Cóh tỉnh Phú Yên, Gành Đá Đĩa nắc muy cóh bấc gành đhêl liêm bhlâng bha lang k’tiếc. plêêng k’tiếc âi đoọng đhị đâu muy gành đhêl chríh liêm đhị bha lang biển liêm pr’hay. Đợ bha nụ đhêl chăng dưr váih  muy pr’đhang p’nong bơơn ra pặ bọ t’gơn muy cơnh liêm pr’hay cơnh ngoọ vêy tr’pang têy âng ngai ra pặ đớc, đơơng chô  muy phr’hêl chr’nắp đoọng ha Phú Yên.   

      Tơợ thành phố Tuy Hoà, trúih ting lướt c’lâng bhlâng 1 a chô n’đắh Bắc 30km Chí Thanh plêếh chô n’đắh Đông 12 km nắc pr’zớc âi tước Gành Đá Đĩa. Đhị liêm pr’hay tr’haanh n’nâu ặt đhị toor k’ruung âng vel đong chr’val An Ninh Đông, chr’hoong Tuy An, tỉnh Phú Yên. Prang trúih c’lâng lướt, z’lấh bấc vel bhươl bêl nắc bha đưn, bêl nắc bha lang clung ha roo xoọc tơợp c’mâr liêm t’viêng.

    Xang đhị c’jệ lêy nắc đợ râu boóp t’moóh, hâu tu đợ apêê p’nong đhêl cóh đâu bơơn a bhuy ra pặ bhrợ muy cơnh liêm chríh mơ đêếc. Bha lang đhêl chăng cơnh lâng k’rơ bhâu đợ bêệ đhêl, tr’clá muy pr’hoọm tăm ma bhuy tân léh đhị m’pâng pr’hoọm đác biển t’viêng ngọt lâng apêê g’lúh đác tân glươi bhoóc choóh. Đợ p’nong đhêl đa đêng ting cơnh ch’ngoóp ooy biển, cắh cậ ra pặ bọ , dal đệ la lay cơnh, cơnh ngoọc t’gơn dĩa bơơn ra pặ liêm ta níh.

     Tước đâu nắc bơơn năl Gành Đá Đĩa bơơn  dưr váih tu nham thạch hooi tơợ zr’lụ da ding óih  hooi ooy biển, lum đác biển chriết p’jớh tu cơnh đêếc nắc u coóc griing lâng dưr váih đợ p’nong đêhl vêy pr’hoọm tăm pr’luúc ra pặ t’gơn. Bh’rợ địa chất chríh n’nâu cóh bha lang k’tiếc cắh vêy u bấc, tu cơnh đêếc choom lêy nâu đoo nắc zr’lụ đhăm la lêy vêy muy cắh vêy bơr.

    Đhị đâu bơr pêê c’moo acoon c’lâng tước đâu công dzợ bhơi nhấc, mốp bênh, cắh âi vêy c’lâng nhựa liêm cơnh nâu câi.  Công tu cơnh đêếc, bêl bơơn lêy râu tr’xăl âng zr’lụ c’kir k’tiếc k’ruung n’nâu, zấp ngai công c’jệ lêy.

     Tước lâng gành Đá đĩa t’mooi vêy bơơn lum đợ apêê bhuông a đhung đa đêng đhị apêê ra đang đhêl. Đhị đâu cơnh muy đhị ch’nang âng đha nuôr bơơn a xiu- đợ ma nứih acoon âng biển bêl apêê đoo trơ vâng đoọng ha g’lúh lướt ch’ngai toor cắh cậ rạch chô bêl bêl bh’rợ tr’nêng âi ặ u liêm xang. Bấc bêệ bhuông thúng  k’tứi bhrợ pa liêm đoọng ha zr’lụ k’tiếc n’nâu.

     Cóh bha lang k’tiếc công vêy bấc gành đhêl tr’haanh cơnh, n’đhang gành Đá Đĩa cóh Phú Yên nắc đhị liêm pr’hay bhlâng lâng dzợ đớc râu liêm tỵ cơnh l’lăm a bhuy bhrợ t’váih./.

THĂM GÀNH ĐÁ ĐĨA

      Ở tỉnh Phú Yên, Gành Đá Đĩa là một trong số ít gành đá đẹp thuộc loại bậc nhất thế giới. Tạo hóa đã ban tặng cho nơi đây một gành đá lạ mắt bên cạnh biển thơ mộng, trong xanh. Những khối đá hình lăng trụ được xếp chồng lên nhau một cách ngay ngắn tựa như có bàn tay vô hình nào đó sắp đặt, mang đến món quà vô giá cho Phú Yên.

