Trong quá trình sắp xếp thôn, tổ dân phố sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Quảng Trị lựa chọn cách làm linh hoạt khi khôi phục nhiều tên làng, thôn gắn với lịch sử, văn hóa và thương hiệu địa phương. Nhờ đó, tên thôn Tân Hóa xuất hiện trở lại, góp phần gìn giữ thương hiệu "Làng du lịch tốt nhất thế giới" được quốc tế công nhận.

Cuối năm 2023, mô hình Làng du lịch thích ứng thời tiết ở Tân Hóa (tỉnh Quảng Bình cũ) được Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO, nay là UN Tourism) vinh danh là "Làng du lịch tốt nhất thế giới".

Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, xã Tân Hóa sáp nhập với các xã Thượng Hóa, Trung Hóa và Minh Hóa, hình thành xã Kim Phú thuộc tỉnh Quảng Trị. Việc địa danh Tân Hóa không còn trên bản đồ hành chính có ảnh hưởng nhất định đến hoạt động quảng bá du lịch khi các nền tảng số cập nhật dữ liệu địa giới hành chính mới, khiến du khách khó tìm kiếm địa danh Tân Hóa trên bản đồ trực tuyến.

Trước thực tế đó, HĐND xã Kim Phú đã thông qua nghị quyết sắp xếp, tổ chức lại thôn, bản, trong đó thành lập thôn Tân Hóa trên cơ sở sáp nhập ba thôn Yên Thọ của xã Tân Hóa cũ với 395 hộ dân.

Ông Hoàng Tự Quốc Hùng, Chủ tịch UBND xã Kim Phú, cho biết việc lựa chọn tên thôn Tân Hóa nhận được sự thống nhất cao của Ban Thường vụ Đảng ủy và sự đồng thuận của nhân dân. Theo ông, đây là thương hiệu du lịch có giá trị đặc biệt, đã được định vị trên bản đồ du lịch quốc tế nên cần được gìn giữ và phát huy.

Ba thôn thuộc xã Tân Hóa cũ hiện là trung tâm phát triển mô hình làng du lịch thích ứng với thời tiết, cung cấp nhiều sản phẩm như homestay, trải nghiệm nông nghiệp, ẩm thực tại nhà dân, quầy hàng lưu niệm và các dịch vụ phục vụ khách du lịch.

Không chỉ tại xã Kim Phú, nhiều địa phương ở Quảng Trị cũng ưu tiên giữ lại hoặc khôi phục các tên làng truyền thống trong quá trình sắp xếp thôn, tổ dân phố.

Tại xã Bố Trạch, địa phương chú trọng bảo tồn những tên gọi đã gắn bó lâu đời với đời sống cộng đồng như Phú Lộc, Vạn Lộc, Thọ Lộc, Vạn Trạch hay làng chiến đấu Cự Nẫm. Đây đều là những địa danh mang đậm giá trị lịch sử, văn hóa và ký ức của nhiều thế hệ người dân.

Theo ông Đỗ Mạnh Tài, Chủ tịch UBND xã Bố Trạch, việc xây dựng phương án sắp xếp được thực hiện bài bản, từ lấy ý kiến cử tri đến tuyên truyền, vận động để tạo sự đồng thuận. Phần lớn các tên thôn mới đều kế thừa tên các làng văn hóa, làng truyền thống, trong khi nhiều khu vực vẫn giữ nguyên tên của các xã cũ nhằm bảo đảm tính liên tục về lịch sử và bản sắc địa phương.

Việc lấy ý kiến cử tri cũng được các địa phương triển khai nghiêm túc, công khai. Ông Ngô Thanh Hải, người dân thôn 3 Yên Thọ, xã Kim Phú, cho biết đa số người dân đồng tình với chủ trương sắp xếp của Đảng và Nhà nước; nhiều khu dân cư đạt tỷ lệ đồng thuận rất cao khi lấy ý kiến.

Theo thống kê, toàn tỉnh Quảng Trị hiện có 1.922 thôn, tổ dân phố thuộc 77 xã, phường (đặc khu Cồn Cỏ không tổ chức thôn trực thuộc). Sau khi sắp xếp, toàn tỉnh còn 916 thôn, tổ dân phố, giảm 1.006 đơn vị; quy mô bình quân tăng từ 241 hộ lên 507 hộ mỗi thôn, tổ dân phố.

Việc sắp xếp góp phần tinh gọn đầu mối, giảm số lượng người hoạt động không chuyên trách, tiết kiệm ngân sách và tạo điều kiện tập trung nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng, thiết chế văn hóa ở khu dân cư. Đồng thời, quy mô các thôn, tổ dân phố sau sắp xếp phù hợp hơn để xây dựng chi bộ độc lập, nâng cao chất lượng sinh hoạt Đảng cũng như hiệu quả hoạt động của Ban Công tác Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội.

Bà Lê Thị Thanh, Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Quảng Trị, cho biết các địa phương đã hoàn thành việc trình HĐND cấp xã thông qua đề án sắp xếp thôn, tổ dân phố đúng thời hạn theo Chỉ thị số 21 của Thủ tướng Chính phủ. Sở Nội vụ sẽ tiếp tục hướng dẫn thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách đối với những người hoạt động không chuyên trách nghỉ việc do sắp xếp.

Việc khôi phục tên thôn Tân Hóa cùng nhiều tên làng truyền thống cho thấy Quảng Trị không chỉ hướng tới mục tiêu tinh gọn tổ chức bộ máy mà còn coi trọng gìn giữ những giá trị lịch sử, văn hóa và thương hiệu đặc trưng của từng địa phương. Đây được xem là giải pháp hài hòa giữa yêu cầu đổi mới tổ chức hành chính với bảo tồn bản sắc, góp phần tạo nền tảng cho phát triển kinh tế, du lịch và xây dựng cộng đồng bền vững./.