Quảng Trị nắc mưy cóh bấc vel đông vêy đợ mơ vel đông vêy apêê chính sách bấc bhlâng cóh prang k’tiếc k’ruung, bơơn lấh 22% dân số âng tỉnh. Ting lêy mơ 7 cha’nặc Quảng Trị nắc vêy 1 cha’nặc crêê chính sách. Zr’lụ k’tiếc ma bhưi chr’nắp Quảng Trị nắc đơơng cóh đay mưy râu cr’ay bêl tr’zêl tr’penh, đha’rứt zr’nắh, hân đhơ cơnh đêếc nắc manứih Quảng Trị cung liêm ta’níh đền ơn đáp nghĩa. Chr’nắp lấh mơ nắc bh’rợ băn zư amế VNAH.

    Đhr’nông đông da’dô k’er âng amế VNAH Lê Thị Thị cóh vel Thượng Xá, chr’val Hải Thượng, chr’hoong Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị ắt cóh truíh c’lâng bhlâng lướt moót cóh vel. Bấc c’moo đâu, hân đhơ ắt mamung mưy ađay nắc amế Thị cung doọ vêy xơợng l’ngúa. T’ngay n’đoo cung vêy manứih lướt moót glúh lưm lêy amế, zooi zúp bhiệc đông. 85 c’moo, hân đhơ cơnh đêếc, amế cung dzợ hay gít tất lang tr’mung âng đay. Amế vêy mưy k’coon n’jứih ơy lấh chêết bil xoọc dzợ đha’đhâm. Amế pấh bhrợ bh’rợ cách mạng, bấc chu apêê a’rập coọp zi’nắh, xoọc đâu cắh dzợ vêy bấc c’rơ. Amế Thị moon, xoọc đâu vêy nhà nước, xã hội k’rang lêy đoọng, băn zư, nắc amế doọ râu ta’bhứch dzợ, mưy cắh pr’đoọng nắc cắh dzợ vêy bhúh xoọng ắt n’jứah. Amế Lê Thị Thị moon, tơợ c’moo 2009, amế nắc bơơn cán bộ nhân viên văn phòng quốc hội pay băn zư tất lang. c’moo n’đoo, ta’lưm g’lúh lễ, tết, zâp apêê k’coon cung moót lưm lêy, cher đoọng hun pr’hêl, taluôn t’đang điện lưm ta’moóh. Zâp t’ngay đhanuôr cóh vel bhươl lướt moót ắt chi’ớh lâng amế. Vêy bêl nắc apêê a’châu đha’đhâm c’moor, học sinh lướt príh doóh đông xang, p’pứah đoọng ha mệ, prá xay k’rộ k’răm: “Amế cung doọ lấh zr’nắh. zên lương cu bấc bhlâng cóh vel đông nâu, âm cha cung zâp. Văn phòng quốc hội pay băn zư, apêê buôn t’đang điện lưm ta’moóh, lễ 27/7, tết chô luôn, zâp c’moo chô 1 chu. Xoọc đâu cr’noọ âng cu nắc buôn ma k’ay, t’coóh đhưr rơơm kiêng nhà nước k’rang lêy đoọng ha mế mưy manứih băn zư cóh đông đoọng bhui har.”

     P’căn Phan Thị Lam, manứih bhúh xoọng buôn lướt moót ắt prá xay, zooi zúp amế Lê Thị Thị moon, k’diịc k’coon amế Thị nắc lấh chêết, amế cắh vêy ngai dzợ, t’coóh đhưr hadợ ắt mưy a’đay. Đhanuôr bhúh xoọng a’dô lêy amế nắc buôn lướt moót zooi zúp. T’ngay n’đoo cung cơnh đêếc, hân đhơ trơ vâng bhiệc n’hâu, t’coóh Lam cung p’loon lưm lêy đông amế. Zâp bêl amế k’ay, t’coóh Lam lâng bấc apêê cóh vel bhươl k’rang lêy câl đoọng zanươu, z’zêệ, p’pứah, príh doóh đông xang. P’căn Phan Thị Lam moon, bấc chu ađay lướt ooy đông ắt tớt lâng amế Thị, 2 nhi đoo ắt bếch zr’nưm mưy zương prá xay cơnh ngoọ đhi noo: “Bêl doọ râu trơ vâng nắc acu lướt prá xay. Đhanuôr cóh vel đông ngai cung chắp hơnh, hadợ amế cung năl ắt lâng xã hội, xã hội lêy loom luônh liêm chr’nắp năc buôn lướt rạch, zư lêy z’zêệ đoọng ha mế zêp bêl k’ay.”

