Sở hữu hơn 300 km đường biên giới với nhiều cửa khẩu, lối mở quan trọng, Cao Bằng có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế cửa khẩu. Tuy nhiên, trong nhiều năm, phần lớn hàng hóa chỉ đi qua cửa khẩu rồi tiếp tục hành trình, trong khi các dịch vụ logistics, kho bãi, bảo quản, chế biến và chuỗi cung ứng tại chỗ chưa phát triển tương xứng.

Trước thực tế đó, tỉnh Cao Bằng đang triển khai tái cấu trúc kinh tế cửa khẩu theo hướng tạo giá trị ngay tại địa phương, thay vì chỉ tập trung vào hoạt động thông quan hàng hóa.

Xã Phục Hòa là một trong những địa bàn được kỳ vọng trở thành cực tăng trưởng mới của kinh tế cửa khẩu. Địa phương có hơn 17,3 km đường biên tiếp giáp với huyện Long Châu, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc), đồng thời sở hữu nhiều lợi thế sau khi cặp cửa khẩu Tà Lùng - Thủy Khẩu được nâng cấp thành cửa khẩu quốc tế và chính thức thông xe qua cầu Tà Lùng II - Thủy Khẩu từ tháng 9/2025.

Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua cửa khẩu quốc tế Tà Lùng đạt hơn 970,8 triệu USD, tăng 145,62% so với cùng kỳ; thu ngân sách từ hoạt động hải quan đạt hơn 2.203 tỷ đồng, tăng 166,27%.

Cùng với tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh đang được đầu tư, khu vực này được kỳ vọng sẽ phát triển mạnh các lĩnh vực thương mại, logistics và dịch vụ cửa khẩu.

Theo đánh giá của cơ quan chức năng, chi phí vận tải cao và hệ thống logistics chưa đồng bộ đang làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp, vì vậy việc tái cấu trúc kinh tế cửa khẩu phải bắt đầu từ đầu tư hạ tầng, cải cách thủ tục và hiện đại hóa hoạt động thông quan.

Song song với đầu tư hạ tầng, Cao Bằng đang đẩy mạnh xây dựng mô hình cửa khẩu số, hải quan thông minh và số hóa quy trình quản lý nhằm giảm thời gian thông quan, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Ông Lý Quốc Khánh, Phó Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Cao Bằng, cho rằng cốt lõi của quá trình tái cấu trúc là thay đổi tư duy phát triển, chuyển từ "làm cửa khẩu" sang "phát triển kinh tế cửa khẩu". Theo đó, tỉnh tập trung rà soát quy hoạch, phát triển đồng bộ các chức năng công nghiệp, logistics và chế biến, đồng thời xây dựng định hướng riêng cho từng cửa khẩu theo từng nhóm ngành hàng nhằm khai thác hiệu quả lợi thế của mỗi khu vực.

Theo định hướng phát triển giai đoạn 2026-2030, Cao Bằng đang xây dựng Đề án tổng thể phát triển logistics và kinh tế cửa khẩu với mục tiêu hình thành hệ sinh thái dịch vụ hoàn chỉnh.

Địa phương sẽ ưu tiên phát triển kho lạnh, trung tâm trung chuyển, thương mại điện tử xuyên biên giới, dịch vụ tài chính biên mậu và các ngành hàng có giá trị gia tăng cao; đồng thời tiếp tục thu hút các dự án sản xuất, chế biến, chế xuất gắn với hoạt động xuất nhập khẩu.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Cao Bằng đang đồng thời triển khai nhiều giải pháp như hoàn thiện quy hoạch, đầu tư hạ tầng logistics, phát triển cửa khẩu số, cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện điều kiện cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa, nghiên cứu xây dựng phòng kiểm nghiệm nông sản phục vụ xuất nhập khẩu và tăng cường xúc tiến, thu hút các doanh nghiệp logistics, xuất nhập khẩu lớn.

Việc tái cấu trúc kinh tế cửa khẩu không chỉ nhằm nâng cao kim ngạch xuất nhập khẩu mà còn hướng tới giữ lại nhiều giá trị hơn cho địa phương thông qua các hoạt động lưu giữ, chế biến, phân phối và dịch vụ hậu cần. Đây được xem là hướng đi chiến lược để Cao Bằng phát huy lợi thế biên giới, từng bước xây dựng kinh tế cửa khẩu trở thành động lực tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới.