Trong hành trình ấy, các sản phẩm OCOP chính là "mắt xích" đòn bẩy, đưa nông sản vùng cao vươn xa và thúc đẩy giảm nghèo đa chiều bền vững.

Sinh ra và lớn lên tại xã Thanh An, tỉnh Điện Biên, ông Đỗ Xuân Đoàn – Chủ nhiệm HTX Ong Mật Điện Biên gắn bó với nghề nuôi ong từ khi là cậu học trò học lớp 6, lớp 7.

Chứng kiến người dân địa phương khai thác tổ ong rừng, cắt cả tầng ong non tận thu, ông trăn trở về một giải pháp vừa bảo vệ đàn ong, vừa làm giàu từ sản vật này.

Ông Đỗ Xuân Đoàn chia sẻ, ông bắt đầu làm nghề từ năm 1986. Ngoài sở thích cá nhân, ông cũng đau đáu một nỗi niềm khi nguồn ong mật tự nhiên ngày càng thiếu hụt do cách khai thác của người dân trong vùng.

"Khi người dân lấy mật, ngoài đốt ong, người ta còn cắt luôn cả phần ong non về nấu ăn. Chính vì thế tôi mới có suy nghĩ: tại sao mình không phát triển những đàn ong này để đem vào rừng đấy mà lấy. Từ đó tôi có ý tưởng là mình mở rộng nuôi để phục vụ đời sống. Từ đó cũng để tăng thu nhập cho gia đình". - Ông Đoàn cho hay.

Để biến ý tưởng thành hiện thực, ông Đoàn đã tiếp thu kỹ thuật nuôi ong sạch chuẩn quốc tế từ các chuyên gia Đức và Trung tâm Ong Trung ương phương pháp nuôi ong tầng kế.

Điểm cốt lõi ở đây là việc tách riêng tầng chứa mật ở trên và tầng chúa đẻ ở dưới. Kỹ thuật này giúp thu hoạch mật sạch, hàm lượng nước thấp, giàu enzyme tự nhiên mà không cần đến thiết bị tách nước chân không.

Năm 2019, ngay khi thành lập HTX, hai sản phẩm Mật ong bánh tổ và Mật ong hoa ban đã xuất sắc đạt chứng nhận OCOP 4 sao.

Chất lượng chuẩn OCOP 4 sao đã giúp HTX Ong Mật Điện Biên duy trì sản lượng 25 – 30 tấn mật mỗi năm, thu về gần 400 triệu đồng. Nhưng giá trị lớn nhất mà mô hình OCOP này mang lại chính là tạo sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số tại địa phương.

"HTX có 9 thành viên. Hai đơn vị đón các bạn dân tộc thiểu số ra làm là người Lào và người Thái. Mỗi tháng chúng tôi trả thu nhập 7 triệu/tháng và nuôi cơm ăn ở với mình". - Ông Đoàn cho hay.

Không chỉ dừng lại ở mô hình ong mật, hiệu ứng từ chương trình OCOP đang lan tỏa rộng khắp Điện Biên. OCOP đã trở thành chìa khóa để tỉnh chuẩn hóa các sản phẩm nông sản chủ lực, hình thành các vùng sản xuất tập trung quy mô lớn, hướng tới xuất khẩu và giảm nghèo đa chiều.

Ông Lý Thanh Tiềm, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Điện Biên cho biết, đến nay, toàn tỉnh Điện Biên có 138 sản phẩm OCOP được công nhận. Trong đó, có 5 sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao, 133 sản phẩm đạt OCOP 3 sao. 

Về cơ cấu sản phẩm, tỉnh Điện Biên có ba nhóm sản phẩm chính. Nhóm thứ nhất là nhóm thực phẩm chiếm tỷ lệ lớn nhất với 122 sản phẩm. Nhóm thứ hai là nhóm đồ uống có cồn gồm 13 sản phẩm. Nhóm thứ ba là nhóm thủ công mỹ nghệ, may mặc có 2 sản phẩm.

"Những sản phẩm OCOP của tỉnh Điện Biên trước hết góp phần giảm nghèo tăng thu nhập cho bà con nông dân tại địa phương. Thứ hai, tạo ra những cái sản phẩm nông sản có quy mô lớn hướng tới xuất khẩu, điển hình như những sản phẩm chủ lực như mắc ca, cà phê". - Ông Lý Thanh Tiềm nhận định.

Cũng theo ông Lý Thanh Tiềm, Điện Biên đang tập trung quy hoạch các vùng trồng nguyên liệu tập trung để nâng cao giá trị chuỗi sản xuất OCOP. Hiện, Điện Biên có diện tích mắc ca lớn đứng thứ 2 toàn quốc. Theo quy hoạch, đến năm 2030, Điện Biên sẽ phát triển diện tích mắc ca lên tới 40.000 ha. 

"Sản phẩm thứ hai là sản phẩm về cà phê. Tính đến tháng 6/2026, tỉnh Điện Biên cũng đã trồng được 11.000 ha cà phê và mục tiêu đến năm 2030 sẽ trồng nâng lên 20.000 ha cà phê. Sản phẩm cà phê của Điện Biên là sản phẩm cà phê Arabica đặc sản. Ngoài ra, các sản phẩm nông sản khác, trong quy hoạch tỉnh Điện Biên cũng đã xác định các  vùng quy hoạch, các vùng trồng với mục tiêu là liên liên kết tiêu thụ sản phẩm các  mặt hàng nông sản của Điện Biên. Trong đó có các sản phẩm OCOP đã được công nhận 3 sao, 4 sao".