Nhắc đến cuộc chiến với tội phạm ma túy tại Sơn La, không thể không nhắc đến chuyên án đặc biệt tại Lóng Luông, huyện Vân Hồ, cách đây hơn 8 năm. Đây từng được xem là một trong những địa bàn phức tạp về tội phạm ma túy, nơi các đối tượng cộm cán xây dựng “boong-ke”, tập kết vũ khí và tổ chức các đường dây mua bán, vận chuyển ma túy xuyên biên giới.

Trận đánh tại “thánh địa ma túy” Lóng Luông

Trong 3 ngày, từ 27 đến 29/6/2018, khoảng 300 cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Sơn La và các đơn vị chức năng của Bộ Công an được huy động tham gia chuyên án. Các lực lượng được trang bị vũ khí cùng 4 xe bọc thép, tổ chức tấn công vào sào huyệt của hai trùm ma túy khét tiếng Nguyễn Thanh Tuân và Nguyễn Văn Thuận.

Đây là những đối tượng có từ 2 đến 4 lệnh truy nã đặc biệt về các hành vi mua bán trái phép chất ma túy và tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng.

Sau nhiều giờ đấu tranh quyết liệt, lực lượng chức năng đã tiêu diệt hai đối tượng cầm đầu, bắt sống 3 đối tượng khác, đồng thời phá hủy hệ thống “boong-ke”, thu giữ nhiều vũ khí quân dụng, súng tự chế, lựu đạn và đạn các loại.

Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, khi đó là Giám đốc Công an tỉnh Sơn La, trực tiếp chỉ huy các lực lượng tấn công vào sào huyệt của 2 ông trùm ma túy, cho biết, địa bàn Lóng Luông có vị trí đặc thù, địa hình phức tạp và giáp biên giới. Đây là một trong những nguyên nhân khiến các đối tượng lựa chọn địa bàn này làm nơi cư trú, tổ chức mua bán, vận chuyển ma túy qua biên giới. Các đối tượng còn tụ tập, lôi kéo người nghiện, người có tiền án, tiền sự tham gia vào các đường dây ma túy, đồng thời tìm cách cô lập chính quyền cơ sở.

Thượng tá Nguyễn Cự Cường, Phó Trưởng phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Sơn La, đánh giá thành công của chuyên án Lóng Luông đã góp phần làm thay đổi cục diện, chuyển hóa căn bản một địa bàn phức tạp về mua bán, vận chuyển trái phép ma túy. Đây cũng là tiền đề để lực lượng chức năng tiếp tục đấu tranh hiệu quả với tội phạm ma túy trong những năm tiếp theo.

Hơn 1.000 vụ án ma túy mỗi năm

Sau chuyên án Lóng Luông, cuộc chiến với tội phạm ma túy tại Sơn La vẫn tiếp tục diễn ra với nhiều khó khăn. Là địa bàn miền núi, có tuyến biên giới giáp Lào, Sơn La được xác định là một trong những địa bàn mà các đường dây ma túy xuyên quốc gia tìm cách lợi dụng để đưa ma túy vào Việt Nam.

Theo lực lượng Công an tỉnh Sơn La, những năm gần đây, nhiều chuyên án đã được đấu tranh, triệt phá. Các đối tượng phạm tội từ các tỉnh dưới xuôi lên khu vực miền núi để kết nối với người dân tại địa bàn biên giới, sau đó móc nối với các đối tượng bên kia biên giới để vận chuyển ma túy vào Việt Nam.

Bình quân mỗi năm, lực lượng Công an Sơn La bắt giữ, thụ lý, điều tra và xử lý hơn 1.000 vụ án ma túy, với khoảng 1.500-1.700 đối tượng liên quan.

Riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, Công an toàn tỉnh đã phát hiện, xử lý hơn 460 vụ với hơn 500 đối tượng, thu giữ gần 300.000 viên ma túy tổng hợp và hàng chục kg ma túy các loại.

Đáng chú ý, trong số các vụ án bị triệt phá có nhiều đường dây mua bán, vận chuyển ma túy với số lượng lớn từ Lào vào Việt Nam. Một số đối tượng sử dụng vũ khí quân dụng, sẵn sàng chống trả lực lượng chức năng khi bị phát hiện, bắt giữ.

Thủ đoạn ngày càng tinh vi

Theo Thượng tá Nguyễn Cự Cường, từ thực tế đấu tranh với các vụ án thời gian gần đây cho thấy các đường dây, ổ nhóm tội phạm ma túy có xu hướng hoạt động liên tỉnh, lưu động và ngày càng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt. Các đối tượng thường móc nối, cấu kết chặt chẽ, phân công vai trò cụ thể; đồng thời triệt để lợi dụng những kẽ hở của pháp luật, sử dụng các vỏ bọc hợp pháp để che giấu hoạt động phạm tội. Điều này khiến quá trình điều tra, xác minh và phá án của lực lượng chức năng gặp nhiều khó khăn.

Trước thực tế đó, Công an tỉnh Sơn La chủ động nắm chắc tình hình, triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, tổ chức các đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm.

