Cóh pazêng t’ngay c’xêê đăn đâu, đhr’năng pếch bhrợ vàng lất xa nay dưr váih cớ đhị chr’hoong da ding k’coong Tây Trà, tỉnh Quảng Ngãi. Rau choom moon bhlâng nắc c’bhúh pếch bhrợ vàng bhrợ lơớp, bhrợ ga mắc, bhrợ bil đợ rau têêm ngăn đhị zr’lụ, bhrợ cắh liêm crêê cóh pr’ắt tr’mông âng đhanuôr.

     Chr’val Trà Thanh nức muy cóh pazêng vel đong vêy bấc apêê bhrợ vàng, sa khoáng lất xa nay cóh chr’hoong Tây Trà. Đhr’năng bấc đhanuôr tơợ apêê tỉnh n’lơơng tước ooy Trà Thanh bhrợ vàng sa khoang lất xa nay nắc bhrợ rau têêm ngăn âng xã hội, bhrợ nha nhự môi trường đác k’ruung Trường, bhrợ rau cắh liêm crêê tước pr’ắt tr’mông âng đhanuôr. T’coóh Hỗ Văn Sỹ, ắt cóh chr’val Trà Thanh mốp loom moon: “Nắc choom zâl t’bil lơi bh’rợ pếch bhrợ vàng, xa nay bh’rợ tr’nơớp nắc nha nhự môi trường, đác ộm cắh vêy, đác lứch ma t’căl. Rau bơr cậ nắc bêl ahay azi ắt mamông ta bơơn axiu tơợ k’ruung Trường, a xiu hr’liêng, axiu n’hau công vêy nắc nâu cơy nắc lứch ặ u bil. Ta đang moon Trung ương, cấp tỉnh, chr’hoong nắc zâl t’bil lơi bh’rợ tr’nêng n’nâu, đoọng đhanuôr yêm têêm ắt mamông, pa bhrợ ta têng.”

     Cắh muy cóh Trà Thanh nắc đhr’năng pếch bhrợ vàng, sa khoáng lất xa nay dzợ dưr váih cóh bấc cóh Trà Quân lâng Trà Khê. Pr’căn Hồ Thị Thập – Bí thư Đảng uỷ chr’val Trà Quân xay moon, tơợ rau prá xay âng muy bơr pr’loọng đong đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốch lâng chính quyền vel đong nắc đhị zr’lụ da ding Nhút vêy bấc manuýh n’chríh blo tơợ Bắc lâng tỉnh Quảng Nam tước bhrợ vàng lất xa nay. Apêê n’nâu pếch bấc hầm, pa hư chr’nóh chr’bêết lâng bhrợ nha nhự đác đươi âng đhanuôr. Chính quyền vel đong ơy đoọng lực lương lướt z’lấh crâng k’coong tước ooy zr’lụ bhrợ têng vàng nắc bơơn lêy 5 bêệ hầm bhrợ vàng lất xa nay ga mắc pa bhlâng. Chr’val công ơy bhrợ zr’lụ đương goon lêy cóh pazêng c’lâng bhlâng, c’lâng lướt ooy ha rêê đhuốch đoọng zâl cha groong c’bhúh manuýh n’chríh tước ooy vel đong bhrợ vàng. Pr’căn Hồ Thị Thập – Bí thư Đảng uỷ chr’val Trà Quân, chr’hoong Tây Trà prá: “Tơợ chr’hoong tước ooy tỉnh, chính quyền vel đong âng zi pazum xay bhrợ đh’rứah crêê cơnh lâng apêê đoo vêy đợ rau k’rang. Apêê đoo cho trực tiếp n’tếh lang công bhrợ pr’tóh mìn bấc chu. Đoo bêl bhrợ pr’tóh mìn xang nắc dzợ bhrợ pr’tóh cớ. Azi rơơm kiêng tỉnh nắc t’bhlâng k’rang đoọng zâl t’bil lơi bh’rợ n’lất n’nâu đoọng azi têêm ngăn pa dưr kinh tế xã hội.”

