Nghị định số 185/2026/NĐ-CP quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố có hiệu lực từ ngày 26/5/2026.

Theo quy định tại Nghị định 185/2026/NĐ-CP, Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố phải là công dân Việt Nam cư trú thường xuyên tại địa bàn xã, phường, đặc khu từ đủ 21 tuổi trở lên; có phẩm chất đạo đức tốt, có uy tín trong cộng đồng dân cư, được Nhân dân tín nhiệm; có năng lực vận động, tổ chức Nhân dân thực hiện các công việc tự quản của cộng đồng và có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ nhiệm vụ được giao.

Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi thôn, bản là không gian gắn kết cộng đồng và gìn giữ bản sắc văn hóa, Nghị định tiếp tục xác định Trưởng thôn là người giữ vai trò trung tâm trong tổ chức các hoạt động tự quản ở cơ sở.

Theo Điều 6 Nghị định, Trưởng thôn có trách nhiệm chủ trì hội nghị thôn; tổ chức để Nhân dân bàn bạc, quyết định hoặc tham gia ý kiến đối với những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống cộng đồng theo quy định của Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở; tổ chức thực hiện các quyết định đã được cộng đồng dân cư thông qua.

Bên cạnh đó, Trưởng thôn có nhiệm vụ nắm tình hình đời sống của người dân, tập hợp và phản ánh kiến nghị, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân với chính quyền cấp xã; tham gia hòa giải ở cơ sở, giữ gìn đoàn kết cộng đồng; vận động người dân tham gia phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, giữ gìn an ninh trật tự và xây dựng đời sống văn hóa tại địa bàn.

Một điểm đáng chú ý là Nghị định trao cho Trưởng thôn quyền đại diện cộng đồng dân cư trong các quan hệ liên quan đến hoạt động của thôn, bản theo quy định của pháp luật. Trưởng thôn cũng là người đại diện cộng đồng dân cư ký hợp đồng xây dựng các công trình do Nhân dân đóng góp kinh phí sau khi được hội nghị thôn thông qua.

Ngoài ra, Trưởng thôn được mời tham gia các cuộc họp của chính quyền cấp xã liên quan trực tiếp đến cộng đồng dân cư; được lựa chọn người tham gia hoạt động ở thôn sau khi thống nhất với Bí thư Chi bộ và Trưởng ban Công tác Mặt trận theo quy định.

Theo Nghị định, thôn là nơi thực hiện dân chủ trực tiếp và rộng rãi để phát huy quyền làm chủ của Nhân dân. Vì vậy, việc lựa chọn người có uy tín, am hiểu phong tục, tập quán, có khả năng tập hợp Nhân dân được xem là yếu tố quan trọng để phát huy hiệu quả hoạt động tự quản của cộng đồng, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi./.