Đhị chùa Somrong Ek, phường Nguyệt Hóa, tỉnh Vĩnh Long, đhr’niêng chroi ch’na bơơn lêy bhrợ coh 15 t’ngay, căh muy pa căh loom ta nih  năc dzợ chroi k’rong pa mâng loom đoàn kết coh vel bhươl.

Tơợ đâh ra diu, bêl pleng đhư mrư căh ơy ang, bấc apêê phật tử  ơy ta rứp chô k’rong đhị chùa Somrong Ek, ra văng a vị puốt lâng bh’nuôih đoọng ha chư tăng. Tước mơ 9 -10 giờ, đhanuôr năc ting pâh bhrợ j’niêng chroi ch’na lâng loom ta nih, chăp hơnh.

Cơnh lâng đhanuôr Khmer, nâu căh muy j’niêng tôn giáo năc dzợ bêl đoọng ha coon cha châu hay tước c’rơ g’lêêh âng a bhươp a dich, a conh căn lâng lang lalăm ơy băn par, k’rang lêy. T’cooh Achar Thạch Chịa, ặt phường Nguyệt Hóa, đọong năl:“Cơnh lâng Phật giáo, j’niêng chroi ch’na ơy vêy tơợ k’rơ bhầu c’moo, tơợ bêl Đức Phật dzợ ma mông. Ting xơợng cơnh bọop p’too âng Đức Phật, bêl vêy pr’đơợ năc lêy bhrợ j’niêng chroi ch’na. Liêm choom bhlầng năc bêl lễ, tết; pa bhlàng năc bêl Sen Đôn Ta ting chr’năp lâh mơ. Bêl Sen Đôn Ta vêy đoo chùa bhrợ cơ c’xêê, ha dợ chùa Somrong Ek năc bhrợ coh 15 t’ngay. Bh’rợ nâu năc pa chô dưm c’rơ g’lêêh băn par, k’rang lêy a đay”.

Ting cơnh j’niêng ty chr’năp âng đhanuôr Khmer, coh bêl Sen Đôn Ta, r’vai pazêng ma nưih căh dzợ bơơn hay tước, đớp rau acoon cha châu chroi đoọng. Tu cơnh đêêc, bhiệc chroi ch’na chư tăng, xơợng kinh lâng ting pâh zập j’niêng đhị chùa vaih muy đăn chr’năp coh pr’ặt tr’mông âng bấc pr’loọng.

Đọong ra văng hân noo bhiệc bhan, đhanuôr buôn ra văng bha buôih lâng zên prặ tơợ lalăm. Vêy đong ra pặ ma nưih coh đong tr’xăl tước chùa, zư liêm bhiệc chroi ch’na coh pazêng t’ngay bhuôih. T’cooh Thạch Sươn, ặt phường Nguyệt Hóa, xay moon:“M’pâng c’xêê đâu, azi zêng tước chùa chroi ch’na; ha dang a đay căh bơơn tước năc acoon, cha châu xăl đay tước. Cơnh lâng rau chroi, zên pr’ặ,  pr’loọng đong năc ơy ra văng tơợ lalăm tu cơnh đêêc năc doọ lưm k’đhap, tu nâu đoo năc bh’rợ ta bhrợ zập c’moo, ơy u loih. Ting cơnh j’niêng, zập r’vai ma nưih căh dzợ năc chô bêl đâu. Lâng ting j’niêng chroi ch’na năc muy coh pazêng cơnh bhrợ đoọng ha nhà sư đơơng rau chr’năp liêm tước a bhươp a dich, aconh a căn”.

Căh muy năc bêl đoọng ha zập pr’loọng pa căh chr’năp loom ta nih, chroi ch’na pr’đươi năc dzợ bơơn bhrợ coh đhr’năng liêm ta nih, lâng zập j’niêng lễ Phật, quy y Tam Bảo, xơợng pháp thoại, tụng kinh zươc rau tệêm ngăn lâng pa chô r’vai. Tơợ bêl phật tử bhuôih, j’niêng chroi ch’na, chư tăng k’rong đhị trai đường bhrợ j’niêng tụng kinh chúc nguyện, zươc têệm ngăn đoọng  ha ma nưih xoọc ma mông lâng pa chô rau liêm choom tước pazêng ma nưih căh dzợ.

