Năc đoo bh’rợ xa nay ra pă lâng pa căh “Thực hành tín ngưỡng Then c’bhuh p’rá Tày – Thái”. Bh’rợ âng Bảo tàng Văn hóa apêê acoon coh Việt Nam bhrợ têng, năc đoọng hơnh deh 81 c’moo Cách mạng c’xêê T’cool, Quốc khánh t’ngay 2/9 lâng 10 c’moo Xay moon Viêng Chăn ooy ăt bhrợ đh’rưah k’kir văn hóa ASEAN.

Bh’rợ xa nay âng Bộ Văn hóa, Thể thao lâng Du lịch ơơi đoọng bhrợ; Đại sứ quán Việt Nam đhị Lào k’đhơợng xay đối ngoại.

Zr’lụ ra pă pa căh bơơn bhrợ têng vaih 5 chủ đề bha lâng. ĐHị lâh 50 bha ar pa tơ, cha nup, 120 k’kir tr’haanh đh’rưah lâng 12 trích đoạn đhr’niêng Then liêm pr’hay… bh’rợ âi xay truih liêm pr’hay tươc đha nuôr Lào ooy zr’lụ ma mông, xa nâp lâng bh’rợ thủ coong âng ma nưih Tày – Thái.

T’bhlâng bhrợ k’rơ bh’rợ ăt bhrợ đh’rưah bha lang k’tiêc côh bâc c’moo ha nua, nâu đoo năc g’luh bơr Bảo tàng Văn hóa apêê acoon coh Việt Nam đơơng âng k’kir tươc k’tiêc pr’zơc Lào lâng bơơn đha nuôr hơnh deh. Xay prá ooy râu đâu, pr’căn Tô Thị Thu Trang – Giám đốc Bảo tàng đoọng năl:“Đhị bh’rợ xa nay n’nâu, azi rơơm kiêng chroi đoọng bhrợ băr bhưah đợ chr’năp văn hóa liêm pr’hay âng Việt Nam tươc lâng đha nuôr Lào, đh’rưah bhrợ pa liêm bh’rợ zr’ziêng ga măc chr’năp, đoàn kết chr’năp, hợp tác zâp prang, p’têêt pa zum mâng nhâm bhlưa bơr k’tiêc k’ruung Việt Nam – Lào. Năc cr’van pa bhlâng chr’năp âi bơơn pa dhep pa dưr đhị lịch sử, bơơn apêê lang bh’cộ bơr k’tiêc k’ruung p’zay bhrợ pa dưr, pa liêm. Bh’rợ căh muy chroi đoọng bhrợ cơnh gr’hoot ăt bhrợ đh’rưah văn hóa bhlưa bơr k’tiêc k’ruung, năc dzợ bh’rợ la lua coh bh’rợ zư đơc, pa dưr chr’năp apêê k’kir văn hóa pphi vật thể âi bơơn UNESCO xay moon”.

Râu bha lâng âng bh’rợ năc bh’rợ xa nay bhrợ têng tín ngưỡng “Đường về xứ Then” cơnh lâng 12 c’năt liêm pr’hay. Apêê tiết mục âng apêê nghệ nhân, nghệ sĩ tươc tơợ Lạng Sơn, Cao Bằng, Tuyên Quang lâng Thái Nguyên bhrợ têng. Apêê năc ma nưih xooc t’ngay ha dum “k’đhơợng zư đơc” lâng pa choom đoọng đợ chr’năp k’kir âng vêêl đong.

Đơơng tươc bh’rợ đợ xa nul n’jưl Tính, cr’liêng pr’hat pr’hay, Nghệ sĩ Xuân Bách – Giảng viên Trường Cao đẳng Văn hóa nghệ thuật Việt Bắc đh’rưah lâng c’bhuh Đồi Hoa p’rơơm: Tr’coó xa nul lang ahay căh muy bhrợ zr’lụ ra pă pa căh p’xoọng liêm pr’hay, năc dzợ zooi đoọng bhrợ pa liêm nhâm zr’ziêng Việt – Lào: “Cơnh xang bêl đơp râu k’đươi moon, azi xay moon nâu đoo năc muy bh’rợ chr’năp bhlâng. Tu cơnh đêêc, âi pa chăp ch’mêêt lêy, chơơih pay pa bhlâng ghit apêê trích đoạn đhr’niêng bh’rợ, đoọng bhrợ pa căh đoọng đha nuôr Lào bơơn lêy năl râu liêm pr’hay âng Then lâng văn hóa apêê acoon coh Việt Bắc. Râu liêm pr’hay bhlâng năc bhlưa văn hóa Lào llâng văn hóa Tày, Nùng vêy bâc c’’leh mr’cơnh. Pa bhlâng năc coh tín ngưỡng lang ahay, đhr’niêng lâng bh’rợ âng tr’coó xa nul coh pr’ăt tr’mông đha nuôr. Năc râu mr’cơnh n’năc âi bhrợ t’vaih râu p’têêt pa zum lâng zooi đợ chr’năp văn hóa bơơn xay truih pa căh buôn tươc lâng đha nuôr Lào. Cơnh lâng zi, nâu đoo căh muy bh’rợ pa căh năc dzợ muy bh’rợ văn hóa chr’năp”.