     Thượng tá Đỗ Phi Hùng- Trưởng Công an chr’hoong Tây Trà, tỉnh Quảng Ngãi xay moon, đhr’năng pếch bhrợ vàng lất xa nay dưr váih đhị vel đong nắc tơợ c’moo 2011 tước m’pâng c’moo 2015. Đhị đhr’năng pếch bhrợ vàng lất xa nay cóh đanh đươnh, c’xêê 7/2015, Quảng Ngãi xay moon Bộ Tư lệnh Quân khu 5 đoọng đươi dua z’nươu pr’tóh pa hư pazêng hầm bhrợ vàng cóh chr’val Trà Thanh lâng Trà Quân. Xang đợ t’ngay c’xêê doọ ta bhrợ, tơợ tr’nơớp c’moo 2016 tước nâu cơy, đhr’năng pếch bhrợ vàng lất xa nay nắc dưr váih cớ cóh vel đong n’nâu. Pa bhlâng, tơợ c’xêê 4 tước nâu cơy, muy bơr c’bhúh vel chô cớ ooy vel đong n’nâu nắc đoọng bhrợ têng vàng đhị chr’val Trà Quân, Trà Thanh lâng Trà Khê. Nắc tơợ tr’nơớp c’moo tước nâu cơy apêê lực lượng chức năng chr’hoong Tây Trà ơy bhrợ têng 6 g’lúh bh’rợ lướt zâl cha groong, bhrợ bha ar toom zên, pay zư pazêng rau pr’đươi âng k’zệt cha nắc manuýh bhrợ vàng lất xa nay lâng pa hư k’zệt hầm bhrợ pếch vàng nắc cắh ơy choom zâl t’bil lơi đhr’năng pếch bhrợ vàng lất xa nay cóh zr’lụ. Thượng tá Đỗ Phi Hùng – Trưởng công an chr’hoong Tây Trà prá: “Ahêê đương zâl cha groong đhị ooy nắc apêê đoo cắh tước ooy đêếc. Rau bh’rợ bhrợ t’váih c’bhúh đương goon zâl nắc bh’rợ nắc mơ a tốh a năm. Ooy đanh đươnh nắc vêy bh’rợ ting xay bhrợ âng Quân sự ta luôn lấh mơ cóh bh’rợ prúh coóp.”

     Cắh bool bh’rợ pếch bhrợ vàng sa khoáng lất xa nay cóh chr’hoong Tây Trà, tỉnh Quảng Ngãi dưr váih k’rơ cơnh cóh cr’chăl bêl đêếc ahay. Cóh bh’rợ bhrợ bhiệc lâng t’coóh xa nay chr’hoong Tây Trà t’mêê đâu, t’coóh Trần Văn Minh – Phó Bí thư Tỉnh Quảng Ngãi k’rang, ha dang bh’rợ pếch bhrợ vàng, sa khoáng lất xa nay dưr váih k’rơ lấh mơ nắc đợ crâng ting t’ngay ta pa hư công bấc, môi trường đác crêê nha nhự, bil đợ rau têêm ngăn cóh zr’lụ lâng bhrợ zr’nắh k’đháp pr’ắt tr’mông âng đhanuôr. Tu cơnh đêếc, Phó bí thư Tỉnh uỷ Quảng Ngãi Trần Văn Minh ta đang moon chr’hoong Tây Trà t’bhlâng xay bhrợ rơợng griing đhr’năng pếch bhrợ vàng sa khoáng lất xa nay đhị zr’lụ cóh t’ngay c’xêê đơớh bhlâng. “Bh’rợ pếch bhrợ vàng lất xa nay nắc thường trực Tỉnh uỷ xay moon xa nay bh’rợ n’nâu gít lấh mơ. Họp lâng apêê công an, quân sự, vêy cơnh cậ nắc lâng bộ đội biên phòng công ting xay bhrợ. Tơợ nâu cơy pazêng apêê đồng chí trinh sát n’năl gít đhr’năng bh’rợ, xay moon ooy Ban thường vụ Tỉnh uỷ ooy xa nay bh’rợ n’nâu. Ha dzợ lâng apêê lực lượng công an, quân đội âng Tây Trà cắh choom xay bhrợ, trách nhiệm nắc ahêê prá xay cóh t’tun. Apêê đồng chí bhrợ báo cáo tơợ nâu cơy tước m’pâng c’xêê 9 nắc xang. Thường trực tỉnh uỷ nắc vêy bh’rợ họp lâng công an, quân sự, biên phòng đoọng xay bhrợ bh’rợ n’nâu”./.

NHỨC NHỐI NẠN ĐÀO ĐÃI VÀNG

SA KHOÁNG TRÁI PHÉP Ở TÂY TRÀ, QUẢNG NGÃI

       Thời gian gần đây, nạn đào đãi vàng sa khoáng trái phép tái diễn tại huyện miền núi Tây Trà, tỉnh Quảng Ngãi.  Đáng nói là đối tượng khai thác vàng trái phép hoạt động tinh vi, qui mô lớn, gây mất trật tự an ninh trên địa bàn, làm đảo lộn cuộc sống của người dân địa phương.

      Xã Trà Thanh là một trong những địa phương nóng lên chuyện đào đãi vàng, sa khoáng trái phép ở huyện Tây Trà. Tình trạng nhiều người dân ở các tỉnh khác ồ ạt đến Trà Thanh khai thác vàng, sa khoáng trái phép đã gây mất trật tự an ninh xã hội, làm ô nhiễm môi trường nguồn nước sông Trường, ảnh hưởng đến cuộc sống sinh hoạt của người dân. Ông Hồ Văn Sỹ, ở xã Trà Thanh bức xúc: “Phải chấm dứt tình trạng đào đãi vàng, vấn đề thứ nhất là ô nhiễm môi trường, nước uống không có, nước đục hết. Thứ hai là hồi xưa chúng tôi sinh sống là ăn cá sông Trường, cá niên, cá gì cũng có giờ nó chết hết. Yêu cầu Trung ương, cấp tỉnh,huyện làm cái chuyện này cho nó chấm dứt đi, để người dân yên tâm sinh sống, sản xuất.”

