71 c’moo âi, 47 c’moo moọt đảng lâng đơơng cóh a chắc bhrêy ¾, n’đhơ cơnh đêếc cựu chiến binh acoon cóh Sê-đăng U Nía cóh vel Kon Tu, chr’val Đắc Ui, chr’hoong Đắc Hà, tỉnh Kon Tum công ta luôn lứch loom lâng bh’rợ xã hội.

      Cóh 71 c’moo, cắh dzợ choom lướt xe máy lâng n’đhơ xe đạp; nắc cớ băng bh’rêy cóh dzung dưr văr ca ay zấp bêl p’răng boo p’jớh, n’đhơ cơnh đêếc cr’chăl đớc đoọng ha bh’rợ đhêy ặt âng t’coóh U Nía nắc cắh vêy bấc. Tơợ đanh, t’coóh âi loóih muy t’ngay ra diu lâng ha bu lướt đhiêr vel bơơn năl đhr;năng bh’rợ tr’nêng lâng ặt ma mông âng đha nuôr. Tu cơnh đêếc, t’coóh buôn nắc ma nứih tước đơớh bêl vêy pr’loọng đong cóh vel lum vêy râu cắh pr’đoọng kiêng vêy râu zooi zúp. T’coóh công buôn đương hơnh déh t’mooi cóh vel piing bhươl n’dúp chơớc tước zước đợ boóp p’too moon cắh cậ ga vớh t’coóh k’đhơợng xay đoọng; tơợ tr’zêng k’tiếc k’buynh tước bh’rợ ặt ma mông zr’ziêng. Vêy  bấc díc điêl p’niên bêl tr’vay tr’lin công chơớc tước t’coóh. T’coóh Nía xay moon, đhị bấc apêê t’mooi cơnh đêếc, t’coóh chắp nhêr bhlâng nắc A Thioết. A đoo n’nâu bhrợ trưởng Ban văn hoá chr’val, dzợe p’niên n’đhang kiêng chơớc t’bơơn năl văn hoá ty đanh. Vêy apêê ngai cơnh đêếc nắc vêy mặ zư đớc, pa dưr râu liêm pr’hay âng acoon cóh đay. Ha dợ cơnh lâng a noo A Thiết, t’coóh U Nía nắc muy đhị zơng zư đớc c’bhúh văn hoá âng đay vêy trách nhiệm chơớc năl lâng k’rong pay zư: “A bhướp U Nía bơơn năl pa bhlâng bấc ooy truyền thống văn hoá acoon cóh zi. Acu ta luôn tước lum a bhướp U Nía, xay prá lâng a bhướp đoọng pay muy bơr râu xa nay n’đắh văn hoá ty đanh âng đha nuôr zooi đoọng ha cu bhrợ têng bh’rợ âng n’đắh văn hoá bấc bhlâng.”