     Tỉnh Quảng Trị xoọc đâu vêy 2.159 amế VNAH, ooy đâu vêy 74 amế dzợ mamung. Lấh mơ zâp chế độ, trợ cấp âng nhà nước, tỉnh Quảng Trị nắc dzợ k’đươi moon zâp cơ quan, đơn vị zooi zúp băn zư zâp amế VNAH. Tước đâu 55 amế dzợ mamung zêng ơy bơơn zâp đơn vị băn zư tất lang lângz ên tơợ 500 t’bhâu đồng tước 1 ực đồng đhị 1 c’xêê. T’coóh Hoàng Tuấn Anh, phó GĐ Sở lao động thương binh lâng xã hội tỉnh Quảng Trị đoọng năl, đợ amế VNAH ắt mamung p’nar, chính quyền vel đông k’đươi công đoàn viên đha’đhâm c’moor lâng k’đươi moon đhanuôr vel đông taluôn lêy zư, zooi zúp: “Ngành lao động thương binh lâng xã hội đh’rứah lâng zâp cấp chính quyền pazưm t’đang k’đươi râu zooi zúp âng đhanuôr, râu tr’pác âng zâp doanh nghiệp zư lêy pr’ắt tr’mung tinh thần âng amế VNAH. Azi nắc năl gít, padưr dal pr’ắt tr’mung âng manứih vêy công đhị vel đông tỉnh ma mơ cắh cậ dal lấh mơ mức trung bình âng đhanuôr cóh đâu.”

     Đợ bhiệc bhrợ liêm chr’nắp lâng trách nhiệm âng lang xoọc đâu chrooi pa’xoọng t’bil râu zr’nắh k’ay bil bal âng zâp apêê amế VNAH. XoỌc đâu dzợ bấc amế VNAH cóh zr’lụ k’tiếc ma bhưi chr’nắp Quảng Trị pabhlâng kiêng vêy băn zư bấc lấh mơ đoọng bil lơi râu zr’nắh l’ngúa ooy nâu a’tốh./.

ĐỂ MẸ KHÔNG CÔ ĐƠN

     Quảng Trị là một trong những địa phương có tỷ lệ đối tượng chính sách cao nhất cả nước, chiếm 22,4% dân số của tỉnh. Trung bình, cứ 7 người dân Quảng Trị có một đối tượng chính sách. Vùng đất thiêng Quảng Trị mang trong mình nỗi đau chiến tranh, nghèo khó kéo dài nhưng người Quảng Trị vẫn thắm tình “đền ơn đáp nghĩa”. Nổi bật là phong trào phụng dưỡng, chăm sóc Mẹ Việt Nam Anh hùng.

