Ting dzung cán bộ pân đil chr’val A Ting, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam, a cu tước lưm pr’loọng đong a moó Nguyễn Thị Bình, acoon cóh Cơ Tu ắt đhị vel A Liêng, chr’val A Ting. A moÓ vêy bấc bh’nơơn đắh pa dưr kinh tế đươi tợơ chóh crâng pazưm lâng b’băn r’rơơi, pa câl pr’đươi. A móo vêy lấh 10ha crâng keo pazưm chóh lâng bhơi ra véh râu lơơng. Pr’loọng đong  amoó nắc tợơ chóh bhrợ tợơ c’moo 2000. Đọong pa liêm zr’lụ k’tiếc bha đưn la’lưíh váih nắc pazêng đhăm crâng t’viêng liêm cơnh t’ngay đâu nắc muy đhr’năng zr’nắh k’đháp, lơi bấc c’rơ g’lệê. Xọoc tợơp nắc pr’loọng đong amoó cắh ơy vêy kinh nghiệm, kỹ thuật chóh crâng cung cắh ơy bơơn pa đăn. Lâng râu pa zay pa bhrợ ta têng, a moó Bình nắc ơy bhrợ têng liêm choom. Pazêng g’lếêh g’lêêng âng pân đil Cơ Tu nâu nắc ơy bơơn chroót pa chô liêm choom. “Lalăm a hay pr’loọng đong zi bhrợ ha rêê, bhrợ têng bấc pa bhlầng ha dợ cắh râu cha đắh, cắh vêy ma zên bạc đoọng k’rang apêê ca coon cha học, zr’nắh pa bhlầng! Tợơ bêl coon chếêc chóh keo, n’đhơ cắh vêy k’van k’bhộ nắc cung z’zăng lấh, vêy râu cha, râ xập, bơơn k’rang lêy p’niên học hành.”

          Chr’val J’ngây, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam vêy lấh 3.580ha crâng g’mrâng lâng lấh 1.830ha crâng chóh, nắc muy cóh pazêng zr’lụ vêy đhăm crâng bấc pa bhlầng âng chr’hoong. Tợơ vêy c’lâng xa nay chóh pa dưr crâng nắc đhr’năng hr’kấh h’voóh k’tiếc, đác túh nong  cung doó dzợ dưr váih. Clung ruộng vêy zập đác đoọng pa bhrợ ta têng, acoon tâm k’ruung zêng vêy đác hooi đhị zập 4 hân noo. Bh’nơơn ha roo lâng t’nơơm chr’nóh nắc cung vêy ha dưr liêm lấh. Ha dang cơnh lalăm a hay, zập hân noo ha roo bơơn mơ 40-50kg/sào nắc đhị bấc c’moo đâu ơy bơơn tợơ 150-170kg/sào/hân noo. Muy cóh pazêng râu chroi k’rong ooy pazêng bh’rợ liêm choom nâu nắc pazêng ma nuýh pân đil, apêê xoọc p’lớơp âng đơơng pr’hoọm t’viêng đoọng ha vel đong. Pa căn Zrâm Thị Nép- Chủ tịch UBND chr’val J’ngây đoọng năl: “T’mêê đâu cung vêy c’lâng bhrợ têng, chóh crâng, đhanuôr nắc chóh keo đơ bấc đoọng pa dưr crâng. Azi nắc ơy k’đươi moon đhanuôr ting pấh zư lêy crâng, chóh crâng, pa zay pa bhrợ ta têng đhị pr’loọng đong đay. Đươi tợơ đếêc nắc pr’ắt tr’mông âng đhanuôr z’zăng lấh lalăm a hay.”