     Tơợ c’moo 1967, bêl đhêêng 20 c’moo, U nía âi ting pấh C’bhúh du kích chr’val Đắc Ui anh hung, xang n’nắc dưr váih chiến sĩ âng Tiểu đoàn D2, tỉnh đội Gia Lai- Kon Tum lâng pa brhợ đhị Huyện đội Đắc Tô tước bêl chô đhêy hưu. Toọt lang p’têệt lâng bấc g’lúh zêl prúh a zập, p’têệt lâng môi trường quân đội, pa dưr pr’ặt bh’rợ liêm crêê âng ma nứih lính A va Hồ, cơnh xang bêl rạch chô lâng vel đong, t’coóh đớc đoọng bấc c’rơ g’lêếh đh’rứah lâng Đảng uỷ chr’val Đắc Ui bồi dưỡng, t’moọt  bhrợ pa dưr chi bộ Kon Tu. Bơơn lêy apêê hội, đoàn thể cóh vel, cơnh cựu chiến binh, pân đil, đoàn đha đhâm c’mâr… bh’rợ tr’nêng cắh liêm ta níh, cắh vêy chất lượng. Cơnh lâng bh’rợ nắc muy Bí thư chi bộ, t’coóh n’jứah k’đhơợng xay n’jứah p’too moon đha nuôr k’rong pa zum, bhrợ pa dưr bh’rợ xa nay, kế hoạch pa bhrợ ta têng đoọng ha zấp hội, đoàn thể. Đươi k’rong pa zum, đoàn kết hội viên, bấc c’moo ha nua, Kon Tu ta luôn nắc muy cóh bấc vel k’đơơng a cọ chr’val Đắc Ui n’đắh pa dưr kinh tế-xã hội, zư đớc râu liêm pr’hay văn hoá lâng bhrợ pa dưr  vel bhươl t’mêê. T’coóh Trần Xuân Lành, Chủ tịch Hội ma nứih t’coóh t’ha chr’val Đắc Ui xay moon ooy t’coÓh U Nía cơnh đâu: “A bhướp U Nía nắc sĩ quan quân đội, nắc muy cựu chiến binh cóh g’lúh zêl prúh a rập Mỹ, tu cơnh đêếc c’rơ đhur. Bêl rạch chô lâng vel đong, c’rơ đhur n’đhang nhiệt tình cắh dzợ cơnh. Lướt nắc lướt dzung n’đhang nắc p’zay lướt tước zấp đong apêê hội viên đoọng bơơn năl đhr’năng pr’loọng đong hội viên crêê ha ul đha rựt cắh cậ c’mai da dô, zr’nắh k’đháp. A bhướp Nía pa bhlâng liêm choom.”

     N’jứah k’đươi bh’rợ Bí thư chi bộ đoọng ha đảng viên n’lơơng, đhị đâu lấh 1 c’moo t’cooh U Nía bơơn k’ươi bhrợ Chi hội trưởng chi Hội ma nứih t’coóh t’ha âng vel. Cơnh lâng trách nhiệm t’mêê, cr’chăl đhêy ặt âng t’coóh bh’nhăn hắt. tcoóh xay moon, prang vel vêy 21 hội viên, t’coóh đhur jéh ca ay ta luôn, chi hội trưởng nắc cắh năl hội viên âng đay t’ngay đâu doó jéh ca ay, vêy kiêng zooi đoọng râu rí nắc cắh vêy âi bhrợ liêm xang  bh’rợ. Hâng hơnh nắc muy cựu chiến binh âi ting z’lấh chiến tranh, ting pấh bhrợ pa dưr lâng zư lêy k’tiếc k’ruung, U Nía nắc bh’nhăn lêy trách nhiệm âng đay lâng đha nuôr vel: “Bêl dzợ p’niên, acu hang hơnh bơơn k’đhơợng sung zư lêy Đảng, zư lêy cách mạng, zư lêy đha nuôr. T’coóh cơnh đâu tinh thần cu công dzợ vêy, t’bhlâng p’too moon ca coon cha chau học tập pa liêm lấh. tinh thần đại đoàn kết, pa zum c’rơ mr’cơnh loom pa dưr tr’mông tr’mêếh, acu rơơm đha nuôr ca bhố ngăn lấh mơ dzợ”./.

THƯƠNG BINH U NÍA- CÒN KHỎE CÒN CỐNG HIẾN

      71 tuổi đời, 47 năm tuổi đảng và mang thương tật loại ¾, thế nhưng cựu chiến binh dân tộc Sê đăng U Nía ở làng Kon Tu, xã Đắc Ui, huyện Đắc Hà, tỉnh Kon Tum vẫn luôn nhiệt tình với công tác xã hội.