     Căn nhà tình nghĩa của Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Thị, ở thôn Thượng Xá, xã Hải Thượng, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị nằm trên đường chính dẫn vào làng. Nhiều năm nay, dù sống một mình nhưng mẹ Thị không cảm thấy cô đơn. Ngày nào cũng có người lui tới thăm mẹ, phụ giúp việc gia đình. 85 tuổi, nhưng mẹ nhớ rõ chuyện đời mình. Mẹ có người con trai duy nhất anh dũng hy sinh khi ở độ tuổi thanh niên. Mẹ tham gia hoạt động cách mạng, nhiều lần bị địch bắt tra tấn nay sức khỏe suy giảm nhiều. Mẹ Thị bảo rằng, bây giờ có Nhà nước, xã hội chăm lo, phụng dưỡng, mẹ không thiếu gì, chỉ tiếc không còn người thân bên cạnh. Mẹ Lê Thị Thị kể, từ năm 2009, mẹ được cán bộ nhân viên Văn phòng Quốc hội nhận phụng dưỡng suốt đời. Năm nào, vào dịp Lễ, Tết, các con cũng vào thăm, tặng quà, rồi thường xuyên điện thoại hỏi thăm. Hàng ngày, bà con làng xóm sang chơi cùng mẹ. Vài hôm, các cháu thanh niên, học sinh đến phụ mẹ quét dọn, giặt giũ áo quần, lau chùi nhà cửa nói chuyện râm ran: “Mẹ cũng không cực lắm. Chừ tiếng lương mẹ cao nhất cả làng này, ăn uống đầy đủ. Văn phòng Quốc hội nhận nuôi dưỡng, họ hay điện hỏi thăm luôn, lễ 27-7, Tết về luôn, mỗi năm về 2 lần.  Chừ nguyện vọng của mẹ, là đã già rồi, đau ốm luôn, mong nhà nước quan tâm cho mẹ một người phụng dưỡng mẹ ở trong  nhà cho vui vẻ”. Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Thị nói.

     Bà Phan Thị Lam, người hàng xóm thường hay lui tới trò chuyện giúp đỡ Mẹ Lê Thị Thị nói rằng: Chồng con mẹ Thị đã hy sinh sớm, bà không còn người thân, tuổi cao sức yếu lại thui thủi một mình. Bà con hàng xóm thương mẹ thường hay lui tới đỡ đần phụ giúp bà. Ngày nào cũng vậy, dù bận công việc gì, bà Lam cũng tranh thủ ghé qua nhà mẹ. Những lúc trái gió trở trời, mẹ Thị đau ốm, bà Lam và mọi người trong xóm lo thuốc thang, nấu ăn, giặt áo quần, quét dọn nhà cửa. Bà Phan Thị Lam kể, nhiều lần bà đến nhà ở lại với mẹ Thị, 2 người ngủ chung một giường nói chuyện thân tình thâu đêm như 2 chị em ruột:  “Hễ thấy rỗi là tui lui tới nói chuyện. Bà con làng xóm từ già đến trẻ ai cũng cảm tình, mà bà cũng biết ở với xã hội, xã hội thấy tình cảm thì họ hay lui tới, chăm sóc nấu ăn giặt rửa khi bà già đau ốm không nấu ăn  được.”

     Tỉnh Quảng Trị hiện có 2.159 Mẹ Việt Nam Anh hùng, trong đó có 74 mẹ còn sống. Ngoài các khoản chế độ, trợ cấp của Nhà nước, tỉnh Quảng Trị còn vận động các cơ quan, đơn vị nhận phụng dưỡng và chăm sóc các bà Mẹ Việt Nam Anh hùng. Đến nay, 55 mẹ còn sống đều đã được các đơn vị phụng dưỡng suốt đời với mức hỗ trợ từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng/tháng. Ông Hoàng Tuấn Anh, Phó Giám đốc Sở Lao động Thương binh và Xã hội tỉnh Quảng Trị cho biết, những mẹ Việt Nam Anh hùng sống độc thân, chính quyền địa phương phân công đoàn viên thanh niên và vận động bà con làng xóm thường xuyên đến chăm sóc, giúp đỡ. “Ngành Lao động Thương binh xã hội cùng với các cấp chính quyền tập trung kêu gọi huy động sự chăm sóc của cộng đồng, sự chia sẻ các doanh nghiệp chăm sóc đời sống vật chất tinh thần  mẹ Việt Nam Anh hùng. Chúng tôi xác định, nâng cao mức sống của người có công trên địa bàn tỉnh ngang hoặc cao hơn mức sống trung bình của công dân nơi cư trú”

     Những việc làm đầy tình cảm và trách nhiệm của thế hệ hôm nay góp phần xoa dịu nỗi đau mất mát lớn lao của các mẹ Việt Nam Anh hùng. Bây giờ, vẫn còn nhiều Mẹ Việt Nam Anh hùng ở vùng đất thiêng Quảng Trị rất cần được phụng dưỡng, chăm sóc nhiều hơn để vơi nỗi cô đơn trong quãng đời còn lại./.

Đình Thiệu