          Bhiệc xay moon, k’đươi t’pấh đhanuôr ting pấh zư lêy crâng, doó pa hư crâng… nắc đoo bh’rợ lalấh zr’nắh k’đháp, pa bhlầng nắc đhị đhr’năng cắh vêy zên bạc bhrợ têng. Lâng c’lâng bh’rợ zập ngai tước lâng văn hoá ty đanh âng đhanuôr đắh zư lêy crâng lâng pa dưr crâng, Hạt Kiểm lâm chr’hoong Đông Giang ơy pa zưm lâng vel đong bhrợ pa dưr c’lâng bh’rợ k’đhợơng, zư lêy crâng. K’bhúh zư lêy crâng đhị đhanuôr nắc k’bhúh bha lầng cóh pazêng bh’rợ đoọng k’đhợơng lêy apêê bh’rợ pa hư crâng lất xa nay… T’coóh Nguyễn Văn Hùng, Phó Hạt Kiểm lâm chr’hoong Đông Giang, Quảng Nam moon: “Cóh cr’chăl a hay, Hạt Kiểm lâm cung ơy pa dưr lâng xay bhrợ apêê c’lâng bh’rợ k’đhợơng, zư lêy crâng. Tợơ đếêc nắc a zi ơy pa zưm lâng chính quyền vel đong apêê chr’val nắc pa ghít xay moon đoọng ha đhanuôr ting pấh k’đhợơng, zư lêy crâng. Xay moon đoọng ha đhanuôr năl ghít bh’rợ đương zêl cha groong ra roóh crâng. Đươi tợơ đếêc nắc tu bhiệc lất xa nay đắh k’đhợơng, zư lêy crâng xiêr k’rơ bhlầng. Đhr’năng đương zêl cha groong cung bơơn ta ch’mệêt lêy ghít liêm.”

          Ting cơnh pa căn Ploong Những- Chủ tịch Hội LHPN chr’hoong Đông Giang: pa dưr crâng chóh nắc acoon c’lâng bhrợ cha liêm choom bhlầng xoọc đâu đoọng ha đhi moó chr’hoong Đông Giang. Hội LHPN zập cấp nắc lêy bhrợ têng cớ lấh mơ bh’rợ t’pấh apêê hội viên cóh dứp.

          Xọoc đâu lấh 70% pr’loọng đong a đhi a moó ma mông lâng bh’rợ chóh crâng, cóh đếêc chóh keo nắc đơ bhlầng. Pazêng pân đil chr’hoong Đông Giang zêng ting pấh chóh crâng. Bấc pr’loọng đong đươi tợơ pa dưr crâng, chóh keo nắc k’rang liêm choom pr’ắt tr’mông, k’rang lêy acoon a nại liêm ta níh.

          Xọoc đâu, chr’hoong Đông Giang xoọc bhrợ têng c’lâng bh’rợ “ pa dưr bh’nơơn lâng chr’nắp crâng chóh cóh vel đong chr’hoong cr’chăl c’moo 2016-2020. Râu ting pấh pa dưr crâng âng a đhi a moó moon lalay lâng đhanuôr vel đong moon za zưm nắc chroi k’rong pa dưr dal chr’nắp bhrợ têng lâng pa dưr lâm nghiệp đanh mâng đhị vel đong âng chr’hoong./.

PHỤ NỮ DÂN TỘC THIỂU SỐ THAM GIA PHÁT TRIỂN RỪNG

(PV: Vơ nich Oang)

      Trồng và bảo vệ rừng là trách nhiệm của tất cả mọi người. Trong những năm qua, Hội Phụ nữ huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam  đã triển khai đến các chi hội cơ sở  phong trào thi đua trồng rừng. Rừng trồng phủ xanh các khu đất trống đồi trọc, tạo công ăn việc làm và tăng thu nhập cho bà con nơi đây.

     Theo chân cán bộ phụ nữ xã A Ting, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam, tôi đến thăm gia đình chị Nguyễn Thị Bình, dân tộc Cơ Tu, ở thôn A Liêng, xã A Ting. Chị có nhiều thành tích về phát triển kinh tế nhờ trồng rừng kết hợp chăn nuôi. Chị có hơn 10 ha trồng keo lai kết hợp xen hoa màu. Gia đình chị bắt tay vào trồng rừng từ năm 2000. Để cải tạo khu đất trống đồi trọc trở thành cánh rừng xanh tươi như bây giờ là cả quá trình gian nan với bao mồ hôi và công sức. Ban đầu, gia đình chị chưa có kinh nghiệm, kỹ thuật trồng rừng cũng chưa được tiếp cận. Với sự chịu khó cần cù, chị Bình đã có được thành công. Những vất vả của phụ nữ Cơ Tu này đã được đền bù xứng đáng.  “Trước đây gia đình tôi làm rẫy, làm thì nhiều nhưng chẳng đủ ăn, không có tiền để lo cho con cái, vất vả lắm! Từ khi trồng keo tuy không giàu nhưng cũng đỡ nhiều, có cái ăn, cái mặc, lo được các con ăn học.”. Chị Nguyễn Thị Bình chia sẻ.

