Bấc c’moo đăn đâu, t’mooi du lịch Trung Quốc, Hàn Quốc tước miền trung dưr bấc p’jớh. Công tơợ đâu dưr váih bấc râu cắh liêm crêê cóh bh’rợ hướng dẫn, kinh doanh  đơơng âng t’mooi. Đơh t’mooi đơớh dưr bấc n’đhang cbhúh hướng dẫn viên lâng công ty đơơng âng t’mooi cóh k’tiếc hêê bhrợ cha liêm ta níh nắc zêng zươi đhị tang đong, n’đhơ nắc apêê bh’rợ du lịch lệt chêr dưr bhrợ m’mơ mặ. Lấh mơ cớ, thị trường du lịch crêê tr’toọt, pr’dưr pr’dzoọng đhị tước ting t’ngay ting cắh liêm.

      Zr’lụ c’kir liêm pr’hay Ngũ Hành Sơn, muy cóh bấc đhị đhăm du lịch tr’haanh cóh thành phố Đà Nẵng ta luôn t’đang t’pấh bấc t’mooi tước la lêy. Cơnh muy ngai t’mooi, azi c’chăl lướt moọt ooy c’bhúh t’mooi Trung Quốc tước la lêy đhị đâu. K’đơơng c’bhúh nắc muy cha nắc đha đhâm ma nứih Việt Nam vêy t’boọ thẻ hướng dẫn viên du lịch. Xang bêl bhrợ têng xang bh’rợ moọt ooy cổng, ma nứih đha đhâm n’nâu nắc muy tợt đương zư lêy đh’râu đh’rí, ha dợ bh’rợ hướng dẫn, xay moon đoọng zêng nắc muy cha nắc Trung Quốc xơợng bhrợ.

     Muy hướng dẫn viên p’rá Trung vêy bấc kinh nghiệm cóh thành phố Đà Nẵng pa bhlâng mốp loom bêl bâc chu ương lêy ma nứih Trung Quốc, Hàn Quốc bhrợ hướng dẫn viên đhị zr’lụ du lịch. A đoo moon ghít, đợ hướng dẫn viên ma nứih Trung Quốc xay prá lệt xa nay râu la lua, ton xay moon pa tốc lịch sử Việt Nam: “Apêê đoo vêy đợ râu xay moon lệt chêr ooy chủ quyền, văn hoá âng ma nứih Việt Nam, ooy chủ quyền biển đảo… zấp đoo apêê xay prá, xay moon lệt chêr n’nắc buôn bhrợ ha t’mooi xơợng ươi p’rá âng apêê đoo, căh liêm crêê tước râu c’năl âng ma nưúih Trung Quốc cơnh lâng ma nứih Việt Nam.”

     Cóh 2 c’moo đăn đâu, xang bêl vêy apêê g’lúh păr vặ pa zêng trực tiếp tơợ Trung Quốc tước tang bhuông păr Quốc tế Cam Ranh, tỉnh Khánh Hoà lâng tang bhuông păr quốc tế Đà Nẵng, t’mooi du lịch Trung Quốc tước apêê tỉnh miền Trung dưr bấc p’jớh.

     Đhị apêê buôn lay lêy tr’haanh cóh Khánh Hoà, Đà Nẵng, Quảng Nam zêng dưr váih đhr’năng ma nứih k’tiếc k’ruung n’lơơng bhrợ hướng dẫn viên, xay moon lệt xa nay. T’coóh Đinh Hài, Giám đốc Sở Văn hoá Thể thao lâng Du lịch tỉnh Quảng Nam xay moon a lua, âi ting lêy hướng dân viên ma nứih Trung Quốc pa bhrợ lệt xa nay đhị Cù Lao Chàm, thành phố Hội An: “Ahêê xoọc đớc ha muy bơr công ty đơơng âng t’mooi ma k’đhơợng lêy pa zêng đhị tước la lêy âng hêê. T’mooi Trung Quốc nắc tự do lướt bhrợ pa bhlâng k’uốih k’đhuốih. Tỉnh âi pay lơi cắh năl mơ bấc zên, pa zum lâng UNESCO pay đoọng bằng xay moon c’kir. Vêy bêl acu lướt acu xơợng apêê đoo moon mốp loom bhlâng, p’tốc moon zấp cơnh.”

