Cóh pazêng c’moo hay, apêê t’coóh bhươl, manuýh vêy bấc ngai chắp cóh đhanuôr acoon cóh chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam ơy pa cắh ghít c’rơ bh’rợ trách nhiệm âng đay lâng xã hội lâng đhị zr’lụ ắt mamông. Apêê vêy râu chroi đoọng đắh bh’rợ xay moon, k’đươi moon đhanuôr bhrợ têng apêê c’lâng xanay âng Đảng, chính sách, pháp luật âng Nhà nước, chroi k’rong liêm choom đắh pa dưr kinh tế-xã hội, tệêm ngăn an ninh quốc phòng. Nắc ma núyh vêy bấc kinh nghiệm có pa bhrợ ta têng, t’coóh Bh’riu Nga- ma nuýh vêy bấc ngai chắp đhị chr’val A Ting, chr’hoong Đông Giang nắc ơy k’đươi moon đhanuôr xăl t’nơơm chr’nóh, bh’năn băn ting c’lâng bhrợ têng hàng hoá, đươi dua râu liêm choom âng khoa học kỹ thuật đhị b’băn, ch’chóh… Đươi tợơ đếêc, đhanuôr Cơ Tu đhị  chr’val A Ting ơy năl chóh ha roo ruộng, chóh prí, chóh prớ… r’dợ tệêm ngăn pr’ắt tr’mông, ta bil ha ul pa xiêr đha rựt. “Acu ta luôn t’pấh đhanuôr pa zay pa bhrợ ta têng, bhrợ cha, oó đương z’nươr râu zúp zooi tợơ Đảng, Nhà nước, nắc lêy chóh n’loong, zư lêy crâng.., xọoc đâu đhị vel zi cắh vêy k’tiếc l’lứih dzợ đhơ đhơ đhị zêng ơy ta chóh n’loong, chóh prí… c’la cu nắc bơơn đhanuôr chớih pay nắc ma nuýh vêy  bấc ngai chắp, bấc ngai chắp nắc đhị a cu boóp prá, tay bhrợ, chroi k’rong c’rơ g’lếh, cr’ban k’bhộ đoọng ha đhanuôr. Xọoc đâu a cu xoọc bhrợ têng c’rol bhươn tông lâng zên  k’rong bhrợ têng nắc 300 ức đồng. Tước nâu kêi, vel zi doó dzợ váih đhr’năng pa hư crâng bhrợ ha rêê, đhơ đhơ đhị nắc cung lêy chóh bhrợ keo… đươi tợơ đếêc nắc pr’ắt tr’mông âng đhanuôr bơơn ha dưr dal.”

                         Apêê t'cooh vel lâng bhiệc bhan văn hóa ty đanh âng ma nưíh Cơ Tu

          Đhị chr’val Cà Dăng, chr’hoong Đông Giang, t’coóh bhươl Hồ Quyết Tâm ta  luôn bơơn đhanuôr tin đươi, chắp nhêr. Tu, t’coóh cắh muy tợơp bhrợ têng zập râu bh’rợ đhị vel đong nắc dzợ ắt liêm ta níh lâng đhanuôr, ta luôn tước zập pr’loọng đong k’đươi t’pấh đhanuôr oó chếêc tin đươi râu cắh ta níh, oó tin apêê lất mốp g’lớc ch’chơơr. T’coóh ta luôn xay moon lâng đhanuôr nắc pa zay pa bhrợ ta têng, chroi k’rong bhrợ pa dưr vel bhươl liêm c’rơ.

