357 pr’loọng đong zư lêy crâng, cóh đếêc vêy 124 pr’loọng đong đhanuôr acoon cóh ắt đăn đhị crâng. Đh’rứah lâng bhiệc ting pấh ch’mệêt lêy crâng, goon zư, xay moon, chrooi k’rong lêy, toọm bhrợ k’ha riêng tu bhiệc pa hư crâng, apêê pr’loọng đong khoán zư lêy crâng nắc dzợ ting kríh pa liêm đhị toor crâng, chóh crâng lâng đương zêl cha groong ra toóh crâng. Tợơ c’moo 2012 tước nâu kêi, tơơ bêl vêy zên  dịch vụ môi trường crâng chroót đoọng ha pêê pr’loọng đong nắc 600 r’bhầu đồng/ha, apêê pr’loọng đong đớp khoán zư lêy crâng nắc vêy pa xoọng pr’đợơ đoọng bhrợ têng liêm lấh mơ bh’rợ k’đhợơng, zư lêy crâng. T’coóh Nguyễn Ngọc Xuân, Giám đốc Ban k’đhợơng lêy crâng g’mrângNam Cát Tiên xay moon:

            Bh’rợ k’đhợơng, zư lêy crâng nắc đơn vị ơy xay bhrợ tợơ x’rịa c’moo 2007 tước nâu kêi, tợơ apêê bh’rợ 327, 661 đắh k’rong pa dưr crâng lâng xoọc đâu nắc pazưm lâng bh’rợ dịch vụ môi trường crâng. Ting cơnh xay moon za zưm, tợơ bêl vêy dịch vụ môi trường crâng nắc ơy bh’nơơn bh’rợ âng đhanuôr ơy z’zăng lấh, tợơ đếêc nắc apêê vêy trách nhiệm lấh mơ cóh bh’rợ k’đhợơng zư lêy crâng, ơy pazưm lâng c’la crâng cung cơnh xay  moon zập c’lâng xa nay crêê tước k’đhợơng zư lêy crâng, ha dang crêê ngai mốp lất moọt pa hư crâng.

            K’đhợơng, zư lêy crâng nắc bh’rợ zr’nắh k’đháp pa bhlầng, đhị pazêng zr’lụ crâng cóh Tây Nguyên xoọc crêê apêê lất mốp moọt pa hư zập cơnh kị. Bh’rợ zao khoán zư lêy crâng đoọng ha đhanuôr đhị zr’lụ crâng g’mrâng Nam Cát Tiên, chr’hoong Đắc R’lấp, tỉnh Đắc Nông ơy âng chô bh’nơơn xọoc tr’nợơp. Râu đếêc đoọng lêy, ha dang râu liêm choom bơơn pác bhrợ liêm ta níh nắc crâng bơơn ta zư lêy tệêm ngăn lâng ha dưr liêm lấh mơ./.

Đắc Nông:

HIỆU QUẢ BƯỚC ĐẦU TRONG GIAO KHOÁN BẢO VỆ RỪNG NAM CÁT TIÊN

           Rừng phòng hộ Nam Cát Tiên có tổng diện tích hơn 14 nghìn ha, trải dài qua 4 xã Đạo Nghĩa, Nhân Đạo, Đắc Sin và Hưng Bình, huyện Đắc R’lấp, tỉnh Đắc Nông. Đây được xem là “tuyến phòng thủ” cho vùng lõi rừng Nam Cát Tiên, giữ mạch nước ngầm cho hơn 40km vùng đệm sông Đồng Nai. Nhằm bảo vệ nghiêm ngặt khu rừng trọng yếu này, gần chục năm qua, Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Cát Tiên đã giao khoán hơn 7,8 nghìn ha rừng cho gần 360 hộ  bảo vệ. Việc làm này đã mang lại hiệu quả giữ rừng, nhất là từ năm 2012, khi có nguồn chi dịch vụ môi trường rừng hỗ trợ cho hàng trăm hộ nhận khoán. Phản ánh của PV Đài TNVN tại Tây Nguyên:

           Mặt trời bắt đầu xuống núi cũng là thời điểm nhóm nông dân ở thôn Quảng Đạt, xã Đạo Nghĩa, huyện Đắc R’lấp, tỉnh Đắc Nông cùng cán bộ Ban Quản lý bảo vệ rừng phòng hộ Nam Cát Tiên vào rừng tuần tra. Theo hướng dẫn của cán bộ quản lý bảo vệ rừng, những người nhận khoán chia nhau từng tốp nhỏ đi tuần tra, rồi luân phiên canh gác tại các chốt quan trọng. Ông Nguyễn Văn Chuyên ở thôn Quảng Đạt, xã Đạo Nghĩa, huyện Đắc R’lấp, tỉnh Đắc Nông cho biết, công việc này ông đã làm đều đặn 6 năm nay, từ khi gia đình được Ban quản lý giao khoán hơn 20 héc ta rừng cạnh nương rẫy:

