Thu nhập ổn định từ nghề giữ rừng

Trạm quản lý bảo vệ rừng Đa Ra Hoa (thuộc Ban quản lý rừng phòng hộ Đa Nhim) có trách nhiệm quản lý, bảo vệ hơn 9.600ha rừng. Mặc dù biên chế trạm chỉ có 8 cán bộ, nhân viên nhưng diện tích rừng tại đây vẫn được gìn giữ tốt nhờ sự tham gia tích cực của 13 Tổ hợp tác bảo vệ rừng.

Tất cả thành viên các tổ đều được nhận thù lao từ nguồn chi trả dịch vụ môi trường rừng với mức từ 800.000 đến 900.000 đồng/ha. Tính trung bình, mỗi thành viên của 13 Tổ hợp tác nhận được từ 20 đến 25 triệu đồng/năm.

Chia sẻ về công việc và khoản thu nhập thiết thực từ nghề giữ rừng, anh Klong Cil Sơn, thành viên Tổ hợp tác bảo vệ rừng số 5, bon Ju Mnang phấn khởi cho biết: "Trong tổ của mình có 46 thành viên. Theo sự phân công của Trạm, một nửa sẽ trực tuần tra ban đêm, nửa còn lại tuần tra ban ngày. Quá trình đi tuần, nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm, anh em sẽ lập tức báo lên Trạm. Nhờ số tiền bảo vệ rừng, chúng tôi cải thiện được cuộc sống rất nhiều. Ví dụ như quý vừa rồi nhận được kha khá tiền, bà con có chi phí để sắm sửa đồ đạc, mua dụng cụ học tập cho con cái và trang trải nhiều việc khác trong gia đình."

Tính chung trên toàn Ban quản lý rừng phòng hộ Đa Nhim, đơn vị được tỉnh Lâm Đồng giao quản lý gần 28.000ha rừng thuộc địa bàn xã Lạc Dương và phường Lang Biang (Đà Lạt). Trong năm 2026, đơn vị đã giao khoán gần 25.000ha rừng cho 40 Tổ hợp tác (hơn 1.000 thành viên, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số K’Ho) cùng 4 đơn vị tập thể.

Từ đầu năm đến nay, qua công tác tuần tra, các Tổ hợp tác đã phát hiện và phối hợp giải toả 69 vị trí rừng, đất rừng bị lấn chiếm với tổng diện tích hơn 14ha; thực hiện 6 đợt giải tỏa các điểm khai thác khoáng sản trái phép. Trong đợt nghiệm thu quý I và tạm ứng đợt 1 năm 2026, tổng số tiền mà các Tổ hợp tác và 4 đơn vị tập thể nhận được lên tới hơn 6,8 tỷ đồng.

Đánh giá về sự thay đổi nhận thức của người dân, ông Đinh Hữu Được - Phó Trưởng Ban quản lý rừng phòng hộ Đa Nhim khẳng định, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã gắn kết chặt chẽ quyền lợi và trách nhiệm của cộng đồng: "Hiệu quả rõ nét nhất là ý thức của người dân, đặc biệt là các hộ nhận khoán đã được nâng lên rõ rệt. Thực hiện đúng nội dung hợp đồng, bà con luôn đồng hành cùng đơn vị trong công tác tuần tra, kiểm tra và đặc biệt là phối hợp giải toả các diện tích đất lâm nghiệp bị lấn chiếm, phá dỡ công trình xây dựng trái phép. Bên cạnh đó, người dân cũng rất nhiệt tình tham gia vào các hoạt động phát triển, trồng mới rừng."

Hướng tới mục tiêu "rừng tự nuôi rừng"

Lâm Đồng hiện đang dẫn đầu cả nước với hơn 1,1 triệu ha rừng, trong đó có tới hơn 700.000 ha đủ điều kiện cung ứng dịch vụ môi trường rừng. Nguồn lực tài chính từ chính sách này không chỉ giúp các chủ rừng Nhà nước làm tốt nhiệm vụ, mà còn giúp gần 167.000 ha được khoán trực tiếp cho khoảng 14.400 hộ gia đình, cộng đồng dân cư. Khoản thu nhập 20-25 triệu đồng/năm đã góp phần đáng kể vào việc xóa đói giảm nghèo tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa.

Nói về định hướng phát triển sinh kế từ tiềm năng rừng, ông Nguyễn Văn Quang - Phó Chủ tịch UBND xã Đam Rông 4 cho biết, toàn xã hiện có hơn 33.000 ha rừng. Nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng đang là 1 trong 3 trụ cột phát triển bền vững của địa phương: "Thời gian qua, chúng tôi đã phối hợp với nhiều chủ rừng và các đơn vị liên quan để nghiên cứu, triển khai các mô hình phát triển kinh tế dưới tán rừng. Xã cũng đang kêu gọi các doanh nghiệp lữ hành vào khai thác dịch vụ du lịch sinh thái. Cùng với đó, để giúp người dân an tâm giữ rừng, địa phương hướng dẫn bà con kết hợp khai thác lâm sản phụ một cách hợp lý để tăng thêm sinh kế."

Là một trong những tỉnh đi tiên phong trên cả nước về thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, qua hơn 15 năm, Lâm Đồng đã xây dựng được "bầu sữa" tài chính quan trọng cho lâm nghiệp.

Về hiệu quả điều phối nguồn lực to lớn này, bà Nguyễn Thị Hải - Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng nhấn mạnh, việc chi trả công khai, minh bạch đã bảo đảm quyền lợi cao nhất cho những người trực tiếp giữ rừng: "Hiện nay, toàn tỉnh có trên 700.000ha được nhận tiền dịch vụ môi trường rừng với nguồn thu trung bình khoảng 450 đến 500 tỷ đồng/năm. Sau khi điều tiết, đơn giá trung bình cho 1ha rừng đạt khoảng 600.000 - 700.000 đồng, thậm chí có những diện tích chi trả trên 2 triệu đồng/ha. Đây là nguồn lực cực kỳ lớn giúp các chủ rừng, hộ nhận khoán trang trải chi phí, đồng thời hỗ trợ một phần đáng kể cho ngân sách tỉnh trong công tác quản lý, bảo vệ rừng."

Có thể thấy, Lâm Đồng đã từng bước thành công trong việc biến nguồn lực từ rừng thành động lực để người dân gắn bó mật thiết với rừng. Khi quyền lợi kinh tế được đảm bảo, trách nhiệm bảo vệ màu xanh đại ngàn cũng tự khắc được nâng lên. Trong thời gian tới, địa phương tiếp tục đa dạng hóa các nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng (từ thủy điện, du lịch, dịch vụ sử dụng nước...) để tiến gần hơn đến mục tiêu "rừng tự nuôi rừng", hiện thực hóa khát vọng phát triển lâm nghiệp bền vững.