     Bh’cộ ngành Du lịch apeee vel đong moon, râu dưr bấc la lấh đơớh t’mooi Trung Quốc, Hàn Quốc âi cr’đơơng tước đhr’năng dịch vụ cắh mặ bhrợ crêê cơnh cr’noọ, pa bhlâng nắc c’bhúh hướng dẫn viên du lịch pa bhlâng hắt. ting t’coóh Ngô Quang Vinh, Giám đốc Sở Du lịch thành phố Đà Nẵng, 6 c’xêê tơợp c’moo đâu, Đà Nẵng đương hơnh déh lấh 210 r’bhâu t’mooi Trung Quốc, dzoóc 83% lâng lấh 200 r’bhâu t’mooi Hàn Quốc, dzoóc 154% t’piing lâng cr’chăl đâu c’moo ahay. Đhị bêl đêếc, Đà Nẵng nắc đhêêng vêy 360 hướng dẫn viên p’rá Trung lâng dâng 60 hướng dẫn viên p’rá Hàn, trình độ công dzợ cắh lấh choom.  T’coóh Ngô Quang Vinh xay moon: “Muy bơr ma nứih Hàn Quốc lâng Trung Quốc, n’đhơ apêê công ty đơơng âng t’mooi âng Trung Quốc apêê đoo moon lâng hướng dẫn viên âng hêê nắc đhêêng mặ bơơn bhrợ 50% a năm, tu prá p’rá cắh âi lấh choom. Râu bơr, đhr’niêng cr’bưn ting k’tiếc k’ruung, loom luônh âng t’mooi nắc muy ma nứih apêê đoo a năm năl đơớh bhlâng. Ahêê công cắh âi bhrợ t’váih c’bhúh hướng dẫn viên n’nâu. Thị trường t’mooi bấc, nắc cắh choom g’đách. Bêl đêếc vêy 2 râu dưr váih, muy nắc t’mooi cắh tước cắh cậ t’mooi tước nắc u xó đhị đâu, mút đhị tốt, dưr váih zấp cơnh.”

     Ngành du lịch apêê vel đong  nắc n’zọ ooyhướng dẫn viên đhị đêếc n’jứah cắh zấp, n’jứah cắh choom p’rá, đoọng xay moon pa crêê ha râu k’đhơợng lêy cắh liêm crêê xoọc đâu. T’coóh Nguyễn Quang Thắng, Giám đốc Tic Tour, Uỷ viên Ban chấp hành Hội đơơng âng t’mooi Việt Nam moon ghít, ahêê doọ vêy cắh zấp hướng dẫn viên; nâu đoo nắc ton moon đoọng muy bơr doanh nghiệp đơơng âng t’mooi Trung Quốc, Hàn Quốc đươi dua ma nứih âng đay đhị bh’rợ bhrợ trưởng đoàn k’đhơợng bhrợ hưỡng dẫn viên du lịch: “Acu moon ghít nắc hướng dẫn viên hêê doó vêy nắc cắh u zấp. ha dang cơnh tmooi bấc nắc ahêê vêy kế hoạch t’đang apêê nhân viên tước tơợ apêê tỉnh n’đắh bắc, tơợ Sài Gòn đoỌng zooi bhrợ. Cóh đâu vêy bấc râu tu. Cóh đêếc vêy muy râu nắc muy bơr apêê  công ty hêê pa câl tour cóh k’tiếc k’ruung n’lơơng la lấh đệ. Xang n’nắc đơơng t’mooi tước nắc apêê đoo đươi dua ma nứih apêê đoo đoọng zư x’mir lêy t’mooi lâng t’bhlâng pay pa xộng đợ zên tợơ apêê bh’rợ n’lơơng.”