     Xã J’Ngây, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam có hơn 3.580 héc ta rừng tự nhiên và trên 1.830 hécta rừng trồng, là một trong những nơi có diện tích rừng lớn nhất huyện. Từ khi có chủ trương trồng rừng thì hiện tượng sạt lở đất, ngập úng không còn xảy ra. Ruộng đồng luôn có đủ nước để sản xuất, những con suối róc rách chảy suốt 4 mùa. Năng suất lúa và cây trồng đã tăng lên. Nếu trước đây, mỗi vụ lúa chỉ thu được 40-50kg/sào thì nhiều năm nay đã đạt mức từ 150-170kg/sào/vụ” Một trong những đóng góp lớn vào những thành công này, chính là những người phụ nữ, họ đang âm thầm mang lại no ấm và màu xanh cho quê hương. Bà Zrâm Thị Nép- Chủ tịch UBND xã J’ngây cho biết: “Mới đây cũng có phương án sản xuất rừng trồng, bà con chủ yếu trồng keo để phát triển rừng. Chúng tôi vận đồng chị em tham gia giữ rừng, trồng  rừng, tăng gia sản xuất tại hộ gia đình. Nhờ vậy, cuộc sống bà con khá hơn nhiều so với trước đây.”

     Việc tuyên truyền, vận động bà con tham gia bảo vệ rừng, không xâm hại rừng…là công việc hết sức vất vả, nhất là trong khi không có nguồn kinh phí hoạt động. Với phương châm hướng mọi người đến với nét văn hóa và truyền thống của cộng đồng trong bảo vệ và phát triển rừng, Hạt Kiểm lâm huyện Đông Giang đã phối hợp với địa phương xây dựng các phương án quản lý, bảo vệ rừng. Lực lượng bảo vệ rừng tại cộng đồng là tai mắt, là lực lượng nòng cốt trong tất cả các hoạt động nhằm ngăn chặn các hành vi khai thác trái phép tài nguyên rừng... Ông Nguyễn Văn Hùng- Phó Hạt Kiểm lâm huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam nói: “Trong thời gian vừa qua, Hạt Kiểm lâm cũng đã xây dựng và triển khai các phương án quản lý, bảo vệ rừng. Trên cơ sở đó chúng tôi đã  phối hợp với chính quyền  địa phương các xã chú trọng tuyên truyền vận động nhân dân tham gia quản lý bảo vệ và phát triển rừng. Tuyên truyền cho bà con nắm rõ công tác phòng cháy và chữa cháy rừng. Nhờ đó mà số vụ vi phạm luật bảo vệ phát triển rừng giảm đi rất nhiều. Tình hình phòng cháy chữa cháy cũng được kiểm soát chặt chẽ.”

     Theo bà Ploong Thị Những-Chủ tịch Hội LHPN huyện Đông Giang: Phát triển rừng trồng là con đường làm kinh tế tốt nhất hiện nay cho chị em phụ nữ huyện nhà. Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa việc vận động hội viên ở cơ sở tham gia trồng rừng “Hiện nay trên 70% hộ chị em sống b:ằng nghề rừng, trong đó trồng keo là chủ yếu. Tất cả phụ nữ huyện Đông Giang đều tham gia trồng rừng. Nhiều gia đình nhờ phát triển rừng, trồng keo mà lo được cuộc sống gia đình tốt hơn, lo được con cái học hành tới nơi tới chốn.”

     Hiện nay, huyện Đông Giang đang thực hiện kế hoạch “Cải thiện năng suất, chất lượng và giá trị rừng trồng trên địa bàn huyện giai đoạn 2016-2020”. Sự tham gia phát triển rừng của chị em phụ nữ nói riêng và nhân dân địa phương nói chung sẽ góp phần nâng cao giá trị sản xuất và phát triển lâm nghiệp bền vững tại huyện nhà./.