Cơnh lâng pr’zơc Bùi Đăng Thắng, đoọng prchâc p’niên choom tươc đăn lâh lâng k’kir, bh’rợ p’têêt pa zum apêê bhrợ văn hóa, chuyên gia, nghệ sỹ lâng đha nuôr, apêê pr’đơợ số đh’rưah lâng bh’rợ bơơn năl zooi t’ruih ooy k’kir đăn lâh lâng pr’châc p’niên, bhrợ t’vaih pr’đơợ đoọng apêê năl chơơc lêy năl, bhrợ têng t’mêê lâng xay truih apêê chr’năp ty đanh lâng apêê  bh’rợ liêm glăp lâng pr’ăt tr’mông xooc đâu:“Bơơn đơơng âng Then lâng xa nul tính âng acoon coh zi pa căh đhị Lào, acu xơợng bhui har, hâng hơnh lâng năl năc vêy trách nhiệm âng pr’châc p’niên coh bh’rợ zư đơc, băr dzang bhưah k’kir. Râu bhrợ ha cu ha der loom bhlâng năc râu pâh hơnh deh âng ma nưih Lào. N’đhơ la lay ooy p’rá n’đhang xa nul âng n’jưl tính lâng bhr’ươr Then công choom bơơn năl. Râu đêêc, pa căh ghit, nghệ thuật ty đanh vêy choom p’têêt pa zum acoon ma nưih z’lâh zâp đoo g’roong chr’ngai”.

Ting pr’căn Tô Thị Thu Trang, Giám đốc Bảo tàng Văn hóa apêê acoon coh Việt Nam: Đoọng đơơng âng k’kir văn hóa âng Việt Nam tươc lâng pr’zơc chr’ơh bha lang k’tiêc, coh cr’chăl tươc, Bảo tàng vêy t’bhlâng bhrợ pa dưr k’rơ ngoại giao văn hóa lâng ăt bhrợ đh’rưah lâng bha lang k’tiêc đhị apêê cơ quan bha lâng năc Bộ Văn hóa, Thể thao lâng Du lịch, Hợp tác p’têêt lâng bâc bảo tàng, apêê Trung tâm Văn hóa Việt Nam đhị Lào, đhị Pháp lâng k’noọ tươc năc Trung Quốc đhị apêê tổ chức hợp tác n’lơơng đoọng xay truih apêê k’kir văn hóa liêm pr’hay âng Việt Nam tươc lâng bâc ơl đha nuôr apeê k’tiêc k’ruung n’lơơng đươi đhị apêê bh’rợ ra pă pa căh./.

MANG GIÁ TRỊ DI SẢN THỰC HÀNH THEN VIỆT NAM SANG LÀO

Một sự kiện văn hóa mang đậm bản sắc dân tộc vừa diễn ra tại Trung tâm Văn hóa Việt Nam ở thủ đô Viêng Chăn, Lào. Đó là chương trình trưng bày và trình diễn “Thực hành tín ngưỡng Then nhóm ngôn ngữ Tày - Thái”. Sự kiện do Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam thực hiện, nhằm chào mừng kỷ niệm 81 năm Cách mạng tháng Tám, Quốc khánh 2/9 và 10 năm Tuyên bố Viêng Chăn về hợp tác di sản văn hóa ASEAN.

Chương trình do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phê duyệt; Đại sứ quán Việt Nam tại Lào chỉ đạo đối ngoại.

Không gian trưng bày được thiết kế thành 5 chủ đề chính. Thông qua hơn 50 tư liệu ảnh, gần 120 hiện vật tiêu biểu cùng 12 trích đoạn nghi lễ Then đặc sắc... sự kiện đã giới thiệu sinh động đến nhân dân Lào về không gian sống, trang phục và nghề thủ công truyền thống của đồng bào Tày - Thái.

