Đhị chr’hoong k’coong ch’ngai Đông Giang, tỉnh Quảng Nam, lấh mơ t’nơơm cao su nắc dzợ vêy t’nơơm keo bơơn ta lêy nắc t’nơơm chr’nóh bha’lâng, t’đui padưr pa’xớc cóh prang chr’hoong. Đoọng bhrợ têng liêm choom râu liêm chr’nắp cóh đâu, chr’hoong Đông Giang bhrợ padưr c’lâng bh’rợ paliêm bh’nơơn pr’đươi, chất lượng lâng chr’nắp âng crâng chóh cóh vel đông cr’chăl c’moo 2016-2020. Nâu đoo nắc râu bhui har bơơn đhanuôr k’rang lêy. Tu, hadang bơơn padưr chr’nắp liêm crâng chóh nắc bơơn padưr thu nhập đoọng ha đhanuôr.

         Bấc c’moo đăn đâu, đhanuôr cóh chr’hoong k’coong ch’ngai Đông Giang, tỉnh Quảng Nam nắc dưr k’rơ bh’rợ chóh crâng keo padưr pa’xớc kinh tế. lâng k’tiếc chóh keo zâp c’moo bhứah mơ 300ha. Tước c’moo 2015, pazêng đợ k’tiếc crâng chóh bơơn 14.759ha, bơơn k’noọ 50% k’tiếc chóh crâng pr’đươi. Ooy đâu crâng keo pr’đươi nắc pazưm đhị zâp chr’val Ba, A Ting, J’ngây, Sông Kôn lâng thị trấn P’rao. Cr’noọ bh’rợ padưr pa’xớc crâng pr’đươi đoọng ha bhiệc bhrợ têng bột bha ar… ting đêếc, chr’hoong Đông Giang xay moon cr’noọ bh’rợ tước c’moo 2020 nắc bhrợ t’bhứah k’tiếc chóh keo bơơn 17.000ha pazêng 14.000ha xoọc váih, bhrợ t’bhứah k’tiếc chóh t’mêê 3000. acu ta’moóh, bêl ahay chr’hoong ơy chóh t’nơơm cao su, hân đhơ cơnh đêếc cắh vêy âng đơơng bh’nơơn liêm choom đoọng ha đhanuôr. Xoọc đâu pazưm chóh keo, cơnh đêếc, chr’hoong doọ k’pân chóh bhrợ r’rộ r’răm cơnh đâu nắc dưr váih bấc râu cắh liêm choom? T’coóh Hồ Quang Minh, PCT. UBND chr’hoong Đông Giang moon gít:

         "T’nơơm keo bơơn p’cắh liêm gít ơy. Nắc râu t’nơơm buôn chóh, liêm choom lâng pr’đơợ plêệng k’tiếc cóh zâp chr’val, thị trấn coh vel đông chr’hoong, padưr pa’xớc đấh, bơơn bhrợ cung đấh, thị trường pa’câl cung têêm ngăn. Cắh vêy cơnh t’nơơm cao su nắc g’nưm ooy Trung Quốc bấc, hadang cắh dzợ nhập nắc ahêê cắh râu bơơn pachô, lâng t’nơơm keo nắc đươi dua cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung, cóh zr’lụ ASEAN hân đhơ lâng châu Âu, pa’câl cung têêm ngăn."

         Bơơn năl, 2, 3 đhị k’tiếc chóh crâng nắc bơơn k’rong bhrợ lâng zâp râu m’ma keo bơơn bh’nơơn dal, chất lượng bấc. lâng pazêng zên k’rong bhrợ cr’chăl c’moo 2016-2020 lấh 140 tỷ đồng pazêng zooi zúp âng đơơng m’ma t’mêê, bhrợ padưr bh’rợ khảo nghiệm, padưr bhươn ươm, xay moon k’đươi đhanuôr, pachoom bhrợ padưr c’lâng lâm sinh lâng zâp khoản k’đhơợng zư… zêng lêy đhanuôr zêng bhui har lâng đợ chính sách n’tếh. pr’loọng đông amoó Nguyễn Thị Bình, vel A Liêng, chr’val A Ting nắc tơợp chóh keo tơợ c’moo 2000, tước đâu nắc ơy vêy lấh 10ha keo lai k’noọ tước hân noo bơơn bhrợ. Ting lêy zâp hécta keo tơợ 4-5 c’moo bơơn bhrợ 50 tấn, lơi jợ đợ mơ zên pa’glúh l’lăm nắc cung pachô 30 ực đồng. amoó đoọng năl, tơợ bêl bhrợ têng c’lâng bh’rợ padưr bh’nơơn pr’đươi, chất lượng crâng chóh bơơn bhrợ têng, cán bộ lướt tước đhị zâp vel đông đoọng pachoom ha đhanuôr bhiệc padưr dal chr’nắp âng crâng chóh, amoó bhui har bhlâng.

