Sự thay đổi dễ nhận thấy nhất tại xã vùng biên Hoành Mô (Quảng Ninh) nằm ở tốc độ giải quyết thủ tục hành chính. Nhờ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào hệ thống tiếp nhận và đẩy mạnh chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57, tỷ lệ xử lý hồ sơ công trực tuyến đúng và trước hạn tại đây đạt con số ấn tượng: 98,1%. Quy trình số hóa đồng bộ đã thay thế hoàn toàn các thủ tục giấy tờ rườm rà, giúp người dân bản địa không còn phải vượt hàng chục cây số đường đèo để chờ đợi xét duyệt như trước.

Đáng chú ý, bước đột phá này diễn ra trong bối cảnh bộ máy chính quyền cơ sở đang đối mặt với bài toán thiếu hụt gần 28% biên chế công chức (hiện mới có 61 người trên tổng số 71 định biên). Dù áp lực lớn, nhưng nhờ sự sắp xếp khoa học, năng suất giải quyết công việc cho người dân lại tăng lên rõ rệt.

Đánh giá về bước ngoặt này, ông Hoàng Kiên Trung, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hoành Mô khẳng định:

"Về giải quyết các vấn đề trong dân, cảm nhận cá nhân của tôi là tốc độ nhanh gấp khoảng 3 đến 5 lần so với thời kỳ còn duy trì cấp huyện. Lý do là vì các cán bộ có chuyên môn, có năng lực hiện nay trực tiếp làm việc tại xã và sâu sát với từng hộ dân. Mọi việc cần giải quyết được xử lý, cập nhật và báo cáo ngay theo quy định, giúp người dân được trả lời và giải quyết quyền lợi tức thì."

Sự thông thoáng, nhanh gọn từ mô hình quản lý hai cấp (tỉnh nắm trực tiếp đến xã) đã tạo bệ phóng vững chắc cho hoạt động kinh tế biên mậu tại Cửa khẩu song phương Hoành Mô – Động Trung. Toàn xã giờ đây như một bến bãi trung chuyển khổng lồ, nơi những dòng hàng nông - lâm sản liên tục được khơi thông qua lại biên giới.

Nhờ dòng chảy thương mại nhộn nhịp, tổng giá trị sản xuất của xã đến nay ước đạt hơn 1.096 tỷ đồng. Đáng mừng hơn, thu nhập bình quân đầu người của đồng bào vùng cao biên giới đã chạm mốc 84 triệu đồng/năm. Bộ mặt các bản làng thay đổi từng ngày, những ngôi nhà kiên cố, khang trang mọc lên san sát thay thế cho những nếp nhà tạm bợ năm xưa.

Hiệu quả thực tế là rất rõ ràng, song áp lực nhân sự chuyên trách vẫn là bài toán khiến chính quyền xã Hoành Mô trăn trở. Khi quyền hạn đi đôi với trách nhiệm lớn hơn, mỗi công chức phải gồng gánh, kiêm nhiệm nhiều đầu việc khác nhau, từ quản lý thị trường, an sinh xã hội cho đến nhiệm vụ quốc phòng an ninh biên giới.

Chia sẻ thêm về thách thức này, ông Hoàng Kiên Trung cho biết:

"Như tại xã Hoành Mô, định biên được giao là 71 nhân sự nhưng hiện vẫn đang thiếu 10 cán bộ ở nhiều lĩnh vực. Anh em đang phải thay nhau gánh vác, nỗ lực thực hiện hơn 1.000 nhiệm vụ từ cấp trên đưa xuống. Cái khó hiện nay là công tác tuyển dụng nhân sự mới chưa kịp đáp ứng ngay yêu cầu công việc ở giai đoạn hiện tại."

Vượt lên trên những áp lực về nhân số, mô hình chính quyền hai cấp tại Hoành Mô không chỉ tạo nên bước ngoặt về biên mậu, mà còn tích lũy thêm nguồn lực dồi dào để chuẩn bị đánh thức tiềm năng du lịch văn hóa, đồng thời chăm lo toàn diện cho giáo dục vùng cao. Sự chuyển dịch từ một xã thuần nông sang phát triển mạnh dịch vụ cửa khẩu và du lịch trải nghiệm đang mang đến cho vùng đất biên cương này một diện mạo mới đầy khởi sắc.

Những "trái ngọt" tiếp theo trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa của 3 dân tộc anh em Dao, Tày, Sán Chỉ và sự thay đổi kỳ diệu trong các ngôi trường biên cương sẽ được chúng tôi gửi tới độc giả trong bài viết tiếp theo: "Hoành Mô: Đột phá du lịch bản sắc và tương lai mới cho giáo dục vùng cao".