Đhị bấc vel đông k’coong ch’ngai cóh zâp tỉnh miền Trung, đhanuôr buôn cắh p’gít lêy paliêm, cắh chấc k’rong zư đợc ch’na đh’nắh bêl hân noo boo đhí, bhrợ ta’bhứch, cắh zâp cha bêl boo túh ta’cắt. hân đhơ cơnh đêếc, ooy bấc c’moo chô ooy đâu, đhanuôr acoon cóh Cadong, Cor, H’re âng tỉnh Quảng Ngãi nắc ơy tự lêy zêl cha’groong ha ul bêl hân noo boo túh lâng bhiệc k’rong zư đợc ch’na đh’nắh đhị đêếc.

     Bấc chu cắh zâp cha, ting ặt zâng ha ul cha’cêết tu boo túh bhrợ ta’cắt, pr’loọng đông t’coóh Hồ Văn Ôn, acoon cóh Cor cóh chr’val Trà Khê, chr’hoong Tây Trà nắc ơy lêy k’rong zư đợc ch’na đh’nắh đoọng ha pr’loọng đông đay. T’coóh Ôn lâng bấc pr’loọng đhanuôr lơơng cóh vel nắc ơy bhrợ padưr zơng lâng cr’loọng hầm cóh k’tiếc k’rong zư đợc cha’nêếh bêl hân noo boo chô. Vêy chấc k’rong đợc cha’nêếh cơnh đâu, pr’loọng đông t’coóh Ôn nắc dzợ dzợ k’pân ha ul cơnh ahay: “Đhanuôr cóh đâu bêl hân noo boo nắc lêy câl đớc mắm, cha’nêếh đoọng cha bêl hân noo boo túh. Hr’cấh ha’voóh c’lâng zâp cơnh nắc cắh choom lướt glúh t’bơơn t’mung.”

     Tu c’lâng c’tốch lướt vốch zr’nắh k’đhạp, ta’luôn ắt mamung lâng bhiệc hr’cấh ha’voóh, k’đêệng k’đoong c’lâng nắc cóh chr’hoong k’coong ch’ngai Tây Trà zêng lêy zâp pr’loọng đông n’đoo cung tự k’rong zư đợc ch’na đh’nắh zêl cha’groong ha ul ta’bhứch bêl hân noo boo túh chô. Pr’loọng vêy pr’đơợ nắc lêy k’rong đợc ch’na đh’nắh bấc lấh mơ, pr’loọng zr’nắh k’đhạp nắc cung k’rong đợc ch’na đh’nắh m’bứi bhlâng cung zâp 10 t’ngay đoọng zêl cha’groong boo túh bhrợ k’đoong. Xoọc đâu, lâng đhanuôr acoon cóh Cor cóh Tây Trà nắc bhiệc k’rong zư đợc ch’na đh’nắh ha hân noo boo túh nắc đoo bhiệc chr’nắp, cắh choom cắh váih lâng lêy lơi. T’coóh Hồ Văn Lập, Phó chủ tịch UBND chr’val Trà Phong, chr’hoong Tây Trà đoọng năl: “K’đươi moon đhanuôr nắc lêy tự k’rong đợc ch’na đh’nắh cơnh cha’nêếh, mì tôm, bhoóh mắm đoọng bêl boo túh chô đenh nắc vêy râu cha.”

     Ooy 5 c’moo chô ooy đâu, tu năl liêm gít đắh bhiệc zêl cha’groong boo túh âng đhanuôr bơơn padưr, ooy đâu, lấh mơ nắc đhanuôr tự k’rong zư đợc ch’na đh’nắh âng chr’hoong k’coong ch’ngai Tây Trà ơy lơi jợ liêm choom bhiệc đhanuôr cắh zâp cha bêl váih boo túh. T’coóh Hoàng Như Lâm, Phó chủ tịch UBND chr’hoong Tây Trà moon: “Bhiệc đhanuôr tự k’rong zư đợc ch’na đh’nắh cung ơy bhrợ liêm choom, doọ lấh bhrợ zr’nắh lâng chính quyền vel đông, tu tơợ bêl đhanuôr năl tự k’rang cha’mêết lêy ch’na đh’nắh bêl hân noo túh chô. Lâng zâp cấp chính quyền nắc cung t’bhlâng bh’rợ xay moon, k’đươi lấh mơ đoọng đhanuôr năl liêm gít bh’rợ zêl cha’groong boo đhí túh bhlong.”