Một cán bộ Phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm về ma túy Công an tỉnh Sơn La cho biết, có những chuyên án lực lượng phải theo dõi trong thời gian dài, làm việc cả ngày lẫn đêm do khối lượng công việc rất lớn, nhất là trong bối cảnh tổ chức bộ máy công an các cấp có sự thay đổi. Tuy nhiên, lực lượng phòng, chống ma túy đã nỗ lực khắc phục khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Phòng ngừa từ cơ sở, huy động sức dân

Đại tá Hoàng Vinh Hiển, Phó Giám đốc Công an tỉnh Sơn La, cho rằng, đấu tranh với tội phạm ma túy là một trong những mặt trận nóng bỏng. Với phương châm “Phòng ngừa là chính, đấu tranh là quyết định”, Công an Sơn La thời gian qua đẩy mạnh phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”, tăng cường phối hợp giữa lực lượng công an và Bộ đội Biên phòng.

Cùng với đó, địa phương tranh thủ vai trò, uy tín của người có công với cách mạng, già làng, trưởng bản để tuyên truyền pháp luật đến tận cơ sở, qua đó tạo sự đồng thuận trong cộng đồng.

Theo lãnh đạo Công an tỉnh Sơn La, công tác phòng, chống tội phạm, đặc biệt là tội phạm ma túy và mua bán người, không chỉ là nhiệm vụ riêng của lực lượng công an mà cần sự tham gia của cả hệ thống chính trị và người dân.

Thời gian tới, Công an tỉnh tiếp tục chỉ đạo các lực lượng chủ động nắm tình hình, mở các đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm trên các tuyến biên giới, cửa khẩu và những địa bàn phức tạp về ma túy. Đồng thời, tăng cường phối hợp với công an các tỉnh giáp biên của Lào để đấu tranh, triệt phá các đường dây tội phạm xuyên quốc gia.

“Cánh tay nối dài” từ cộng đồng

Tại các địa bàn cơ sở, lực lượng công an và các tổ chức tự quản về an ninh, trật tự cũng đang được phát huy nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn nguy cơ phát sinh tội phạm ma túy.

Tại bản Lóng Luông, xã Vân Hồ, lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở thường xuyên tuyên truyền, vận động người dân chấp hành pháp luật, không tham gia mua bán, tàng trữ, sử dụng ma túy.

Anh Giàng A Chá, Tổ trưởng Tổ an ninh trật tự bản Lóng Luông, cho biết lực lượng tại cơ sở tập trung tuyên truyền để người dân tránh xa ma túy, không vi phạm pháp luật, đồng thời vận động bà con tập trung lao động, phát triển kinh tế.

Thiếu tá Khổng Hoàng Anh, Phó Trưởng Công an xã Vân Hồ, cho biết Công an xã thường xuyên tuần tra, kiểm soát, bám sát địa bàn, tập trung đấu tranh, phòng chống các loại tội phạm, trong đó có tội phạm ma túy.

Các mô hình tự quản về an ninh, trật tự cũng được phát huy, đặc biệt là lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở. Đây là lực lượng gần dân, sát dân, có vai trò hỗ trợ và cung cấp thông tin từ cơ sở cho lực lượng công an.

Mục tiêu Sơn La không ma túy vào năm 2030

Cùng với các giải pháp nghiệp vụ, Sơn La xác định phòng, chống và kiểm soát ma túy là nhiệm vụ chính trị quan trọng, vừa cấp bách, vừa lâu dài. Tỉnh triển khai nhiều chủ trương, chính sách nhằm huy động cả hệ thống chính trị tham gia, từ cấp tỉnh đến cơ sở.

Ban Thường vụ Tỉnh ủy Sơn La đã ban hành Nghị quyết số 18 ngày 11/11/2021 về “Tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy giai đoạn 2021-2025”. Đến ngày 10/4/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy tiếp tục ban hành Nghị quyết số 18 về “Nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy; xây dựng tỉnh Sơn La không ma túy vào năm 2030”.

HĐND tỉnh cũng ban hành Nghị quyết số 48 ngày 9/12/2022 về phòng, chống và kiểm soát ma túy, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị quyết số 95 ngày 29/10/2024.

Cùng với đó là Đề án của UBND tỉnh Sơn La về “Chuyển hóa, xây dựng xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh Sơn La không có ma túy giai đoạn 2023-2025, tầm nhìn đến năm 2030”.

Từ một địa bàn từng được biết đến với những “boong-ke” ma túy kiên cố và các đối tượng có vũ khí chống trả lực lượng chức năng, Sơn La đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ đấu tranh, triệt phá các đường dây lớn đến phòng ngừa từ cơ sở.

Mục tiêu xây dựng Sơn La không ma túy vào năm 2030 đặt ra yêu cầu không chỉ xử lý nghiêm tội phạm mà còn phải kiểm soát từ sớm, từ xa, từ địa bàn cơ sở; phát huy vai trò của chính quyền, lực lượng chức năng và người dân trong việc ngăn chặn ma túy xâm nhập cộng đồng.