     Ở tuổi 71, không còn đi được xe máy và cả xe đạp; lại bị vết thương ở chân  hành hạ mỗi khi mưa nắng bất thường, nhưng thời gian dành cho việc nghỉ ngơi tĩnh dưỡng của ông U Nía khá ít. Đã từ lâu, ông có thói quen ngày hai buổi sáng, chiều dạo một vòng quanh làng nắm tình hình công việc và sinh hoạt của bà con. Bởi vậy, ông thường là người đến sớm khi có gia đình trong làng gặp việc không may cần giúp đỡ. Ông cũng hay đón  khách ở làng trên xóm dưới tìm đến xin những lời chỉ bảo hoặc là nhờ ông đứng ra phân xử; từ tranh chấp đất đai đến quan hệ láng giềng. Có cả những cặp vợ chồng trẻ lúc “cơm không lành, canh không ngọt” cũng tìm đến ông. Ông Nía tâm sự, trong những người khách như thế, ông quý nhất A Thiết. Cái anh chàng này làm Trưởng Ban văn hóa xã, còn trẻ nhưng ham tìm hiểu về văn hóa truyền thống. Có những người như vậy mới bảo tồn, phát huy được nét văn hóa độc đáo của dân tộc mình. Còn với anh A Thiết, ông U Nía là một kho tàng về văn hóa mà mình phải có trách nhiệm tìm hiểu, lĩnh hội:  “Cụ U Nía am hiểu rất nhiều về truyền thống văn hóa dân tộc mình. Tôi thường xuyên gặp cụ U Nía, trao đổi với cụ để lấy một số thông tin về văn hóa truyền thống của bà con giúp cho tôi làm nhiệm vụ của bên văn hóa rất nhiều”

     Từ năm 1967, khi mới tuổi đôi mươi, U Nía đã tham gia Đội du kích xã Đắc Ui Anh hùng, rồi trở thành chiến sĩ của Tiểu đoàn D2, tỉnh đội Gia Lai- Kon Tum và công tác tại Huyện đội Đắc Tô đến lúc về hưu. Cuộc đời gắn liền với những trận đánh, gắn liền với môi trường quân đội, phát huy phẩm chất tốt đẹp của người lính Cụ Hồ,  ngay sau khi trở về làng, ông dành nhiều công sức cùng Đảng ủy xã Đắc Ui bồi dưỡng, kết nạp hình thành chi bộ Kon Tu. Nhận thấy các hội, đoàn thể trong làng, như cựu chiến binh, phụ nữ, đoàn thanh niên… hoạt động rời rạc, kém chất lượng. Với vai trò là Bí thư chi bộ, ông vừa chỉ đạo vừa trực tiếp vận động tập hợp, xây dựng chương trình, kế hoạch hoạt động cho từng hội, đoàn thể. Nhờ tập hợp, đoàn kết được hội viên, nhiều năm qua, Kon Tu luôn là một trong những làng dẫn đầu xã Đắc Ui về phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa và xây dựng nông thôn mới. Ông Trần Xuân Lành, Chủ tịch Hội người cao tuổi xã Đắc Ui nói về cụ U Nía: “Cụ Nía là sĩ quan quân đội, là một cựu chiến binh trong cuộc  chiến đấu chống Mỹ vì vậy nên sức khỏe giảm. Khi về lại đời sống đời thường sức khỏe giảm nhưng nhiệt tình là cao. Đi thì đi bộ nhưng mà nhiệt tình đi đến các nhà hội viên để mà nắm bắt tình hình gia đình hội viên mà bị nghèo đói hoặc là cô đơn hoặc khó khăn. Cụ Nía rất tích cực”

     Vừa bàn giao vai trò Bí thư chi bộ cho đảng viên khác, cách đây hơn 1 năm ông U Nía được bầu làm Chi hội trưởng Người cao tuổi của làng. Với trách nhiệm mới, thời gian nghỉ ngơi của ông lại càng ít đi. Ông chia sẻ, cả làng có 21 hội viên, tuổi già đau yếu thường xuyên, chi hội trưởng mà không biết hội viên của mình hôm nay còn khỏe hay đang ốm và cần gì là chưa hoàn thành nhiệm vụ. Tự hào là một cựu chiến binh từng trải qua thời kỳ chiến tranh, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, U Nía lại càng cảm thấy trách nhiệm của mình với  bà con dân làng: “Lúc còn trẻ mình tự hào cầm súng bảo vệ Đảng, bảo vệ cách mạng, bảo vệ dân. Già thế này tinh thần mình vẫn tích cực cố gắng giáo dục con em học tập tốt hơn nữa. Tinh thần là đại đoàn kết, chung sức chung lòng phát triển kinh tế. Mình mong dân phải ấm no, phải đầy đủ hơn nữa”./.