     Đhr’năng hướng dẫn viên du lịch bhrợ lệt xa nay ting t’ngay ting dưr váih k’đháp k’ra. Bấc hướng dẫn viên ma nứih Việt Nam nắc đhứh k’đhơợng bhrợ Sitting guide đoọng ha pêê c’bhúh k’tiếc k’ruung n’lơơng. Choom năl nắc lướt ting c’bhúh zooi đoọng ha hướng dẫn viên Trung Quốc, Hàn Quốc, n’đhơ cơnh đêếc la lua nắc đhêêng đoọng  g’đách mặt apêê cơ quan chức năng. Bấc ngai n’nâu đoọng năl, âi ting bơơn lêy apêê hướng dẫn viên trung Quốc xay moon lệt ooy văn hoá, lịch sử âng Việt Nam, bhrợ lệt ha lêêng ooy chu quyền âng k’tiếc k’ruung hêê.

     T’mêê đâu, lấh 100 hướng dẫn viên p’ra Trung cóh thành phố Đà Nẵng âi pa đhêy bh’rợ lâng k’ươi Hiệp hội Du lịch thành phố  xay moon zư lêy đợ ma nứih bh’rợ tr’nêng du lịch zrêê pháp luật. apêê đoo mốp loom tu âi bơơn t’ơơi đoọng, vêy thẻ pa bhrợ, bơơn năl văn hoá lịch sử k’tiếc k’ruung đay, n’đhơ cơnh đêếc nắc crêê k’đươi pa glúh lơi, dzoọng lêy hướng dẫn viên lệt xa nay bhrợ zấp cơnh lâng vel đong đay. T’coóh Huỳnh Tấn Vinh, Chủ tịch Hiệp hội du lịch thành phố Đà Nẵng pa cắh râu k’rang k’uôl, râu cắh liêm crêê buôn dưr váih bêl apêê c’bhúh t’mooi Trung Quốc tước Đà Nẵng cắh đươi dua hướng dẫn viên Việt Nam: “Hướng dẫn viên du lịch thành phố Đà Nẵng apêê đoo pa bhlâng mốp loom, tu t’mooi Trung Quốc tước đâu nắc cắh đươi dua hướng dẫn viên Việt Nam, ặt prá pa bhlâng mốp cóh môi trường du lịch. Lâng ngai năl apêê đoo xay moon ooy Đà Nẵng ng’cơnh ooy?. Ngai năl apêê hướng dẫn viên Trung Quốc n’nắc xay trúih ng’cơnh ooy Việt Nam. Cơ quan k’đhơợng lêy nàh nước âng ngành du lịch lâng ngành crêê tước nắc choom bhrợ bhr’lậ đơớh bh’rợ n’nâu. Cắh đớc c’la công ty vêy quyền lực âng nhà nước bhrợ lệt xa nay lâng Trung Quốc choom bhrợ pa liêm môi trường du lịch âng Đà Nẵng. Ha dang ahêê cắh bhrợ bhr’lậ đơớh nắc pa bhlâng cắh liêm crêê.”./.

DU LỊCH MIỀN TRUNG: THUA TRÊN SÂN NHÀ

Phần1: Nhức nhối hướng dẫn viên du lịch chui

Nhóm PV VOV miền Trung

     Những năm gần đây, khách du lịch Trung Quốc, Hàn Quốc đến miền Trung tăng đột biến. Cũng chính từ đây nảy sinh nhiều biến tướng trong hoạt động hướng dẫn, kinh doanh lữ hành. Lượng khách tăng nhanh nhưng đội ngũ hướng dẫn viên và công ty lữ hành trong nước làm ăn chân chính đều chịu thua ngay trên sân nhà mặc cho các loại hình du lịch trá hình làm mưa làm gió. Tệ hơn, thị trường du lịch bị lũng đoạn, hình ảnh điểm đến ngày càng xấu đi.