         "Bêl ahay azi cung bhrợ ha’rêê, cung vêy chóh keo hân đhơ cơnh đêếc cung cắh zâp cha. Vêy apêê hội nông dân xay moon bhiệc chóh keo pachô thu nhập bấc lấh mơ."

         Xoọc đâu đhị chr’hoong k’coong chr’ngai Đông Giang, râu liêm chr’nắp đắh k’tiếc, pabhrợ lâng râu padưr pa’xớc crâng chóh keo dzợ bấc. mạng lưới c’lâng c’tốch cung bơơn k’rong bhrợ liêm ma mơ. Trình độ bhrợ têng, đhr’năng k’đhơợng zư âng đhanuôr lâng c’bhúh cán bộ cóh vel đông nắc ơy bơơn padưr. Lấh mơ, c’năl bh’rợ âng đhanuôr đắh bhiệc chóh crâng padưr pa’xớc bơơn paliêm lâng đươi bhrợ liêm k’rơ. Lấh mơ pr’loọng amoó Bình cóh chr’val A Ting, đợ apêê pr’loọng đông Alăng Den, Đinh Văn Đới chr’val J’ngây, Nguyễn Thành Cung, Văn Đức Phú, Phạm Kim cóh chr’val Ba… xoọc đâu nắc zêng váih tỷ phú tu vêy chóh keo.

         Hân đhơ zăng liêm buôn đắh bhiệc xay bhrợ c’lâng bh’rợ paliêm đhr’năng bh’rợ, chất lượng lâng chr’nắp crâng chóh cung cơnh padưr cơ cấu tơơm chr’nóh, chất lượng lâng chr’nắp âng crâng chóh cung cơnh padưr tơơm chr’nóh đhị vel đông. Nắc lêy, t’coóh Hồ Quang Minh, PCT.UBND chr’hoong dzợ ặt k’rang, tu m’ma keo t’moót chóh cắh bơơn k’đhơợng zư, cha’mêết lêy chất lượng liêm gít. Bhiệc bhrợ têng m’ma cung cắh bơơn p’gít lêy liêm choom. Bh’rợ bhrợ têng chóh crâng ting cơnh cr’noọ pa’câl cung cắh bơơn xay bhrợ đhị zâp chr’val, thị trấn. đhanuôr chóh crâng lấh mơ nắc chóh lơi đhơ cơnh vêy, cắh đươi bhrợ cơnh tiến bộ khoa học kỹ thuật đoọng padưr chất lượng crâng chóh. Bh’rợ khuyến lâm pachoom bh’rợ tr’nêng, pachoom đắh tr’xăl khoa học công nghệ cắh ơy bơơn k’rang lêy, đhr’năng bh’rợ k’đhơợng zư, cán bộ khuyến nông chr’hoong, chr’val dzợ vêy bấc râu cắh liêm choom. Đoọng paliêm bhiệc nâu, UBND chr’hoong nắc pa’glúh c’lâng bh’rợ pazưm bhrợ paliêm, padưr dal chất lượng crâng chóh. T’coóh Hồ Quang Minh đoọng năl:

         "Âng đơơng keo vêy bh’nơơn moót chóh, cơnh keo cấy mô, keo dzợ nhuum… đoọng đhanuôr chóh lâng pazưm đh’rứah bhrợ padưr zâp bh’rợ chr’nắp. xang nặc pachoom đoọng đhanuôr chóh bhrợ đoọng têêm ngăn lâng âng đơơng bh’nơơn dal. Râu 2 nắc chóh keo pay n’loong. Bêl ahay mơ 4-5 c’moo nắc ahêê bơơn bhrợ. Xoọc đâu, keo mơ 7-8 c’moo nắc pa’câl bhrợ n’loong, bêl đêếc pa’câl 1ha chr’nắp lấh 100 ực đồng, choom lấh 120-150 ực đhị 1ha. Xoọc đâu nắc mơ 40-60 ực dhdị 1ha. C’lâng bh’rợ tước c’moo 2020 padưr pa’xớc 9000ha keo vêy bh’nơơn pr’đươi dal. Bhrợ têng bhiệc chóh cớ crâng keo ty, ooy đâu vêy lấh 1000ha keo pay n’loong đoọng padưr dal bh’nơơn pr’đươi, chr’nắp zên đoọng ha đhanuôr."