Hòa thượng Kim Ba, sư cả chùa Somrong Ek, đoọng năl chroi ch’na, pr’đươi pr’dua coh bấc g’luh bhiệc bhan ga măc âng đhanuôr Khmer. Cơnh lâng hân noo Sen Đôn Ta, j’niêng bơơn ta bhrợ coh cr’chăl đanh, pa têệt lâng xa nay ty chr’năp âng đhanuôr.“Ting j’niêng ty chr’năp âng đhanuôr Khmer, bêl Chôl Chnăm Thmây, bhiệc bhan Ok Om Bok, đơơg xa nập Kathina…, phật tử ta luôn đơơng chroi ch’na. Cơnh bêl Sen Đôn Ta, bhiệc bhrợ pa đanh tơợ t’ngay 16 – 30 c’xêê 8 âm lịch. Bhiệc bhrợ đanh năc tu bêl Sen Đôn Ta pazêng ma nưih căh dzợ ơy chô ooy đong, chô ooy chùa đoọng pa chô rau liêm choom đoọng ha coon chau đay”.

Tơợ ơy chroi ch’na, pr’đươi pr’dua, zập hun ch’na bơơn pác ma mơ, doọ chroi ngai bấc, ngai m’bứi. Đhanuôr đh’rưah tớt cha, ta mooh c’rơ tr’mông, pác rau xa nay coh pr’ặt tr’mông. Tơợ đêêc, j’niêng chroi ch’na căh muy đơơng chr’năp a bhô dang năc dzợ đơơng chr’năp tr’pác bhlưa apêê pr’loọng coh vel bhươl.

Đhơ trơ vâng lâng bh’rợ bhrợ cha, bấc phật tử dzợ ta luôn tước chùa, chroi k’rong chr’năp zư lêy j’niêng ty liêm. T’cooh Achar Thạch Chịa pa căh loom bhui har cơnh lâng rau ting pâh zập zêng lâng c’rơ đoàn kết âng đhanuôr:“Tơợ hânnoo Sen Đôn Ta c’moo đâu, a cu bhui har bhlầng tu zập t’’ngay bơơn đhanuôr phật tử ch’ngai đăn zêng tước chroi ch’na, đhơ c’moo đâu pr’ặt tr’mông căh lâh mơ lalăm. Pa bhlầng năc c’rơ đoàn kêt. Chroi ch’na lâh mơ chr’năp pa căh loom ta nih lâng aconh căn, năc cung bêl đoọng tr’lưm, rơơm zập ngai ma mông k’rơ; tơợ đêêc, loom đoàn kết âng đhanuôr ting nhâm mâng lâh mơ”.

J’niêng chroi ch’na đhị chùa Somrong Ek năc pa căh ghit c’rơ liêm âng j’niêng cr’bưn ty chr’năp coh pr’ặt tr’mông âng đhanuôr Khmer Nam Bộ. Tơợ j’niêng bhuôih lâng pazêng ch’na ơy chroi đoọng, chr’năp “ôm đác hay tu toọm”, loom ta nih cơnh lâng abhô dang, c’rơ đoàn kết vel bhươl nắc bơơn zư pa dưr đhị bấc lang./.

LỄ ĐẶT BÁT HỘI – NÉT ĐẸP BÁO HIẾU CỦA ĐỒNG BÀO KHMER

Trong mùa lễ Sen Đôn Ta, đồng bào Khmer Nam Bộ hướng về tổ tiên, ông bà, cha mẹ đã khuất bằng nhiều nghi thức truyền thống giàu ý nghĩa nhân văn. Tại chùa Somrong Ek, phường Nguyệt Hóa, tỉnh Vĩnh Long, lễ đặt bát hội được duy trì suốt 15 ngày, không chỉ thể hiện đạo hiếu mà còn góp phần thắt chặt tình đoàn kết trong cộng đồng.

Từ sáng sớm, khi trời còn tờ mờ, đông đảo phật tử đã tập trung tại chùa Somrong Ek, chuẩn bị cơm vắt và lễ vật dâng cúng chư tăng. Đến khoảng 9 đến 10 giờ, bà con tiếp tục tham gia nghi thức đặt bát hội trong không khí trang nghiêm, thành kính.

Với đồng bào Khmer, đây không chỉ là nghi thức tôn giáo mà còn là dịp để con cháu tưởng nhớ, tri ân công ơn sinh thành, dưỡng dục của ông bà, cha mẹ và các thế hệ đi trước. Ông Achar Thạch Chịa, ở phường Nguyệt Hóa, cho biết:“Đối với Phật giáo, nghi lễ cúng dường bát hội có từ hàng ngàn năm, từ thời Đức Phật tại thế. Thực hiện lời dạy của Đức Phật, khi có điều kiện thì nên tổ chức cúng dường bát hội. Thời điểm thuận lợi nhất là dịp lễ, Tết; đặc biệt, dịp Sen Đôn Ta càng thêm ý nghĩa. Dịp Sen Đôn Ta có chùa tổ chức cả tháng, nhưng chùa Somrong Ek chỉ tổ chức trong 15 ngày. Mục đích là hồi hướng đến bậc sinh thành, tổ tiên của mình.”