     Khu di tích danh thắng Ngũ Hành Sơn, một trong những địa điểm du lịch nổi tiếng ở thành phố Đà Nẵng luôn hấp dẫn du khách đến tham quan. Trong vai một du khách, chúng tôi lẫn vào đoàn khách Trung Quốc đến tham quan tại đây. Dẫn đoàn là một thanh niên trẻ người Việt Nam có đeo thẻ hướng dẫn viên du lịch. Sau khi làm thủ tục vào cổng, người thanh niên này chỉ ngồi trông giữ đồ, còn lại việc hướng dẫn, thuyết minh đều do một người Trung Quốc thực hiện.

      Một hướng dẫn viên tiếng Trung có nhiều kinh nghiệm ở thành phố Đà Nẵng rất bất bình khi nhiều lần chứng kiến người Trung Quốc, Hàn Quốc làm hướng dẫn viên tại khu du lịch. Ông khẳng định, những hướng dẫn viên  người Trung Quốc thuyết minh sai sự thật, xuyên tạc lịch sử Việt Nam: “Người ta có những thuyết minh sai lệch về chủ quyền, văn hóa của người Việt Nam, về chủ quyền biển đảo .... Tất cả những thuyết minh, những tuyên truyền sai lệch đó có thể khiến cho khách nghe theo lời của họ, ảnh hướng lớn đến hiểu biết của người Trung Quốc đối với người Việt Nam.”

     Trong 2 năm gần đây, sau khi có các chuyến bay thuê bao trực tiếp từ Trung Quốc đến sân bay Quốc tế Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa và sân bay Quốc tế Đà Nẵng, khách du lịch Trung Quốc đến các tỉnh miền Trung tăng đột biến. 

     Tại các điểm tham quan nổi tiếng ở Khánh Hòa, Đà Nẵng, Quảng Nam đều xảy ra tình trạng người nước ngoài làm hướng dẫn viên, thuyết minh trái phép. Ông Đinh Hài, Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam thừa nhận, đã từng chứng kiến hướng dẫn viên người Trung Quốc hành nghề trái phép tại Cù Lao Chàm, thành phố Hội An: “Chúng ta đang để cho một số các công ty lữ hành tự chi phối toàn bộ điểm đến của chúng ta. Khách Trung Quốc tự do hoành hành rất ồn ào, mất hình ảnh. Tỉnh đã bỏ ra bao biết nhiêu tiền, phối hợp với  UNESCO cấp bằng thuyết minh viên di sản. Có lần tôi đi tôi nghe họ nói mà phát mệt luôn, nói tầm bậy tầm bạ.”

     Lãnh đạo ngành du lịch các địa phương cho rằng, sự tăng trưởng quá nhanh khách Trung Quốc, Hàn Quốc đã dẫn đến tình trạng dịch vụ không đáp ứng kịp nhu cầu, đặc biệt là đội ngũ hướng dẫn viên du lịch rất thiếu. Theo ông Ngô Quang Vinh, Giám đốc Sở Du lịch thành phố Đà Nẵng, 6 tháng đầu năm nay, Đà Nẵng đón hơn 210 ngàn khách Trung Quốc, tăng 83% và hơn 200 ngàn khách Hàn Quốc, tăng 154% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó Đà Nẵng chỉ có 360 hướng dẫn viên tiếng Trung và khoảng 60 hướng dẫn viên tiếng Hàn Quốc, trình độ cũng còn nhiều hạn chế. Ông Ngô Văn Vinh thừa nhận: “Một số người Hàn Quốc và Trung Quốc, kể cả các công ty lữ hành của Trung Quốc họ nói với tôi hướng dẫn viên của mình chỉ đáp ứng được 50%, vì ngoại ngữ chưa thông thạo. Thứ hai, tập quán từng nước, tâm lý của từng loại khách thì chỉ có người của họ mới hiểu nhanh nhất tốt nhất. Chúng ta cũng chưa đào tạo đội ngũ hướng dẫn viên này. Thị trường khách nóng, dứt khoát nó phải chui nhủi, nó chạy đầu này chạy đầu kia. Lúc đó có 2 việc xảy ra, một là khách không tới hoặc khách tới thì nó phải xì đầu này, chạy đầu kia, biến tướng đủ kiểu.”