      Từ thành phố Tuy Hòa, xuôi theo quốc lộ 1A về hướng Bắc 30km, sau đó đến thị trấn Chí Thạnh rẽ phải về hướng Đông 12km là bạn đã đến với Ghềnh Đá Đĩa (còn có các cách gọi khác là Gành Đá Đĩa). Thắng cảnh nổi tiếng này nằm yên bình bên bờ biển thuộc địa phận xã An Ninh Đông, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Suốt trên đường đi, băng qua những làng mạc yên bình khi thì đồi núi trập trùng, lúc lại thấp thoáng làng mạc với những cánh đồng lúa đang thời con gái lên màu xanh tốt.

     Sau trầm trồ là những câu thắc mắc, tại sao những phiến đá ở đây lại được thiên nhiên sếp xếp một cách tài tình đến thế! Bãi đá với hàng nghìn những phiến đá, óng lên màu đen huyền bí nổi bật giữa nước biển xanh ngắt và những con sóng vỗ trắng xóa. Những trụ đá hoặc nghiêng nghiêng theo thế tiến ra biển, hoặc xếp thẳng đứng chồng chất lên nhau, cao thấp khác nhau tựa như những chồng dĩa được xếp ngay ngắn.

     Đến đây mới biết Gành Đá Dĩa được hình thành do nham thạch chảy từ khu vực núi lửa ra đến biển, gặp nước biển lạnh đột ngột nên đông cứng và co rút lại tạo thành những cột đá lửa hình lục lăng có màu đen xếp chồng lên nhau. Hiện tượng địa chất đặc biệt này ở trên thế giới không có nhiều, nên có thể coi đây là khu danh thắng có một không hai.

     Cách đây vài năm con đường đến đây vẫn còn bụi mù mịt, ghập ghềnh, chưa có đường trải nhựa đẹp như thế này. Toàn bộ khu vực này đều vẹn nguyên sự hoang sơ, thậm chí không có chỗ gửi xe hay một quán nước ven đường. Cũng vì thế, khi chứng kiến sự đổi thay của khu di tích quốc gia này, hầu như ai cũng phải sững sờ.

     Nhìn từ xa, Ghềnh Đá Đĩa như một tổ ong khổng lồ rộng khoảng 50m, dài 200m với những khối đá hình lăng trụ xếp liền nhau, ngay ngắn cùng vươn mình ra biển khơi. Bãi đá với hàng nghìn, hàng nghìn những phiến đá ấy, óng lên màu đen huyền bí nổi bật giữa nước biển xanh ngắt và những con sóng vỗ trắng xóa. Những trụ đá hoặc nghiêng nghiêng theo thế tiến ra biển, hoặc xếp thẳng đứng chồng chất lên nhau, cao thấp khác nhau tựa như những chồng dĩa được xếp ngay ngắn. Cũng bởi vậy, mà tên gọi Ghềnh Đá Đĩa vừa thân thuộc, vừa gần gũi.

     Theo các nhà nghiên cứu khoa học, Ghềnh Đá Đĩa được hình thành khi núi lửa phun trào dung nham xuống biển. Dòng dung nham này khi gặp nước lạnh đông cứng lại, cùng với hiện tượng di ứng lực nên toàn bộ khối nham thạch bị rạn nứt đa chiều tạo nên cảnh quan kỳ thú hôm nay.

     Đến với Ghềnh Đá Đĩa du khách sẽ bắt gặp hình ảnh những chiếc thuyền thúng nằm nghiêng mình trên những phiến đá. Nơi đây tựa như một bến đỗ của những ngư dân – những người con của biển cả khi họ tất bật cho những chuyến ra khơi hay lặng lẽ trở về khi mọi công việc đã hoàn thành. Những chiếc thuyền thúng nhỏ, chòng chành qua bàn tay điều khiển khéo léo như nét điểm tô thêm cho sức sống bao đời nay của vùng đất hiền hòa này.

     Trên thế giới cũng có những danh thắng Ghềnh Đá Đĩa nổi tiếng như ở: bờ biển Đông Bắc Ireland với núi đá Giant’s Causeway, ghềnh đá Órganos ở đảo La Gomera nổi tiếng của Tây Ban Nha, hay trong hang động Fingal ở đảo Staffa, Scotland hay ở đảo JeJu của Hàn Quốc.

Gành Đá Đĩa là một điểm đến khá độc đáo và còn để lại ấn tượng nơi du khách cảm giác rất thương mến về đất Phú Yên hiền hòa./.