Theo quan niệm truyền thống của đồng bào Khmer, trong dịp Sen Đôn Ta, linh hồn những người đã khuất được tưởng nhớ, đón nhận phước báu do con cháu tạo lập. Vì vậy, việc dâng cơm, cúng dường chư tăng, nghe kinh và tham gia các nghi thức tại chùa trở thành một phần quan trọng trong đời sống tinh thần của nhiều gia đình.

Để chuẩn bị cho mùa lễ, bà con thường chủ động thu xếp lễ vật và kinh phí từ trước. Có gia đình phân công các thành viên thay phiên nhau đến chùa, duy trì việc cúng dường trong suốt những ngày hành lễ. Ông Thạch Sươn, ở phường Nguyệt Hóa, chia sẻ:“Nửa tháng nay, chúng tôi đều đến chùa đặt bát; nếu không đến được thì cho con cháu thay mình đến. Về vật thực, kinh phí, gia đình đã chuẩn bị từ trước nên không khó khăn gì, vì đây là nghi lễ diễn ra hằng năm nên đã trở thành thói quen. Theo phong tục, các vong hồn người đã khuất trở về trong dịp này. Và nghi thức đặt bát hội là một trong những cách thức để nhà sư hồi hướng phước báu đến với ông bà cha mẹ.”

Không chỉ là dịp để mỗi gia đình thể hiện đạo hiếu, lễ đặt bát hội còn được tổ chức trong không khí trang nghiêm, với các nghi thức lễ Phật, quy y Tam Bảo, nghe pháp thoại, tụng kinh cầu an và cầu siêu. Sau khi phật tử dâng cúng vật thực, chư tăng tập trung tại trai đường thực hiện nghi thức tụng kinh chúc nguyện, cầu bình an cho người đang sống và hồi hướng công đức đến những người đã khuất.

Hòa thượng Kim Ba, sư cả chùa Somrong Ek, cho biết cúng dường bát hội là một nét sinh hoạt tín ngưỡng quen thuộc trong nhiều dịp lễ lớn của đồng bào Khmer. Riêng mùa Sen Đôn Ta, nghi thức được duy trì trong thời gian dài, gắn với quan niệm và phong tục truyền thống của cộng đồng.“Theo truyền thống của đồng bào Khmer, dịp Chôl Chnăm Thmây, lễ Ok Om Bok, dâng y Kathina…, phật tử luôn tổ chức cúng dường bát hội. Riêng dịp Sên Đônta, việc tổ chức kéo dài từ ngày 16 đến 30 tháng tháng 8 âm lịch. Việc thực hiện kéo dài là vì trong dịp Sên Đônta những người đã khuất được trở về nhà, về chùa để đón hưởng phước báu của con cháu mình.”

Sau nghi thức dâng cúng, các phần cơm được chia đều, không phân biệt người đóng góp nhiều hay ít. Bà con cùng quây quần dùng bữa, thăm hỏi sức khỏe, chia sẻ niềm vui và những câu chuyện trong cuộc sống. Từ đó, lễ đặt bát hội không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn tạo sự gắn bó, sẻ chia giữa các gia đình trong phum sóc.

Dù bận rộn mưu sinh, đông đảo phật tử vẫn duy trì việc đến chùa, góp phần gìn giữ phong tục truyền thống. Ông Achar Thạch Chịa bày tỏ niềm vui trước sự tham gia đông đủ và tinh thần đoàn kết của bà con:“Qua mùa Sen Đôn Ta năm nay, tôi rất vui mừng vì hằng ngày bà con phật tử xa gần đều đến đặt bát đông đủ, mặc dù năm nay kinh tế có phần suy giảm. Đặc biệt là rất đoàn kết. Đặt bát hội ngoài ý nghĩa báo hiếu cha mẹ, cũng là dịp gặp nhau, thăm hỏi, chúc nhau sức khỏe, vạn sự như ý; qua đó, tình đoàn kết cộng đồng thêm thắt chặt.”

 Lễ đặt bát hội tại chùa Somrong Ek khẳng định sức sống bền bỉ của phong tục truyền thống trong đời sống đồng bào Khmer Nam Bộ. Qua nghi thức dâng cúng và những bữa cơm sẻ chia, đạo lý uống nước nhớ nguồn, lòng hiếu kính với tổ tiên cùng tinh thần đoàn kết cộng đồng tiếp tục được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ./.