         Choom lêy, chr’hoong k’coong ch’ngai Đông Giang ơy lâng xoọc chấc lêy c’lâng lướt t’mêê đoọng ha ngành nông nghiệp, n’jứah padưr dal số lượng n’jứah têêm ngăn chất lượng pa’câl. Ooy ha y chroo, cr’noọ bh’rợ padưr chr’nắp bhrợ têng crâng chóh lâng padưr pa’xớc lâm nghiệp liêm nhâm pazưm lâng bhiệc chóh crâng, bhrợ têng lâng đươi dua bh’nơơn pr’đươi đoọng padưr dal chr’nắp lâm sản hàng hoá, padưr dal thu nhập đoọng ha đhanuôr, padưr đợ mơ gâm ngút âng crâng, zư lêy môi trường sinh thái, zư liêm nhâm an ninh quốc phòng chrooi pa’xoọng pa’xiêr đha’rứt nhâm mâng lâng bhrợ têng liêm choom bh’rợ padưr vel bhươl t’mêê cóh vel đông chr’hoong đấh liêm xang./.

ĐÔNG GIANG

CẢI THIỆN NĂNG SUẤT, CHẤT LƯỢNG RỪNG TRỒNG

PV VƠ NÍCH OANG

         Tại huyện miền núi Đông Giang, tỉnh Quảng Nam, ngoài cây cao su thì cây keo được xác định là cây trồng chủ lực, ưu tiên phát triển toàn huyện. Để khai thác tối đa có hiệu quả tiềm năng đất lâm nghiệp, huyện Đông Giang xây dựng Kế hoạch cải thiện năng suất, chất lượng và giá trị rừng trồng trên địa bàn giai đoạn 2016-2020.  Đây là tin vui được bà con quan tâm và ủng hộ. Bởi, nâng cao giá trị rừng trồng là nâng cao thu nhập cho người dân.

         Những năm gần đây, bà con ở huyện miền núi Đông Giang, tỉnh Quảng Nam rộ lên phong trào trồng rừng keo phát triển kinh tế. Diện tích keo trồng mới tăng mạnh hàng năm bình quân 300ha/năm. Đến năm 2015, tổng diện tích rừng trồng đạt 14.795ha chiếm gần 50% diện tích quy hoạch cho đất rừng sản xuất. Trong đó, rừng keo nguyên liệu là chủ yếu tập trung ở các xã: Ba, Tư, A Ting, J’ngây, Sông Kôn và thị trấn P’rao. Mục đích phát triển rừng nguyên liệu để  phục vụ chế biến bột giấy, băm dăm… Theo đó, huyện Đông Giang đặt mục tiêu đến năm 2020 mở rộng diện tích cây keo đạt 17.000ha gồm 14.000ha hiện có, mở rộng diện tích trồng mới 3000. Khi được hỏi, trước đây huyện chủ trương trồng cây cao su nhưng chưa đem lại hiệu quả kinh tế cho người dân, nay tập trung trồng cây keo ồ ạt liệu kéo theo hệ lụy? Ông Hồ Quang Minh, Phó Chủ tịch UBND huyện Đông Giang khẳng định:

         “Cây keo được khẳng định trên thực tế rồi. Nó là loại dễ trồng, thích nghi với điều kiện tự nhiên, thời tiết khí hậu tại tất cả các xã, thị trấn trên địa bàn huyện, sinh trưởng phát triển nhanh, chu kỳ kinh doanh ngắn, thị trường tiêu thụ ổn định. Nó không như cây cao su phụ thuộc Trung Quốc nhiều nếu không nhập nữa mình thua lỗ nhiều nhưng đối với cây keo thì tiêu thụ trong nước, nước ngoài, khu vực ASEAN kể cao Châu Âu, đầu ra cho cây keo rất đảm bảo."

