Gần một năm sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều địa phương miền Trung ghi nhận những chuyển biến tích cực trong giải quyết thủ tục hành chính và phục vụ người dân. Tuy nhiên, cùng với việc được trao thêm thẩm quyền, đội ngũ cán bộ cấp xã cũng đang phải đối mặt với áp lực công việc lớn chưa từng có.

Tại xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị, ông Nguyễn Thanh Hóa không giấu được niềm vui khi lần đầu tiên nhận được giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên gia đình sau nhiều năm chờ đợi. Điều khiến ông bất ngờ là toàn bộ thủ tục được giải quyết ngay tại xã, không phải đi lại nhiều lần như trước.

Một trong những người trực tiếp xử lý hồ sơ cho người dân là anh Hoàng Đức Vũ, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Kim Phú. Từ một cán bộ cấp huyện, nay anh đảm nhận nhiều lĩnh vực khác nhau như đất đai, khoáng sản, lâm nghiệp. Mỗi ngày, anh xử lý từ 15 đến 20 bộ hồ sơ, thường xuyên làm việc đến đêm muộn để kịp tiến độ giải quyết thủ tục cho người dân.

Kim Phú là xã miền núi có diện tích hơn 550 km², với 26 thôn bản và hơn 19.000 dân. Nhiều khu dân cư cách trung tâm xã hàng chục kilômét. Thay vì ngồi chờ người dân đến trụ sở, cán bộ xã chủ động mang hồ sơ, tài liệu đến tận thôn bản để hướng dẫn và tiếp nhận thủ tục.

Từ những chuyến công tác cơ sở, địa phương phát hiện hàng chục trường hợp hồ sơ đất đai tồn đọng nhiều năm chưa được giải quyết. Khi cấp xã được phân quyền trực tiếp xử lý, những hồ sơ kéo dài hàng chục năm bắt đầu được tháo gỡ.

Đây cũng là một trong những thay đổi lớn của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Không còn tầng nấc trung gian, cấp xã được trao quyền nhiều hơn nhưng đồng thời cũng phải chịu trách nhiệm trực tiếp trước người dân về kết quả giải quyết công việc.

Tại nhiều địa phương ở Quảng Trị và Quảng Ngãi, các mô hình phục vụ người dân ngay từ cơ sở đang được triển khai. Từ "Chính quyền lưu động vì nhân dân phục vụ" đến mô hình đưa bộ phận một cửa xuống tận thôn, bản đã giúp người dân tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn.

Ở xã Tịnh Khê, tỉnh Quảng Ngãi, mỗi ngày khoảng 150 hồ sơ được tiếp nhận và giải quyết. Cán bộ không chỉ xử lý thủ tục hành chính mà còn hướng dẫn người dân sử dụng các nền tảng số, hỗ trợ người già, người khuyết tật thực hiện dịch vụ công ngay tại nơi cư trú.

Tuy nhiên, quá trình vận hành mô hình mới cũng bộc lộ không ít khó khăn. Hiện nay, cấp xã được giao hơn 1.000 nhiệm vụ, trong đó có nhiều nội dung trước đây thuộc thẩm quyền cấp huyện và cấp tỉnh.

Khối lượng công việc tăng nhanh trong khi nhiều địa phương vẫn thiếu cán bộ chuyên môn, cơ sở vật chất và kinh nghiệm thực thi nhiệm vụ mới. Không ít cán bộ phải vừa làm vừa học, tự nghiên cứu quy định pháp luật, trao đổi với các cơ quan chuyên môn để xử lý công việc phát sinh.

Bên cạnh những địa phương chủ động thích ứng, cũng vẫn còn một số địa phương vẫn gặp khó khăn trong quá trình tiếp nhận và triển khai các nhiệm vụ mới được phân cấp..

Tâm lý sợ sai, chờ hướng dẫn, ngại chịu trách nhiệm vẫn tồn tại ở một bộ phận cán bộ cơ sở. Điều này ảnh hưởng đến tiến độ xử lý công việc và chất lượng phục vụ người dân.

Tại một số địa phương, dù đã được bố trí nguồn lực, trang thiết bị và kinh phí nhưng việc triển khai nhiệm vụ vẫn còn chậm do thiếu quyết tâm hoặc thiếu năng lực tổ chức thực hiện.

Theo các chuyên gia và lãnh đạo địa phương, thách thức lớn nhất hiện nay không còn nằm ở việc sắp xếp bộ máy mà là năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ cơ sở. Khi thẩm quyền được trao nhiều hơn, yêu cầu về trách nhiệm, bản lĩnh và hiệu quả công việc cũng cao hơn./.