Ngày 3/2/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 233/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp với đối tượng, địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035”. Đề án được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn giai đoạn 2021-2024, hướng tới đổi mới cách thức đưa pháp luật đến với đồng bào.

Theo ông Nguyễn Chí Tuấn, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, điểm mới của Đề án không chỉ nằm ở việc mở rộng hoạt động tuyên truyền mà còn ở cách tiếp cận. Thay vì phổ biến cùng một nội dung, một hình thức cho nhiều nhóm đối tượng, Đề án yêu cầu cá thể hóa chương trình, tài liệu và phương thức truyền tải theo đặc điểm từng cộng đồng, từng địa bàn.

Ông Nguyễn Chí Tuấn cho biết, quá trình tổng kết giai đoạn trước đây đã chỉ ra nhiều hạn chế: nhận thức pháp luật của đồng bào dù có chuyển biến nhưng còn thấp, không đồng đều; một số chủ trương, chính sách quan trọng về công tác dân tộc chưa đến được người dân kịp thời. Đội ngũ báo cáo viên pháp luật là người dân tộc thiểu số hoặc biết tiếng dân tộc thiểu số ở cấp tỉnh còn ít, chỉ chiếm khoảng 6,91%.

Đề án mới xác định sáu điểm đột phá, trong đó đáng chú ý là chuyển từ “phổ biến thông tin” sang hình thành văn hóa tuân thủ pháp luật; phân loại đối tượng theo mức độ dễ bị tổn thương; tăng cường phổ biến pháp luật bằng ngôn ngữ dân tộc thiểu số; ứng dụng công nghệ số và gắn pháp luật với phong tục, tập quán, văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc.

Tăng phổ biến pháp luật bằng tiếng dân tộc thiểu số

Một điểm mới có chỉ tiêu cụ thể là sử dụng ngôn ngữ dân tộc thiểu số trong hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật. Giai đoạn 2026-2030, tỷ lệ này phải đạt ít nhất 30%; giai đoạn 2031-2035 nâng lên ít nhất 50%.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo cùng UBND cấp tỉnh được giao tổ chức dịch các quy định pháp luật liên quan đến đồng bào sang tiếng dân tộc thiểu số, dưới các hình thức sách viết, sách nói và tài liệu song ngữ tiếng phổ thông - tiếng dân tộc thiểu số.

Đề án cũng đặt mục tiêu tăng tỷ lệ hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật qua môi trường số, từ ít nhất 50% trong giai đoạn đầu lên ít nhất 80% trong giai đoạn 2031-2035.

Theo Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, việc gắn pháp luật với phong tục, tập quán, văn hóa truyền thống tốt đẹp, sinh kế, việc làm, an sinh xã hội và giáo lý, giáo luật đối với đồng bào có đạo là hướng tiếp cận có giá trị thực tiễn. Mục tiêu là tìm điểm giao thoa giữa pháp luật và văn hóa, để nội dung pháp luật có thể đi vào đời sống cộng đồng.

Nội dung tuyên truyền phải xuất phát từ nhu cầu thực tế

Đề án xác định nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật trọng tâm là những chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước tác động trực tiếp đến đời sống đồng bào; chính sách dân tộc, tôn giáo; phát triển kinh tế - xã hội, sinh kế, việc làm và an sinh xã hội.

Trong giai đoạn 2026-2027, Bộ Dân tộc và Tôn giáo chủ trì xây dựng chương trình, tài liệu riêng cho từng nhóm như đội ngũ nòng cốt, công chức làm công tác dân tộc, tôn giáo, bí thư chi bộ, trưởng thôn bản, người có uy tín, chức sắc, chức việc tôn giáo và học sinh, sinh viên vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.

Hình thức truyền tải cũng được định hướng theo điều kiện tiếp cận thông tin của người dân. Với đồng bào vùng sâu, vùng xa chưa có điện thoại thông minh, ưu tiên phát thanh bằng tiếng dân tộc thiểu số, tài liệu song ngữ và sinh hoạt cộng đồng. Với người dân sử dụng điện thoại, có thể khai thác Zalo, Facebook, video clip ngắn bằng tiếng dân tộc. Đối với học sinh, sinh viên, nội dung pháp luật được tích hợp vào hoạt động giáo dục tại trường học.

Đề án đặt ra yêu cầu đưa pháp luật đến đúng người, đúng vấn đề và bằng cách thức phù hợp. Hiệu quả không chỉ nằm ở việc người dân được nghe hoặc được phát tài liệu, mà ở khả năng hiểu và vận dụng quy định pháp luật trong đời sống./.