          T’coóh Hồ Quyết Tâm cung nắc ma nuýh tợơp dưr lướt bhrợ têng zập râu bh’rợ tr’nêng đoọng pa dưr pr’ắt tr’mông đhị chr’val Cà Dăng. Cóh đhăm k’tiếc cắh ơy chóh râu rị âng pr’loọng đong đay, t’coóh nắc ơy đh’rứah lâng apêê ca coon chóh keo lâng bấc râu bhơi ra véh lơơng. N’jứah học pa choom kinh nghiệm tợơ apêê ơy bhrợ têng lalăm, t’coóh nắc n’jứah chếêc lêy năl tợơ sách báo đoọng đươi dua zập cơnh liêm choom âng khoa học kỹ thuật đhị pa bhrợ ta têng. Đươi tợơ đếêc, nắc pr’ắt tr’mông âng pr’loọng đong t’coóh ting tệêm ngăn lâng z’zăng lấh mơ. “Ma nuýh vêy bấc ngai chắp cóh zr’lụ ắt ma mông nắc ma nuýh ta luôn chếêc lêy năl zập c’lâng xa nay âng Đảng, pháp luật âng Nhà nước. Đay năl ghít pazêng xa nay bha lầng đoọng xay moon cớ ha đhanuôr xợơng, năl ghít, ting  bhrợ têng vêy âng chô bh’nơơn. Ha dang xay moon cắh ghít liêm nắc apêê cắh ting xợơng, cắh ting bhrợ têng, ha dang ting bhrợ têng nắc cung cắh vêy âng chô bh’nơơn, tu cơnh đếêc nắc lêy xay moon đoọng ghít, buôn hay đoọng buôn ting xợơng bhrợ. Lâng đhanuôr acoon cóh nắc bhrợ têng mơ đếêc nắc zập ặ.”

   T'cooh vel Bhnướch Bảo pa choom đoọng bh'rợ taanh zong t'lêêch ha lang p'niên Cơ Tu

       Đhị bêl tr’lưm mặt pazêng ma nuýh vêy bấc ngai chắp cóh đhanuôr acoon cóh âng chr’hoong Đông Giang âng Công an chr’hoong t’mêê bhrợ têng moọt tợơp c’xêê 7 t’mêê đâu, a zi bơơn lưm t’coóh Đinh Văn Thép, bêl a hay nắc Bí thư Đảng uỷ chr’val Tư nắc t’coóh bhươl, ma nuýh vêy bấc ngai chắp âng vel Nà Hoa, chr’val Tư. T’coóh Đinh Văn Thép đoọng năl, ma nuýh vêy bấc ngai chắp nắc tấm gương liêm ta níh, ta luôn lướt t’pấh, xay moon đhanuôr ting bhrợ têng liêm c’lâng xa nay âng Đảng, pháp luật Nhà nước, pa xay bhrợ cha, lơi râu cắh liêm ta níh pa dưr pr’ắt tr’mông. “Đhị pazêng g’lúh họp đhanuôr nắc a zi zêng ting pa cắh mặt. Tợơ đếêc nắc pa họp lalay cớ, đh’rứah prá xay lâng apêê t’coóh ta’ha cóh vel đoọng ha pêê chô xay moon cớ ca coon, cha châu ting xợơng đươi râu c’lâng xa nay âng Đảng, pháp luật Nhà nước. Rau bơr nắc t’pấh đhanuôr bhrợ têng n’đhơ cắh vêy ca van nắc cung mặ pa xiêr đha rựt, oó zước ắt cóh t’nooi pr’loọng đong đha rựt dzợ. K’chịt bhlầng! nắc lêy pa zay pa bhrợ ta têng, ch’chóh b’bệêt, b’băn r’rơơi…”

          Đại tá Nguyễn Đình Hùng, Trưởng Công an chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, tợơ bh’rợ tr’lưm, prá xay, k’bhúh Công an chr’hoong nắc ơy xay moon tước pazêng ma nuýh vêy bấc ngai chắp zập c’lâng xa nay, chính sách crêê tước acoon cóh, tôn giáo, zêl apêê lất mốp, năl pa ghít lâng tự zư lêy an ninh… Xang đếêc, k’bhúh t’coóh bhươl, trưởng cr’noon nắc dưr váih poong pa tệêt dưr váih poong pa tệêt đoọng pazêng chính sách nâu tước lâng đhanuôr muy cơnh đấh bhlầng “Cóh bh’rợ lướt xay moon p’too pa choom đhanuôr Cơ Tu xơợng đươi liêm choom c’lâng xa nay âng Đảng, pháp luật âng Nhà nước, rau chr’nắp âng manuýh bấc ngai chắp cóh bh’rợ p’têết pa dưr kinh tế xã hội, văn hoá nắc vêy ta bhrợ têng liêm choom. Tơợ xa nay bh’rợ zư nhâm mâng rau têêm ngăn âng xã hội nắc manuýh bấc ngai chắp vêy bh’rợ chr’nắp, pa bhlâng nắc cóh bh’rợ p’too pa choom manuýh n’lất n’mốp cóh đhanuôr, p’too pa choom đhanuôr Cơ Tu xơợng đươi xa nay luật liêm crêê lướt chô cóh c’lâng p’rang… nắc vêy ta bhrợ liêm choom bhlâng. “