Tích cực đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong những năm qua, đây là lần thứ hai Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam mang di sản đến với nước bạn Lào và được cộng đồng đón nhận nồng nhiệt. Chia sẻ về điều này, bà Tô Thị Thu Trang - Giám đốc Bảo tàng cho biết: “Thông qua chương trình này, chúng tôi mong muốn góp phần lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp của Việt Nam đến với nhân dân Lào, đồng thời tiếp tục vun đắp mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược giữa hai quốc gia Việt Nam - Lào. Là tài sản vô giá đã được thử thách qua lịch sử, được các thế hệ lãnh đạo nhân dân hai nước dày công dựng xây, vun đắp. Sự kiện không chỉ góp phần thực hiện hóa các cam kết hợp tác văn hóa giữa hai quốc gia, mà còn là hành động thiết thực trong việc bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hóa phi vật thể đã được UNESCO vinh danh”.

Điểm nhấn của sự kiện là chương trình thực hành tín ngưỡng “Đường về xứ Then” với 12 trích đoạn đặc sắc. Các tiết mục do chính những nghệ nhân, nghệ sĩ đến từ Lạng Sơn, Cao Bằng, Tuyên Quang và Thái Nguyên thể hiện. Họ là những người đang ngày đêm "giữ lửa" và trao truyền di sản của quê hương.

Mang đến sự kiện những tiếng đàn Tính, lời ca mộc mạc, Nghệ sĩ Xuân Bách - Giảng viên Trường Cao đẳng Văn hóa nghệ thuật Việt Bắc cùng nhóm Đồi Hoa kỳ vọng: Âm nhạc truyền thống không chỉ làm không gian trưng bày thêm sinh động, mà còn góp phần thắt chặt tình hữu nghị Việt – Lào: “Ngay khi nhận được lời mời, chúng tôi xác định đây là một chương trình có ý nghĩa đặc biệt. Vì vậy, đã nghiên cứu, tìm hiểu, chọn lọc rất kỹ các trích đoạn nghi lễ, để xây dựng phần trình diễn ngắn gọn nhưng đặc sắc giúp công chúng Lào có thể cảm nhận trực tiếp vẻ đẹp của Then và văn hóa các dân tộc vùng Việt Bắc. Điều thú vị là giữa văn hóa Lào và văn hóa Tày, Nùng có nhiều nét tương đồng. Đặc biệt trong tín ngưỡng dân gian, nghi lễ và vai trò của âm nhạc trong đời sống cộng đồng. Chính sự gần gũi ấy đã tạo nên sự kết nối tự nhiên và giúp những giá trị văn hóa được giới thiệu dễ dàng đến với công chúng Lào. Với chúng tôi, đây không chỉ là hoạt động biểu diễn mà còn là một nhiệm vụ văn hóa quan trọng”.

Với bạn trẻ Bùi Đăng Thắng, để giới trẻ đến gần hơn với di sản, việc kết nối những người làm văn hóa, chuyên gia, nghệ sỹ và công chúng, các nền tảng số cùng hoạt động trải nghiệm giúp câu chuyện về di sản gần gũi hơn với thế hệ trẻ, tạo điều kiện để họ chủ động tìm hiểu, sáng tạo và chia sẻ các giá trị truyền thống bằng những cách thức phù hợp với đời sống đương đại:“Được mang Then và tiếng tính của dân tộc mình sang biểu diễn tại Lào, tôi cảm thấy vinh dự, tự hào và có ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc gìn giữ, lan tỏa di sản. Điều khiến tôi xúc động nhất là sự đón nhận rất chân tình của khán giả Lào. Dù khác biệt về ngôn ngữ nhưng âm thanh của tiếng tính và giai điệu Then vẫn tạo được sự đồng cảm. Điều đó thể hiện rằng, nghệ thuật truyền thống có thể kết nối con người vượt qua mọi khoảng cách”. 

Theo bà Bà Tô Thị Thu Trang, Giám đốc Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam: Để đưa di sản văn hóa của Việt Nam đến với bạn bè quốc tế, trong thời gian tới, Bảo tàng sẽ tiếp tục đẩy mạnh ngoại giao văn hóa và hợp tác quốc tế thông qua cơ quan chủ quản là Bộ văn hóa, thể thao và du lịch, Hợp tác liên bảo tàng, các Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Lào, tại Pháp và sắp tới là Trung Quốc thông qua các tổ chức hợp tác khác để giới thiệu những di sản văn hóa đặc sắc của Việt Nam đến với đông đảo bạn bè quốc tế thông qua các hoạt động trưng bày, trình diễn và trải nghiệm./.