           “Là những người gần rừng, nhận khoán và bảo vệ rừng, gia đình cũng tâm huyết tham gia bảo vệ rừng. Thời gian đầu còn bỡ ngỡ nhưng được Ban tập huấn về phòng cháy chữa cháy, rồi túc trực, rồi đi giữ… Mới đây được trả thêm dịch vụ môi trường rừng thì mỗi năm bà con cũng nhận được hơn chục triệu. Mong muốn là đi trực bảo vệ nhỡ có lâm tặc có xung đột có bị thương thì có chế độ trợ cấp nào đó để bà con yên tâm hơn…”

           Với tổng diện tích hơn 14 nghìn hec-ta, Rừng phòng hộ Nam Cát Tiên có đặc điểm chiều ngang hẹp, nhưng trải dài qua 4 xã Đạo Nghĩa, Nhân Đạo, Đắc Sin và Hưng Bình, huyện Đắc R’lấp, với chu vi xấp xỉ 100 km, phần lớn tiếp giáp với nương rẫy và khu dân cư. Trong khi đó, lực lượng bảo vệ rừng của Ban Quản lý chỉ hơn 30 người, nên công tác quản lý bảo vệ gặp rất nhiều khó khăn, chủ yếu phải dựa vào lực lượng nhận khoán bảo vệ. Ông Đỗ Thành Tâm, Trạm trưởng trạm bảo vệ số 3, Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Cát Tiên nói:

            "Công việc hàng ngày của anh em Trạm quản lý bảo vệ số 3 chủ yếu là tuần tra, canh gác, bảo vệ rừng. Anh em đã phối hợp với các hộ nhận khoán và kiểm lâm địa bàn phối hợp hỗ trợ ngăn chặn, chủ yếu là ở lại trực trong rừng nên điều kiện cũng gặp nhiều khó khăn, nhất là mùa mưa này rất khó khăn cho tuần tra kiểm tra. Nhưng chúng tôi xác định mục tiêu bảo vệ dưới sự chỉ đạo của đơn vị và sự phối hợp lâm nghiệp xã và các hộ nhận khoán để ngăn chặn dứt điểm lâm tặc xập nhập rừng phòng hộ Nam Cát Tiên này.”

         Hiện tại, Ban Quản lý rừng đã giao khoán 7,8 nghìn ha rừng cho 357 hộ quản lý bảo vệ, trong đó có 124 hộ đồng bào dân tộc thiểu số ở gần rừng. Cùng với việc tham gia tuần tra, canh gác, báo tin, góp phần phát hiện, xử lý hàng trăm vụ xâm hại tài nguyên rừng, các hộ nhận khoán còn tích cực tham gia dọn thực bì, trồng rừng và phòng cháy chữa cháy. Từ năm 2012 đến nay, khi có nguồn phí dịch vụ môi trường rừng chi trả hỗ trợ cho người nhận khoán với mức tối đa 600 nghìn đồng/ha, các hộ nhận khoán đã có thêm điều kiện để làm tốt việc quản lý bảo vệ rừng. Ông Nguyễn Ngọc Xuân, Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Cát Tiên nói:

          “Công tác giao khoán bảo vệ rừng đơn vị triển khai từ cuối năm 2007 đến nay qua các chương trình 327, 661 về đầu tư phát triển rừng và hiện nay lồng ghép với chương trình dịch vụ môi trường rừng. Theo đánh giá chung, từ khi thu nhập của bà con khi có chương trình dịch vụ môi trường rừng thì đã tăng lên đáng kể, đã góp phần tăng thu nhập cho người nhận khoán, từ đó họ có trách nhiệm hơn trong công tác quản lý bảo vệ rừng, đã phối hợp với chủ rừng như cung cấp thông tin và các đối tượng có nguy cơ xâm hại rừng, để đơn vị chủ rừng có biện pháp kịp thời, giảm tối thiểu tình trạng xâm hại tài nguyên rừng.”

          Quản lý bảo vệ rừng đang là công việc rất khó khăn, khi hầu hết các khu rừng ở Tây Nguyên đang bị “tấn công” bởi rất nhiều loại đối tượng khác nhau. Việc giao khoán bảo vệ rừng cho người dân ở khu vực rừng phòng hộ Nam Cát Tiên, huyện Đắc R’lấp, tỉnh Đắc Nông đã mang lại hiệu quả bước đầu. Điều đó cho thấy, nếu lợi ích được chia sẻ hợp lý thì rừng được bảo vệ an toàn và phát triển./.