Pazêng c’moo đăn đâu, pr’ắt tr’mông âng đhanuôr acoon cóh đhị apêê chr’hoong da ding k’coong tỉnh Quảng Nam ơy vêy c’lâng ha dưr ghít liêm. Râu k’rong bhrợ pa dưr âng Nhà nước lâng apêê cr’noọ bh’rợ, dự án, pa bhlầng nắc bh’rợ bhrợ têng vel bhươl t’mêê ơy chroi k’rong bhrợ tr’xăl bấc râu cóh zr’lụ bhươl cr’noon đha rựt. Bh’nơơn nâu nắc vêy râu chroi k’rong pậ pa bhlầng âng k’bhúh t’coóh bhươl, trưởng cr’noon, ma nuýh vêy uy tín cóh đhanuôr acoon cóh. Apêê xoọc đh’rứah lâng đhanuôr pa zay bhrợ pa dưr muy pr’ắt tr’mông ting t’ngay ting k’bhố ngăn, bhui har./.

GẶP GỠ GIÀ LÀNG, NGƯỜI CÓ UY TÍN

TRONG ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở ĐÔNG GIANG

          Huyện miền núi Đông Giang, tỉnh Quảng Nam vừa tổ chức Hội nghị Tổng kết 5 năm công tác phát huy vai trò già làng, trưởng thôn và người có uy tín ở cộng đồng. Hơn 100 đại biểu được lựa chọn từ cơ sở tham dự . Trong những năm qua, đội ngũ này đã trở thành cầu nối giúp chính quyền địa phương tuyên truyền các chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước đến với người dân. Bằng kinh nghiệm, uy tín và trách nhiệm của mình, họ đã giúp đồng bào Cơ Tu phát triển sản xuất, chăn nuôi, xây dựng các mô hình phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo.

      Trong những năm qua, các vị già làng, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đã thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm của mình đối với xã hội và tại cộng đồng dân cư. Họ có những đóng góp quan trọng trong việc tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, góp phần tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng. Là người có nhiều kinh nghiệm trong lao động sản xuất, ông Bríu Nga- người có uy tín ở xã A Ting, huyện Đông Giang đã vận động bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hoá, áp dụng khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi, trồng trọt …Nghe theo ông, đồng bào Cơ Tu ở xã A Ting đã biết trồng cây lúa nước, trồng chuối, ớt… từng bước ổn định cuộc sống, xoá đói giảm nghèo. “Tôi thường xuyên vận động nhân dân cố gắng làm ăn, sản xuất, không trông chờ ỷ lại vào sự giúp đỡ của Đảng, Nhà nước, như trồng cây, giữ rừng... Hiện nay ở thôn chúng tôi không có đất trống, đồi núi trọc, chổ nào cũng có cây trồng đặc biệt là cây keo, cây chuối... Bản thân tôi được người dân bầu chọn là người uy tín, uy tín ở chỗ tôi miệng nói tay làm, góp của cải vật chất cho cộng đồng. Hiện nay tôi đang xây dựng trang trại chăn nuôi, trồng cây với số tiền đâu tư hơn 300 triệu. Trên địa bàn thôn chúng tôi không có tình trạng phát rừng làm rẫy, chỗ nào cùng thấy cây keo... nhờ đó mà đời sống nhân dân được nâng lên.”. Ông Bríu Nga nói.