       Không chỉ có ở Trà Thanh mà nạn đào đãi vàng, sa khoáng trái phép còn xuất hiện rầm rộ ở Trà Quân và Trà Khê. Bà Hồ Thị Thập-Bí thư Đảng ủy xã Trà Quân cho hay, qua khai báo của một số hộ dân làm rẫy với chính quyền địa phương thì tại khu vực đồi Nhút có nhiều tốp người lạ mặt ở các địa phương phía Bắc và tỉnh Quảng Nam  đến khai thác vàng trái phép. Các đối tường này đào nhiều hầm hố, phá hoại  hoa màu và làm ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt của người dân. Chính quyền địa phương đã huy động lực lượng băng rừng đến địa điểm để kiểm tra cho thấy khu vực này có đến 5 hầm đào đãi vàng khai thác trái phép với qui mô lớn. Xã đã lập nhiều chốt chặn ở các tuyến đường chính, đường mòn lên rẫy để ngăn một số nhóm người lạ mặt đến địa phương đào đãi vàng. Bà Hồ Thị Thập-Bí thư Đảng ủy xã Trà Quân, huyện Tây Trà nói: “Từ huyện tới tỉnh, chính quyền địa phương của chúng tôi phối hợp rất nhịp nhàng và họ có sự quan tâm. Họ về trực tiếp trên đó và cũng đã đánh mìn nhiều lần rồi. Nhưng khi đánh xong thì vẫn tiếp diễn nữa. Chúng tôi mong làm sao tỉnh tiếp tục quan tâm để dập tắt sớm cái vấn đề này để chúng tôi ổn định để phát triển kinh tế xã hội.”

       Thượng tá Đỗ Phi Hùng - Trưởng Công an huyện Tây Trà, tỉnh Quảng Ngãicho biết, nạn đào đãi vàng trái phép xảy ra ở địa phương từ năm 2011 đến giữa năm 2015.Trước tình trạng nạn đào đãi vàng trái phép ngang nhiên kéo dài, tháng 7/2015, Quảng Ngãi đề xuất Bộ Tư lệnh Quân khu 5 cho phép sử dụng thuốc nổ phá hủy toàn bộ hầm khai thác vàng ở xã Trà Thanh và Trà Quân. Sau thời gian tạm lắng, từ đầu năm 2016 đến nay, nạn đào đãi vàng trái phép lại tái diễn ở địa phương này.  Đặc biệt, từ tháng 4 đến nay, một số nhóm  quay lại địa phương lén lút khai thác vàng tại xã Trà Quân, Trà Thanh và Trà Khê. Chỉ tính riêng từ đầu năm đến nay các lực lượng chức năng huyện Tây Trà đã tổ chức trên 6 đợt truy quét, lập biên bản xử phạt hành chính, tạm giữ phương tiện của hàng chục đối tượng khai thác vàng trái phép và phá huỷ hàng chục hầm khai thác vàng nhưng vẫn chưa thể kiểm sát nạn đào đãi vàng trái phép trên địa bàn. Thượng tá Đỗ Phi Hùng- Trưởng công an huyện Tây Trà nói: “Ta chốt chặn ở đó thì đối tượng không đến.Cái giải pháp mà chốt chặn đây chỉ là giải pháp tạm thời thôi. Còn về lâu về dài là phải có sự vào cuộc của Quân sự thường xuyên truy quét.”

      Chưa bao giờ nạn khai thác vàng sa khoáng trái phép lại ở huyện Tây Trà, tỉnh Quảng Ngãi lại nóng lên như thời điểm vừa qua. Tại buổi làm việc với lãnh đạo huyện Tây Trà mới đây, ông Trần Văn Minh- Phó Bí thư Tỉnh Quảng Ngãi lo lắng, nếu nạn đào đãi vàng, sa khoáng trái phép  tiếp tục xảy ra thì diện tích rừng ngày càng bị phá, môi trường nước bị ô nhiễm, mất an ninh trật tự trên địa bàn và làm đảo lộn cuộc sống sinh hoạt của người dân. Do đó, Phó bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi Trần Văn Minh yêu cầu huyện Tây Trà phải quyết liệt ngăn chặn tình trạng đào đãi vàng sa khoáng trái phép trên địa bàn trong thời gian sớm nhất: “Vấn đề đào đãi vàng trái phép thì thường trực Tỉnh ủy sẽ chỉ đạo vấn đề này cụ thể. Họp các bên công an, quân sự, nếu kể cả lực lượng bộ đội biên phòng cũng phải điều động. Từ giờ trở đi các đồng chí trinh sát nắm bắt tình hình, báo cáo Ban thường vụ Tỉnh ủy về cái này. Còn lực lượng công an, quân đội của Tây Trà không làm được, trách nhiệm của chúng ta sẽ xem xét sau. Mà các đồng chí phải làm báo cáo từ nay đến giữa tháng 9 là phải có kết quả. Thường trực tỉnh ủy sẽ có cuộc họp giữa công an, quân sự, biên phòng để chỉ đạo cái việc này”./.