Tại xã biên giới Pa Tần, tỉnh Lai Châu, những đổi thay trong đời sống của đồng bào có sự đóng góp không nhỏ của đội ngũ già làng, trưởng bản, người có uy tín. Bằng tiếng nói và sự gương mẫu của mình, họ kiên trì vận động người dân thay đổi những tập quán không còn phù hợp, nhất là các vấn đề liên quan đến tảo hôn, bình đẳng giới và phát triển kinh tế.

Gia đình anh Giàng A Sình ở bản Nậm Sảo 2 là một trường hợp có sự thay đổi sau quá trình được người có uy tín tuyên truyền, vận động. Từng kết hôn sớm, cuộc sống của vợ chồng anh trước đây gặp nhiều khó khăn, con cái đông, điều kiện kinh tế thiếu thốn. Qua những lần đến tận nhà phân tích, giải thích của người có uy tín, anh Sình dần thay đổi nhận thức. Hiện gia đình có 3 ha cây ăn quả, đàn gia súc phát triển ổn định. Anh cũng cam kết không di cư tự do và quan tâm bảo vệ các con trước nguy cơ tảo hôn.

Góp phần tạo nên những chuyển biến đó có ông Thào A Lồng, Trưởng bản Trung Chải và ông Vàng Văn Ún ở bản Pa Tần 3. Tại Pa Tần, hơn 30 người có uy tín đang phát huy vai trò trong tuyên truyền, vận động đồng bào thực hiện nếp sống văn minh, phòng ngừa tảo hôn và thay đổi những tập quán không còn phù hợp. Trong đó, có việc vận động đồng bào dân tộc Mảng thực hiện mai táng người chết bằng hình thức đưa vào quan tài.

Ở vùng biên giới La Lay, tỉnh Quảng Trị, vai trò của người có uy tín trong cộng đồng tiếp tục được thể hiện qua những cách làm cụ thể.

Chị Hồ Thị Diệp, 35 tuổi, Bí thư Chi bộ thôn A Rong là một trong những cán bộ nữ tích cực trong công tác vận động người dân. Sinh ra và lớn lên tại địa bàn có 90% dân số là đồng bào Pa Cô, chị từng đảm nhiệm cương vị Trưởng bản từ năm 27 tuổi. Với cách làm chủ động, chị sử dụng mạng xã hội Zalo để kết nối, tuyên truyền, vận động bà con; đồng thời thúc đẩy các hoạt động hỗ trợ phụ nữ tham gia phát triển kinh tế, nâng cao vai trò và vị thế trong gia đình, cộng đồng.

Cùng với những cán bộ nữ tích cực ở cơ sở, vai trò nêu gương của những người có uy tín cũng tạo ra sức lan tỏa trong phát triển kinh tế.

Tại thôn Thanh, xã Lìa, ông Hồ Văn Mực lựa chọn cách vận động bằng chính những việc làm cụ thể. Ông đi đầu chuyển đổi phương thức sản xuất, từ canh tác truyền thống sang trồng sắn, tràm, sả và chăn nuôi bò thịt. Sau khi có kinh nghiệm, ông chia sẻ con giống, hướng dẫn kỹ thuật cho các hộ nghèo cùng phát triển sản xuất. Cùng với 22 người có uy tín tại xã Lìa, ông Mực còn tích cực tuyên truyền, vận động người dân phòng, chống bạo lực gia đình, bảo vệ phụ nữ và trẻ em.

Bên cạnh những cách làm trực tiếp tại cộng đồng, công tác thúc đẩy bình đẳng giới ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn được triển khai thông qua nhiều mô hình, hình thức khác nhau. Tại Thái Nguyên, các thông điệp về bình đẳng giới được chuyển tải qua những tiểu phẩm như "Việc nhà là việc chung", "Đừng đánh đổi tương lai con gái". Ở Gia Lai, mô hình "Nhà an toàn cho phụ nữ và trẻ em" được thành lập với tổ liên ngành gồm 30 thành viên, sẵn sàng phối hợp hỗ trợ, bảo vệ những người gặp nguy cơ bị bạo lực. Trong khi đó, tại Khánh Hòa, các hoạt động đào tạo kỹ năng khởi nghiệp được triển khai nhằm hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, từng bước nâng cao khả năng tự chủ.

Từ những già làng, trưởng bản nhiều kinh nghiệm đến những cán bộ nữ trẻ ở cơ sở, mỗi người có cách làm riêng nhưng đều hướng tới mục tiêu chung: vận động đồng bào thay đổi nhận thức, từng bước loại bỏ những tập quán không còn phù hợp, xây dựng gia đình bình đẳng và phát triển kinh tế. Bằng sự gương mẫu, gần gũi và tiếng nói có trọng lượng trong cộng đồng, người có uy tín đang góp phần tạo nên những chuyển biến tích cực trong đời sống đồng bào các dân tộc vùng biên./.