Những đồi keo kém hiệu quả, những cánh đồng thường xuyên thiếu nước ở vùng cao Quảng Ngãi đang dần được thay thế bằng các mô hình sản xuất mới. Dù đang ở giai đoạn đầu, việc đưa các loại cây trồng phù hợp vào sản xuất cùng với ứng dụng khoa học công nghệ và liên kết tiêu thụ sản phẩm đã mở ra hướng đi mới, góp phần thay đổi tư duy làm nông nghiệp của đồng bào miền núi.

Tại thôn Xà Ruông, xã Sơn Tây Hạ, gần 2ha dứa Queen của gia đình ông Phan Tấn Đức đang phát triển xanh tốt. Trước đây khu đất này từng được trồng keo - loại cây là sinh kế quen thuộc của nhiều hộ dân miền núi.

Theo ông Đức, trồng keo có chu kỳ sản xuất kéo dài khoảng 5 năm, giá cả không ổn định nên hiệu quả kinh tế chưa cao. Sau khi được địa phương và Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Sơn Tinh tổ chức cho tham quan, học tập các mô hình sản xuất hiệu quả, gia đình ông cùng nhiều thành viên hợp tác xã quyết định chuyển sang trồng dứa Queen.

Toàn bộ diện tích dứa được đầu tư hệ thống tưới phun tự động, định kỳ khoảng 3 ngày tưới một lần. Tổng kinh phí đầu tư ban đầu cho giống, phân bón và nhân công khoảng 300 triệu đồng. Theo đánh giá của hợp tác xã, giống dứa Queen phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng vùng núi Sơn Tây Hạ, có khả năng chịu hạn tốt và triển vọng mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Không chỉ dừng ở sản xuất mà trồng dứa Queen cũng đang hình thành chuỗi liên kết tiêu thụ. Hợp tác xã ký kết với doanh nghiệp chế biến để bao tiêu sản phẩm. Sau khoảng 12 đến 14 tháng, cây dứa sẽ cho thu hoạch. Nếu đạt hiệu quả như kỳ vọng, vùng nguyên liệu dứa tại Sơn Tây Hạ sẽ tiếp tục được mở rộng trong thời gian tới.

Không chỉ trên các triền đồi, tại cánh đồng Mang Y Beo và Xà Ruông, gần 5ha đất lúa đã được chuyển sang trồng khoai lang Nhật.

Ông Đinh Văn Sinh, ở thôn Nước Kỉa cho biết nhiều năm qua việc trồng lúa gặp nhiều khó khăn do nguồn nước tưới không ổn định. Vụ hè thu năm nay, gia đình ông chuyển hơn 6 sào đất sang trồng khoai lang Nhật. Sau hơn 10 ngày xuống giống, cây khoai đang phát triển tốt và mang lại nhiều kỳ vọng về hiệu quả kinh tế.

Với việc ứng dụng hệ thống bơm tưới sử dụng năng lượng mặt trời, nguồn nước được bơm trực tiếp từ suối lên đồng ruộng mà không phát sinh chi phí, giúp người dân chủ động trong sản xuất. Cùng với đó, máy cày công suất lớn cũng lần đầu tiên được đưa vào khu vực miền núi để làm đất, góp phần thay đổi tập quán canh tác truyền thống.

Theo ông Lương Nhật Ân, Phó Giám đốc Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công xã Sơn Tây Hạ, việc chuyển đổi cây trồng được địa phương nghiên cứu kỹ trên cơ sở điều kiện đất đai, khí hậu và nhu cầu thực tế của người dân nhằm nâng cao giá trị sản xuất trên cùng đơn vị diện tích.

Bên cạnh hỗ trợ giống cây trồng và hạ tầng sản xuất, địa phương còn áp dụng phương thức quản lý mới. Các nhóm Zalo được thành lập cho từng cánh đồng với sự tham gia của lãnh đạo địa phương, cán bộ kỹ thuật và người dân nhằm kịp thời hướng dẫn, giám sát và hỗ trợ sản xuất.

Đầu ra sản phẩm được tính toán ngay từ đầu với sự tham gia của doanh nghiệp liên kết bao tiêu, giúp người dân mạnh dạn thay đổi phương thức sản xuất, chuyển từ làm nông nghiệp theo tập quán sang sản xuất hàng hóa có định hướng thị trường.

Đồng bào miền núi Quảng Ngãi đang từng bước thay đổi tư duy làm nông nghiệp. Thay vì sản xuất nhỏ lẻ, phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm, người dân đã mạnh dạn tiếp cận khoa học công nghệ, tham gia liên kết sản xuất và hướng đến phát triển kinh tế nông nghiệp theo chuỗi giá trị. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững và tạo động lực phát triển cho các địa phương miền núi trong thời gian tới./.