     Plêệng k’tiếc tr’xăl váih zâp cơnh cắh choom năl cha’mêết lêy ha cơnh. Tu cơnh đêếc, bhiệc đhanuôr cóh k’coong ch’ngai Quảng Ngãi năl cha’mêết zêl cha’groong lâng đhr’năng boo túh lâng bhiệc zư đợc ch’na đh’nắh bơơn ta lêy nắc pabhlâng chr’nắp, pa’xiêr đhr’năng cắh zâp cha bêl hân noo boo túh đanh đươnh./.

Quảng Ngãi: Người dân vùng cao

chủ động dự trữ lương thực trong mùa mưa bão

     Tại nhiều địa phương vùng cao ở các tỉnh miền Trung, người dân thường chủ quan không dự trữ lương thực trong mùa mưa bão dẫn đến bị thiếu đói khi mưa lũ chia cắt. Thế nhưng, trong vài năm trở lại đây, người dân đồng bào dân tộc thiểu số Cadong, Cor, H’re của tỉnh Quảng Ngãi đã tự chủ động chống đói trong mùa mưa bão bằng việc lo dự trữ nguồn lương thực tại chỗ.

      Nhiều lần bị thiếu ăn, chịu cảnh đói rét do mưa lũ cô lập trong, gia đình ông Hồ Văn Ôn, đồng bào dân tộc Cor, xã Trà Khê, huyện Tây Trà đã chọn cách dự trữ cái ăn cho gia đình mình. Ông Ôn và những hộ dân khác ở làng đã xây dựng chòi và hầm trữ lúa gạo cho mùa mưa. Có được số gạo dự trữ này, gia đình ông Ôn không còn sợ đói như trước. “Dân ở đây trong mùa mưa là mình phải sắm muối mắm, lúa, gạo để ăn trong mùa lũ lụt. Lở đường nó sạt lở này nọ thì mùa mưa mình cũng khỏi lo cái chỗ đói này nọ.”

     Do đường sá đi lại khó khăn, thường xuyên sống chung với nạn sạt lở, tắc đường nên ở huyện miền núi Tây Trà hầu như hộ gia đình nào cũng tự dự trữ lương thực, thực phẩm chống đói trong mùa mưa bão. Hộ có điều kiện thì dự trữ lương thực nhiều, hộ khó khăn thì cũng dự trữ lương thực, thực phẩm đủ ăn tối thiểu trong 10 ngày để đề phòng mưa lũ gây cô lập. Bây giờ, đối với đồng bào dân tộc Cor Tây Trà thì việc dự trự lương thực cho mùa mưa bão là việc cần thiết, không thể thiếu và lơ là. Ông Hồ Văn Lập, Phó chủ tịch UBND xã Trà Phong, huyện Tây Trà cho biết: “Vận động nhân dân phải dự trữ lượng thực như dự trữ gạo, mì tôm, muối mắm để lở mưa bão kéo dài thì bà con có chỗ để ở và ăn.”

     Trong 5 năm trở lại đây, nhờ ý thức trong phòng chống mưa bão của người dân được nâng lên, trong đó tâm điểm là dân tự dự trữ lương thực, thực phẩm mà huyện miền núi Tây Trà đã loại bỏ được chuyện dân đói ăn khi có mưa bão. Ông Hoàng Như Lâm, Phó chủ tịch UBND huyện Tây Trà nói: “Việc người dân tự dự trữ lương thực cũng đã giải quyết khó khăn về áp lực đối với chính quyền địa phương bởi vì ngay từ trong dân họ đã biết tự chủ lo được phần lương thực trong những ngày mưa bão. Đối với các cấp chính quyền thì cũng tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền vận động hơn nữa để người dân có ý thức trong công tác phòng tránh thiên tai và phòng tránh lụt bão.”

     Thiên tai ngày càng có những biến đổi và tác động khó lường. Do vậy, việc người dân ở vùng cao Quảng Ngãi chủ động ứng phó với mưa lũi bằng cách dự trữ lương thực, thực phẩm được coi là hết sức cần thiết, giảm nguy cơ thiếu ăn do mưa bão kéo dài./.