Tại xã Vân Hòa, tỉnh Đắk Lắk, ông Trần Văn Hiệp là một trong những nông dân đầu tiên tham gia mô hình liên kết trồng ngô sinh khối với Công ty Cổ phần trang trại Bò sữa TH. Nhiều năm trước, gia đình ông gắn bó với cây sắn. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế ngày càng giảm sút trong khi đất sản xuất dần có dấu hiệu thoái hóa, bạc màu sau nhiều năm canh tác liên tục. Việc mạnh dạn chuyển sang cây ngô sinh khối đã mở ra một hướng sản xuất hoàn toàn mới với thu nhập ổn định hơn, nhờ có doanh nghiệp trực tiếp ký hợp đồng thu mua ngay từ đầu vụ.

"Lúc trước trồng cây sắn thấy không hiệu quả, đất ngày càng xấu đi không phát triển được nên tôi chuyển sang trồng ngô để cung cấp cho trang trại bò sữa. Giờ cây ngô phát triển quá đạt, mang lại lợi nhuận tốt giúp kinh tế gia đình đi lên nên tôi rất phấn khởi," ông Hiệp chia sẻ.

Lợi nhuận vượt trội, tối ưu vòng quay sản xuất

Cùng chung niềm vui với ông Hiệp, nhiều hộ dân tại Vân Hòa đang nắm bắt cơ hội nâng cao thu nhập từ giống cây này. Anh Trần Văn Thiên, một nông dân trẻ tiên phong tham gia mô hình, vừa thu hoạch 2 héc-ta ngô sinh khối chỉ sau hơn 80 ngày canh tác. Toàn bộ sản lượng được doanh nghiệp thu mua với giá từ 1.350 đến 1.400 đồng/kg. Năng suất bình quân đạt từ 50 - 55 tấn/héc-ta, trong khi tổng chi phí sản xuất khoảng 25 triệu đồng/héc-ta/vụ. Trừ đi các khoản chi phí, anh Thiên thu lãi hơn 80 triệu đồng trong thời gian chưa đầy 3 tháng.

Theo đánh giá của những người nông dân, ưu điểm lớn nhất của ngô sinh khối chính là thời gian sinh trưởng ngắn. Nếu ngô lấy hạt thông thường cần từ 110 - 120 ngày mới cho thu hoạch thì ngô sinh khối chỉ mất khoảng 80 - 85 ngày. Nhờ rút ngắn được từ 30 - 35 ngày mỗi vụ, người dân hoàn toàn có thể bố trí 3 vụ sản xuất trong năm khi chủ động được nguồn nước tưới.

Điều này đồng nghĩa với việc trên cùng một đơn vị diện tích, nông dân có thể tăng số vòng quay sản xuất và nâng cao hiệu suất sử dụng đất. Với mức lãi bình quân khoảng 35 - 40 triệu đồng/héc-ta/vụ, thu nhập từ ngô sinh khối có thể đạt trên 100 triệu đồng/héc-ta mỗi năm – con số vượt trội so với nhiều loại cây trồng cạn truyền thống.

Quan trọng hơn, người dân không còn phải đối mặt với điệp khúc "được mùa mất giá". Khác với ngô lấy hạt phụ thuộc nhiều vào thương lái và biến động thị trường, ngô sinh khối được doanh nghiệp ký hợp đồng bao tiêu dài hạn để phục vụ các trang trại bò quy mô lớn.

Là hộ sản xuất 7 héc-ta ngô sinh khối nằm liền kề khu vực trang trại bò sữa, anh Nguyễn Văn Hùng cho biết mô hình mang lại rất nhiều lợi ích thiết thực: "Lợi thế đầu tiên là cự ly vận chuyển rất gần nhà máy. Thứ hai là nhờ sự hỗ trợ từ trang trại về cây giống, tiền đầu tư phân bón và thuốc men bảo vệ thực vật. Chỉ với những ưu điểm đó thôi là chúng tôi đã nắm chắc phần thắng khi trồng cây ngô sinh khối rồi."

Sau khoảng 5 năm triển khai tại các địa phương phía Đông tỉnh Đắk Lắk như Sơn Thành hay Tuy An Nam, mô hình ngô sinh khối đang cho thấy hiệu quả rõ rệt. Ông Phạm Quốc Hoàng, Phó Chủ tịch UBND xã Vân Hòa, cho biết để tạo điều kiện phát triển vùng nguyên liệu ổn định, chính quyền địa phương đang chủ động quy hoạch vùng trồng, đầu tư hạ tầng nước tưới và kết nối doanh nghiệp với nông dân.

"Trước mắt, địa phương kêu gọi những hộ dân có điều kiện thuận lợi về nước tưới ở gần sông, hồ, suối tham gia phát triển mô hình. Đối với những vùng khác, chúng tôi định hướng cứ một vùng quy mô 10 - 15 héc-ta, địa phương sẽ hỗ trợ khoan giếng, còn các hộ dân sẽ tự đào hồ trữ nước phục vụ tưới tiêu," ông Hoàng cho hay.

Thực tiễn tại Đắk Lắk cho thấy giá trị cốt lõi của cây ngô sinh khối không chỉ nằm ở năng suất hay lợi nhuận, mà đến từ việc hình thành thành công chuỗi liên kết chặt chẽ giữa ba nhà: doanh nghiệp, nông dân và chính quyền. Người dân có đầu ra ổn định, doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu chất lượng, còn địa phương xây dựng được vùng chuyên canh quy mô. Đồng thời, việc tận dụng nguồn phân hữu cơ và nước thải sau xử lý từ các trang trại cũng tạo nên một vòng tuần hoàn sản xuất, góp phần cải tạo đất và phát triển nền nông nghiệp xanh bền vững./.