         Được biết, một số diện tích rừng trồng sẽ được đầu tư bằng các loại giống keo năng suất, chất lượng cao. Tổng nguồn vốn thực hiện giai đoạn 2016-2020 trên 104 tỷ đồng gồm: Hỗ trợ chuyển giao giống mới; xây dựng mô hình khảo nghiệm; xây dựng vườn ươm; tuyên truyền vận động người dân; đào tạo tập huấn, xây dựng đường lâm sinh và các khoản quản lý…Hầu hết người dân đều rất phấn khởi với những chính sách trên. Gia đình chị Nguyễn Thị Bình, thôn A Liêng, xã A Ting mới bắt đầu trồng keo từ năm 2000, đến nay đã có trong tay hơn 10ha keo lai gần đến kỳ thu hoạch. Bình quân mỗi héc ta keo từ 4 – 5 năm tuổi thu hoạch được 50 tấn, trừ mọi chi phí xong lãi khoảng 30 triệu đồng. Chị cho biết, từ khi kế hoạch cải thiện năng suất, chất lượng rừng trồng được triển khai, cán bộ xuống tận thôn để tập huấn cho bà con cách nâng cao giá trị rừng trồng, chị vui lắm!

         "Lúc trước, chúng tôi cũng chỉ làm rẫy thôi, cũng có trồng keo nhưng cũng không đủ ăn. Nhờ có Hội phụ nữ, Hội nông dân bày cách làm trồng cây keo để nâng cao thu nhập. Sắp tới, tôi cung mong các cấp đoàn thể tuyên truyền hơn nữa để diện tích keo nhà tôi áp dụng theo cách làm này sẽ nâng cao giá trị hơn. Đạt kết quả cao hơn lúc trước.

         Hiện tại, huyện miền núi Đông Giang tiềm năng đất đai, lao động và nội lực phát triển rừng trồng keo còn rất lớn. Mạng lưới giao thông được đầu tư tương đối đồng bộ. Trình độ sản xuất, năng lực quản lý sản xuất của người dân và đội ngũ cán bộ cơ sở đã được cải thiện. Đặc biệt nhận thức của người dân về trồng rừng phát triển kinh tế hộ được cải thiện và hưởng ứng một cách tích cực. Ngoài hộ chị Bình ở xã A Ting, những cái tên A lăng Den, Đinh Văn Đới xã J’ngây; Nguyễn Thành Cung, Văn Đức Phú, Phạm Kim xã Ba… bây giờ đều trở thành tỷ phú nhờ cây keo.

         Mặc dù địa phương đã xác định tái cơ cấu cây trồng trên địa bàn tuy nhiên, ông Hồ Quang Minh- Phó Chủ tịch UBND huyện vẫn trăn trở, do giống keo đưa vào trồng chưa được quản lý, giám sát chất lượng chặt chẽ, việc sản xuất giống chưa được chú trọng. Công tác quy hoạch trồng rừng theo mục đích kinh doanh chưa được triển khai ở các xã, thị trấn. Người dân trồng rừng chủ yếu là tự phát với hình thức quảng canh, chưa ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật để nâng cao chất lượng rừng trồng. Công tác khuyến lâm tập huấn chuyển giao khoa học công nghệ chưa được quan tâm, năng lực quản lý, cán bộ khuyến nông huyện, xã còn nhiều bất cập, hạn chế. Để khắc phục điều đó, UBND huyện mới ban hành kế hoạch tập trung cải tạo, nâng cao chất lượng rừng trồng. Ông Hồ Quang Minh cho biết:

          "Đưa keo có năng suất vào trồng như: keo cấy mô, keo giâm hom… cho bà con trồng và kết hợp xây dựng các mô hình điểm. Sau đó tập huấn cho bà con cách trồng và cách thâm canh để đảm bảo mật độ cây và mang lại năng suất cao. Thứ hai là trồng keo lấy gỗ. Trước đây khoảng 4-5 năm thì chúng ta khai thác. Nay kéo dài ra 7-8 năm bán lấy gỗ, lúc đó giá trị muy hecta  bán ra rất cao hơn 100 triệu, có thể hơn 120-150 triệu/ha. Hiện tại bây giờ chỉ 40-60triệu/ha. Kế hoạch đến năm 2020 phát triển 9000ha keo có năng suất, chất lượng cao. Tổ chức thâm canh lại vườn keo cũ, trong đó có hơn 1000ha keo lấy gỗ để nâng dần năng suất, tăng giá tiền cho bà con."

         Có thể thấy, huyện miền núi Đông Giang đã được hướng đi mới cho ngành lâm nghiệp. Trong tương lai gần, phát triển lâm nghiệp bền vững gắn kết theo chuỗi từ trồng rừng, chế biến và tiêu thụ sản phẩm để nâng cao giá trị lâm sản; Nâng cao thu nhập cho người dân, tăng độ che phủ rừng, bảo vệ môi trường sinh thái, góp phần giảm nghèo bền vững và sớm hoàn thành xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Đông Giang./.