     Tại xã Cà Dăng, huyện Đông Giang, già làng Hồ Quyết Tâm luôn được bà con tin yêu, mến phục. Bởi, ông không chỉ là người tiên phong, gương mẫu tham gia các phong trào ở địa phương mà còn gần gũi bà con, thường xuyên đến từng nhà, vận động nhân dân không mê tín dị đoan, không tin kẻ xấu. Ông luôn khuyên bảo bà con tăng gia sản xuất, góp phần xây dựng thôn, làng vững mạnh.

      Già làng Hồ Quyết Tâm cũng là người đi đầu trong phong trào làm kinh tế ở xã Cà Dăng. Trên diện tích đất trống của gia đình, ông cùng con cháu trồng keo và nhiều loại hoa màu khác. Vừa học hỏi kinh nghiệm từ những người đi trước, ông vừa tìm hiểu qua sách báo để áp dụng các biện pháp khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Nhờ vậy, cuộc sống gia đình ông ngày càng ổn định và khấm khá. Già làng Hồ Quyết Tâm cho biết: “Người có uy tín ở khu dân cư phải là người thương xuyên tìm hiểu những chủ trương đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Mình nắm những nội dung cốt lõi, cơ bản để tuyên truyền cho nhân dân hiểu, thực hiện một cách hiệu qủa. Nếu mình nói không rõ ràng thì họ không thực hiện, có khi thực hiện không hiệu quả, cho nên mình phải nói rõ, ngắn gọn, vắn tắt dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện. Đối với dân tộc thiểu số mình chỉ có như thế thôi là đủ.”

     Tại buổi gặp mặt những người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số của huyện Đông Giang do Công an huyện vừa tổ chức vào đầu tháng 7 vừa qua, chúng tôi gặp được ông Đinh Văn Thép, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Tư là già làng, được bà con của thôn Nà Hoa, xã Tư yêu mến. Ông Đinh Văn Thép cho biết, người có uy tín phải là tấm gương sáng, thường xuyên động viên, khuyên bảo bà con chấp hành tốt chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tích cực làm kinh tế, tránh xa các hủ tục lạc hậu. “Tất cả các cuộc họp chúng tôi đều có mặt. Từ đó mở các cuộc họp riêng để tâm sự cho các cụ già trong làng để họ về dạy bảo con cháu trong nhà thực hiện tốt các chủ trương, đường lối của Đảng. Thứ hai, vận động bà con dù không giàu nhưng phải thoát nghèo, đừng có xin vào diện hộ nghèo nữa. Dị lắm! Phải tăng gia sản xuất, trồng trọt chăn nuôi…”

     Đại tá Nguyễn Đình Hùng, Trưởng Công an huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, thông qua các cuộc gặp gỡ, tiếp xúc, lực lượng Công an huyện đã tuyên truyền đến những người có uy tín các chủ trương, chính sách liên quan đến vấn đề dân tộc, tôn giáo; phòng chống tội phạm; ý thức cảnh giác và tự bảo vệ an ninh…Sau đó, đội ngũ già làng, trưởng thôn sẽ trở thành cầu nối để những chính sách này đến với bà con một cách nhanh nhất. “Trong hoạt động tuyên truyền, vận động, hướng dẫn đồng bào thiểu số, đặc biệt là đồng bào Cơ Tu thực hiện tốt chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Riêng trên lĩnh vực đảm bảo ANTT xã hội thì người uy tín đóng vai trò rất quan trọng. Đặc biệt trong việc giáo dục, cảm hoá người lầm lỗi trong cộng đồng dân cư, tuyên truyền, vận đồng đồng bào Cơ Tu chấp hành tốt luật lệ an toàn giao thông... được thực hiện rất tốt.”. Đại tá Nguyễn Đình Hùng nói.

     Những năm gần đây, đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số ở các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam đã có thay đổi rõ rệt. Được Nhà nước đầu tư các chương trình, dự án, đặc biệt là chương trình xây dựng nông thôn mới đã góp phần thay đổi diện mạo nhiều vùng quê nghèo. Thành quả này có sự đóng góp không nhỏ của đội ngũ già làng, trưởng thôn, người có uy tín trong cộng đồng. Họ đang cùng bà con nỗ lực xây dựng một cuộc sống ngày càng ấm no, hạnh phúc./.