     Ngành du lịch các địa phương vin vào lý do hướng dẫn viên tại chỗ vừa thiếu, vừa yếu ngoại ngữ, để bao biện cho sự quản lý yếu kém hiện nay. Ông Nguyễn Quang Thắng, Giám đốc Tic Tour, Uỷ viên Ban chấp hành Hiệp hội Lữ hành Việt Nam khẳng định, chúng ta không thiếu hướng dẫn viên; đây chỉ là cái cớ đề một số doanh nghiệp lữ hành Trung Quốc, Hàn Quốc sử dụng người của mình trong vai trò trưởng đoàn kiêm hướng dẫn viên du lịch: “Tôi khẳng định là hướng dẫn viên chúng ta không thiếu. Nếu như khách đông thì chúng ta có kế hoạch kêu gọi các nhân viên đến từ các tỉnh phía Bắc, từ Sài Gòn để hỗ trợ. Ở đây có nhiều lý do. Trong đó có một phần một số các công ty chúng ta bán giá tua ở nước ngoài quá thấp. Sau đó đưa khách qua thì họ sử dụng người của họ để chăm sóc khách và cố gắng thu thêm nguồn thu từ các hoạt động khác.”

    Tình trạng hướng dẫn viên du lịch chui ngày càng trở nên nhức nhối. Nhiều hướng dẫn viên người Việt Nam chấp nhận làm sitting guide cho các đoàn khách nước ngoài. Nghĩa là họ đi theo đoàn hỗ trợ cho hướng dẫn viên Trung Quốc, Hàn Quốc, nhưng thực chất chỉ để đối phó với cơ quan chức năng. Những người này cho biết đã từng phát hiện các hướng dẫn viên Trung Quốc giới thiệu sai về văn hóa, lịch sử của Việt Nam, sai phạm nghiêm trọng về chủ quyền của nước ta.

     Mới đây, hơn 100 hướng dẫn viên tiếng Trung ở thành phố Đà Nẵng đã đình công và đề nghị Hiệp hội Du lịch thành phố lên tiếng bảo vệ những người hoạt động du lịch đúng pháp luật. Họ bức xúc vì đã được cấp phép, có thẻ hành nghề, am hiểu văn hóa lịch sử nước mình, nhưng lại bị đánh bật ra khỏi cuộc chơi, đứng nhín hướng dẫn viên chui làm mưa làm gió ngay trên quê hương mình. Ông Huỳnh Tấn Vinh, Chủ tịch Hiệp hội du lịch thành phố Đà Nẵng bày tỏ lo ngại, điều tệ hại sẽ xảy ra khi các đoàn khách Trung Quốc đến Đà Nẵng không sử dụng hướng dẫn viên Việt Nam: “Hướng dẫn viên du lịch của thành phố Đà Nẵng họ rất phẫn uất, bởi vì khách Trung Quốc đến đây không cần hướng dẫn viên Việt Nam, đối xử rất tệ trong môi trường du lịch. Và ai biết rằng họ giới thiệu về Đà Nẵng như thế nào. Ai biết rằng những hướng dẫn viên Trung Quốc đó giới thiệu như thế nào về Việt Nam. Cơ quan quản lý nhà nước của ngành du lịch và ngành liên quan phài chấn chỉnh ngay việc này. Không để bản thân công ty có quyền lực của nhà nước làm chui với Trung Quốc phải làm lành mạnh hóa môi trường du lịch của Đà Nẵng. Nếu chúng ta không chấn chỉnh ngay bây giờ thì hệ quả rất xấu.”./.